Uzasadnienie
Decyzją z [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22 art. 39a, art. 39j, art. 39k, art. 39m, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z 6 września 2019 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140; dalej: "u.t.d.") oraz lp. 4.2. i 4.3. zał. nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] o nr [...] o nałożeniu na R. W. kary pieniężnej w wysokości 2000 zł.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
W dniu 13 września 2019 roku, około godziny 11:50, na postoju TAXI przed Dworcem [...], Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki Honda [...] o numerze rejestracyjnym [...], którego kierowcą był R. W. W chwili kontroli kierujący oczekiwał na klienta w pojeździe oznakowanym jako TAXI z korporacji [...]. Samochód posiadał lampę z napisem TAXI na dachu, cennik na szybie bocznej i zalegalizowany taksometr.
W trakcie kontroli kierowca okazał wymagane dokumenty: w tym m.in. licencję nr [...] udzieloną mu na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, identyfikator, świadectwo legalizacji taksometru oraz orzeczenie lekarskie i psychologiczne stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, które utraciły swoją ważność z końcem marca 2019 r. Ustalono zatem, że kierowca nie dysponował w momencie kontroli ważnym orzeczeniem lekarskim o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i orzeczeniem psychologicznym o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Podczas czynności kontrolnych stwierdzono wobec tego, że strona jako podmiot wykonujący przewóz nie dysponowała wszystkimi ważnymi dokumentami wymaganymi ustawą o transporcie drogowym. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...] z dnia 13 września 2019 r. Pismem z 13 września 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu w przedmiocie naruszeń lp.: 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.
Decyzją z [...], nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na R. W. jako osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym, karę pieniężną w wysokości 2000 zł tytułem stwierdzonych naruszeń, tj. lp. 4.2.i 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Pismem z 9 marca 2020 r. skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej. Podkreślił, że nie neguje uchybień, co do braku aktualnych badań lekarskich i psychologicznych, jednakże nałożona na niego kara jest rażąco wysoka w stosunku do wagi i rangi uchybienia. Stwierdzone naruszenia w ocenie strony mają raczej charakter formalno - porządkowy i zdecydowanie nie mają wpływu na porządek prawny w Polsce. Dla strony nałożona decyzją kara pieniężna jest rujnująca i represyjna.
Organ II instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności wskazał na treść przepisów ustawy o transporcie drogowym tj.: art. 4 pkt 22 lit. t), art. 92a ust. 2, art. 92a ust. 4, art. 92a ust. 8, art. 92c ust. 1 oraz 1a. Następnie odnosząc się do treści art. 189a § 2 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 tej ustawy, gdyż kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. ust. 2, 4 i 8 w zw. z załącznikiem nr 4 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 4 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych.
W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto organ II instancji stwierdził, iż zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kodeku postępowania administracyjnego.
W dalszej kolejności organ II instancji wskazał, że według lp. 4.2. załącznika nr 4 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1000 zł. Ponadto, stosownie do lp. 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy sankcjonowane jest również karą pieniężną w wysokości 1000 zł.
Organ odwoławczy powołując następnie treść art. 39a, art. 39j ust. 1, 3, 4, 5 i 6, art. 39k ust. 1, 2, 3 i 4, art. 39m u.t.d. wskazał, że w przedmiotowej sprawie z zebranego materiału dowodowego, w tym w szczególności protokołu kontroli nr [...], do którego strona nie wniosła żadnych zastrzeżeń oraz podpisała go bez uwag, jak również dokumentów przedstawionych w toku kontroli jednoznacznie wynika, że w dniu 13 września 2019 r. w [...] na postoju TAXI przed dworcem [...] został zatrzymany do kontroli drogowej samochód osobowy marki HONDA [...] o nr rej. [...] którym kierował R. W., wykonujący osobiście przewóz osób, tj. oczekiwał na klienta w pojeździe. Podczas kontroli kierowca okazał: dowód rejestracyjny pojazdu, świadectwo legalizacji taksometru, licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką oraz orzeczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenie psychologiczne potwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, które utraciły swoją ważność w marcu 2019 r.
Organ odwoławczy odnosząc się do wyjaśnień strony złożonych w toku kontroli, w tym oświadczenia o wykonaniu badań w dniu kontroli, wskazał, że po kontroli, w toku uzupełniania materiału dowodowego w sprawie, skarżący nie przedstawił organowi I instancji wymaganych orzeczeń, tj. orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego ważnych na dzień kontroli i tym samym organ I instancji zasadnie nałożył na niego karę pieniężną w wysokości 2000 z tytułu naruszenia lp.4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że strona potwierdziła wszelkie ustalenia inspektów i stwierdzone przez nich uchybienia z dnia kontroli. Bezspornym jest zatem fakt, iż strona w niniejszym postępowaniu nie dysponowała w dniu kontroli ważnymi orzeczeniami lekarskimi, stwierdzającymi brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W niniejszej sprawie strona była jednocześnie kierującym, podmiotem wykonującym przewóz oraz osobą wykonującą czynności związane z przewozem drogowym. Wobec powyższego, skoro podmiot wykonujący przewóz realizuje go osobiście to, nie jest w żaden sposób wyłączony z obowiązku posiadania stosownych uprawnień.
Organ II instancji stwierdził dalej, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, wskazując również, że w tym zakresie ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym powinna wykazać sama strona. W ocenie organu II instancji zebrany materiał dowodowy nie zawiera dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego, wręcz przeciwnie, to na skarżącym ciążyły obowiązki, które nie zostały wypełnione i tym samym do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek braku odpowiedniego działania ze strony skarżącego. Gdyby strona uzyskała odpowiednie orzeczenia lekarskie przed przystąpieniem do wykonywanego przewozu to nie doszłoby do stwierdzonych naruszeń z dnia kontroli.
Zatem brak jest podstaw do zmiany decyzji i umorzenia postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenie przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego mają charakter szczególny. Są to decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzające właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych.
Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej w zakresie wysokości nałożonej na nią kary pieniężnej organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy ustawy o transporcie drogowym określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 tej ustawy, nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie ustawy o transporcie drogowym nie mają charakteru uznaniowego. Nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w załączniku nr 4 do u.t.d. Organ II instancji podkreślił, że ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych strony sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, materialnej czy też rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez stronę. Katalog kar pieniężnych wymieniony w załączniku nr 4 jest sztywny i nie podlega swobodnej ocenie organu.
Co do stanowiska strony, iż orzeczona kara pieniężna jest rujnująca ją i represyjna, organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący może w takim przypadku zwrócić się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z wnioskiem o udzielenie mu ulgi w spłacie zobowiązania publicznoprawnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. W. zaskarżył powyższą decyzję organu w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nie przeprowadził w sposób wystarczający postępowania dowodowego. Zdaniem skarżącego, art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. jasno wskazuje, że "nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a naruszenie warunków wykonywania przewozu stwierdzone podczas kontroli drogowej, ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć".
W przedmiotowej sprawie podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 13 września 2019 r. kierowca nie posiadał ważnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, jednak już 16 września 2019 r. otrzymał wszystkie niezbędne badania, co wskazuje, że nie stwarzał on zagrożenia dla innych uczestników ruchu w czasie kiedy nie posiadał orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, a nieposiadanie ważnych orzeczeń było wynikiem pomylenia dat wygaśnięcia ważności orzeczeń lekarskich z datą legalizacji kasy fiskalnej i taksometru. Skarżący podniósł, iż w czasie kiedy nie posiadał ważnych badań lekarskich nie leczył się na żadne schorzenie ani też nie odczuwał żadnych dolegliwości.
W związku z powyższym z całą stanowczością można stwierdzić, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Skarżący podkreślił, że w momencie kiedy dowiedział się o nieposiadaniu ważnych badań lekarskich nie podejmował już pracy, aż do momentu ponownego uzyskania ważnych orzeczeń lekarskich i psychologicznych.
W oparciu o wskazany zarzut skarżący wniósł o uwzględnienie niniejszej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została rozpoznana przez Sąd w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", który dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na wniosek strony, o ile żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o jego złożeniu nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W sprawie niniejszej wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożony został przez organ w odpowiedzi na skargę z 28 września 2020 r. O powyższym wniosku skarżący został powiadomiony w piśmie z 28 grudnia 2020 r., doręczonym 4 stycznia 2021 r. W piśmie z 18 stycznia 2021 r. R. W. oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy i wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że jest ona niezasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 92a ust. 2,4 i 8, art. 39a, art. 39j, art. 39k i art. 39m ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 zwanej dalej "u.t.d.") oraz lp. 4.2 oraz lp.4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.
Wskazać należy, że w myśl art. 39a ust. 1 pkt 3, 4 wymienionej ustawy przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
W myśl art. 39j ust. 1 u.t.d., kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zgodnie natomiast z treścią art. 39k ust. 1 u.t.d., kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Art. 92a ust. 2 u.t.d. stanowi, iż zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Stosownie natomiast do art. 92a ust. 4 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych.
Ponadto, zgodnie z treścią art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Stosownie do treści l.p. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d., za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy przewidziano karę pieniężną 1000 zł, a w myśl l.p. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy przewidziano karę pieniężną 1000 zł.
Podkreślić również należy, iż decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego (nie tylko krajowe, lecz również unijne) mają charakter szczególny. Są to mianowicie decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w ustawie o transporcie drogowym, innych przepisach krajowych oraz przepisach rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., jest co do zasady oderwana od kwestii winy. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest bowiem przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn – przy założonej odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy.
Organ inspekcji drogowej działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego – stwierdzenie określonego ustawą wykroczenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. Organ nie ma tu żadnych luzów decyzyjnych, żadnej granicy swobodnego uznania.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przed nałożeniem kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym organ prowadzący postępowanie winien był w sposób wyczerpujący zgromadzić materiał dowodowy i ustalić stan faktyczny.
Z prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy - niekwestionowanego przez skarżącego - wynika, że 13 września 2019 r. w [...] na postoju TAXI przed dworcem [...] został zatrzymany do kontroli drogowej samochód osobowy marki HONDA [...] o nr rej. [...], którym kierował R. W. Podczas kontroli kierowca okazał: dowód rejestracyjny pojazdu, świadectwo legalizacji taksometru, licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką oraz orzeczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenie psychologiczne potwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie było również ustalenie organu, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie utraciły swoją ważność w marcu 2019 r. Strona skarżąca potwierdziła wszelkie ustalenia inspektów i stwierdzone przez nich uchybienia z dnia kontroli.
Bezspornym jest zatem fakt, iż strona w niniejszym postępowaniu nie dysponowała w dniu kontroli ważnymi orzeczeniami lekarskimi, tj.: o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
W powyższych okolicznościach faktycznych nie budzi zatem wątpliwości naruszenie przepisów art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4, art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d. Nie były one kwestionowane ani w postępowaniu administracyjnym, ani w skardze. Naruszenia te sankcjonowane są administracyjną karą finansową, o której mowa w załączniku nr 4. lp. 4.2 (kara 1000 zł) oraz l.p. 4.3 (kara 1000 zł).
Sporna w niniejszej sprawie pozostaje kwestia wysokości nałożonej kary pieniężnej, która w ocenie skarżącego jest nieadekwatna do popełnionego czynu. Skarżący podniósł bowiem, że w sposób nieumyślny naruszył obowiązujące przepisy, wskazując przy tym, że już w dniu 16 września 2019 r. uzupełnił wszystkie niezbędne badania, a zatem nie stwarzał on zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego w czasie, kiedy nie posiadał orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
W ocenie Sądu powyższa argumentacja strony skarżącej nie może odnieść zamierzonego skutku. Należy zauważyć, że art. 92a ust. 4 i 8 w zw. z załącznikiem nr 4 do u.t.d. określają w sposób sztywny wysokość kary pieniężnej i organ nie ma w tym zakresie możliwości jej kształtowania. Kary pieniężne nie mają charakteru uznaniowego. Ustalone kary nie podlegają obniżeniu nawet w przypadku incydentalnego charakteru naruszenia (jak podnoszono w skardze). Nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w załączniku nr 4 do u.t.d. Ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania jej wysokości w zależności od możliwości finansowych podmiotu ukaranego, okoliczności, w jakich doszło do zdarzenia, rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez stronę. Wymaga również wyjaśnienia, że celem nakładania kar pieniężnych na podstawie u.t.d. jest przede wszystkim zapewnienie należytego wykonywania przewozów drogowych i zagwarantowanie bezpieczeństwa innym uczestnikom ruchu drogowego.
Mają więc one przede wszystkim znacznie prewencyjne, a nie represyjne (tak jak w prawie karnym) i są narzędziem prawnym służącym do przymuszenia przewoźników do respektowania określonych w ustawie nakazów i zakazów. W powyższych okolicznościach organy orzekające miały jedynie obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. Co do zasady zatem bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń, w tym podnoszona przez stronę okoliczność utraty ważności przedmiotowych orzeczeń lekarskich na skutek nieuwagi strony.
Kara, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest skutkiem dopuszczenia się czynu zawinionego, lecz konsekwencją zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Organy administracji nie mają bowiem upoważnienia do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków (tak w wyroku WSA w Opolu z 30.06.2020 r., II SA/Op 67/20, Lex nr 3040628).
Zdaniem Sądu, zgodzić należy się także ze stanowiskiem organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły podstawy do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego na zasadzie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przypomnieć należy, że zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Organ II instancji zasadnie wskazał, że omawiany przepis dotyczy sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać.
Bez wątpienia ze stanu faktycznego kontrolowanej sprawy nie wynika natomiast, aby mogły w sprawie zaistnieć okoliczności wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ww. ustawy. Dla zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest jak - już wcześniej wspomniano - ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia, i jednocześnie stwierdzenie, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Nie wystarczy więc wykazanie braku winy, lecz wymagane jest również jednoznaczne udowodnienie, że skarżący podjął wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. W niniejszej sprawie, jak prawidłowo uznały organy, żadnych takich obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności skarżący nie wykazał. Gdyby strona należycie dbała o swoje interesy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i uzyskała odpowiednie orzeczenia lekarskie przed przystąpieniem do wykonywanego przewozu to nie doszłoby do stwierdzonych naruszeń z dnia kontroli.
Wobec powyższego, brak było podstaw prawnych do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., co organ odwoławczy wyjaśnił w zaskarżonej decyzji. Organy nie miały przy tym obowiązku z urzędu podejmować ustaleń, co do przesłanek z art. 92c u.t.d. Ciężar ich udowodnienia spoczywa na stronie, gdyż to on wywodzi z tej normy skutki prawne. To na podmiocie odpowiedzialnym ciąży obowiązek wykazania okolicznościami sprawy i dowodami, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Winny to być obiektywne przeszkody nieprzewidywalne bądź niemożliwe do przeciwdziałania i zapobieżenia. Niefrasobliwe czy też niedbałe działanie skarżącego, skutkujące utratą ważności orzeczeń lekarskich, nie mieści się w przyczynach wyłączających odpowiedzialność przewoźnika lub osoby odpowiedzialnej za przewóz opartą na zasadzie ryzyka.
Do okoliczności takich nie można zatem zaliczyć wykonania niezbędnych badań lekarskich w czasie późniejszym, tj. 16.09.2019 r. Skarżący powinien bowiem przedstawić organowi wymagane orzeczenia o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ważne w dniu kontroli.
Tym samym w ocenie Sądu kara pieniężna w wysokości 2000 z tytułu naruszenia lp.4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. została nałożona na skarżącego zasadnie. Wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył zasady prawdy obiektywnej, zawartej w art. 7 k.p.a., jak również art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak również prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej - art. 8 k.p.a. oraz należycie i wyczerpująco informując stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, do czego zobowiązuje organ treść art. 9 k.p.a.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
R.T.