Uzasadnienie
III SA/Łd 8/11
A. W. (dalej skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie przekazania wniosku zgodnie z właściwością.
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.
Postanowieniem z dnia 5 maja 2011 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia 11 maja 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika w osobie adwokat M. W.-W.
W dniu 30 września 2011 r. pełnomocnik zapoznała się z aktami sprawy i zwróciła się o wydanie z nich kopii, a pismem z dnia 4 października 2011 r. złożyła wniosek o uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 września 2011 r. oddalającego odwołanie skarżącej od zarządzenia Przewodniczącego składu orzekającego z dnia 24 marca 2011 r. o sprostowaniu i uzupełnieniu protokołu rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił sporządzenia uzasadnienia swojego postanowienia z dnia 19 września 2011 r., wskazując, iż powyższe postanowienie, którego uzasadnienia domaga się pełnomocnik, należy do grupy orzeczeń, od których nie przysługuje środek zaskarżenia, a tym samym nie podlega ono uzasadnieniu – nie przewiduje tego bowiem żaden przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
W dniu 24 stycznia 2012 r. (data wpływu do Sądu) adwokat M. W.-W. złożyła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu skarżącej oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi] wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stosownie do treści art. 205 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. W stosunku do adwokatów stosowne unormowania zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) [dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie].
Wskazać w tym miejscu należy, że o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków orzeka w drodze postanowienia wydawanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 258 § 2 pkt 8, art. 16 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że sposób sformułowania wskazanego przepisu ("o przyznaniu...") daje podstawę do podjęcia zarówno pozytywnego, jak i negatywnego rozstrzygnięcia, tzn. wydania postanowienia co do przyznania lub odmowy przyznania wynagrodzenia (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 337).
We wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pełnomocnik nie podała podstawy prawnej, w związku z którą wniosła o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej.
Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie adwokat M. W.-W. ustanowiona została po wydaniu w sprawie wyroku oddalającego skargę i po sporządzeniu – na wniosek skarżącej (składany przez samą skarżącą osobiście) uzasadnienia tego wyroku. Uwzględniając zatem te okoliczności stwierdzić należy, iż do rozpatrzenia pozostaje kwestia złożonego wniosku w kontekście możliwości przyznania wnioskodawcy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na kolejnych etapach postępowania.
Istotne jest przy tym, że z treści § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie wynika, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Brak jest zatem przeciwwskazań, aby odmawiać adwokatowi wynagrodzenia, o ile tylko ten udzielił stronie, dla której został ustanowiony z urzędu rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc ta polega na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu pism procesowych i opinii prawnych, występowaniu przed sądem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści przepisów powoływanego rozporządzenia wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04; wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona.
W tym miejscu przywołać jeszcze należy art. 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188) w myśl, którego zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami.
W niniejszej sprawie jak wskazano wyżej pełnomocnik została ustanowiona z urzędu już po wyroku sądu I instancji i sporządzeniu uzasadnienia tego wyroku na wniosek zgłoszony przez samą skarżącą. Ponieważ pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy jak wynika z powyższych rozważań otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem stronie pomocy prawnej powinien wykazać, że podjął czynności mające na celu udzielenie realnej pomocy prawnej osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Mając to wszystko na uwadze zdaniem referendarza sądowego, pełnomocnik strony w rozpatrywanej sprawie tak rozumianej pomocy prawnej skarżącej nie udzieliła. Udział profesjonalnego pełnomocnika sprowadził się bowiem w niniejszej sprawie w praktyce jedynie do przejrzenia akt sprawy i sporządzenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia postanowienia, co do którego przepisy nie przewidywały prawnych możliwości jego sporządzenia. Zatem, w ocenie referendarza, nie może być mowy o jakimkolwiek nakładzie pracy w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W przedmiotowej sprawie brak jest więc dowodów, że wyznaczony adwokat udzieliła skarżącej jakiejkolwiek pomocy prawnej przed sądami I instancji. W związku z powyższym żądanie pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uznać należy za niezasadne, bowiem pomoc prawna de facto nie została udzielona.
W konsekwencji brak podstaw by przyznać wnioskodawcy koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Wobec powyższego, działając w oparciu o przepis art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 205 § 2 i § 3 oraz art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na uwadze treść § 2 ustęp 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.