Uzasadnienie
III SA/Łd 911/17
J. W. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W toku postępowania strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF).
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni 47 m2 oraz dwóch działek rolnych (nie sprecyzował wielkości działek). Jako dochody wskazał na świadczenie emerytalne z ZUS w kwocie 2.473 zł. Wykazał posiadanie oszczędności w kwocie 180 zł. Nie posiada natomiast, zgodnie z oświadczeniem, przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Swoje wydatki wyliczył na ok. 3.000 zł miesięcznie, w tym wydatki bieżące w postaci lekarstw, opłat za media, wyżywienie. Wskazał też na regulowanie rat pożyczki zaciągniętej w banku na kwotę 1.161 zł miesięcznie.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Oceniając w tym kontekście złożony wniosek należy wziąć pod uwagę następujące okoliczności faktyczne. Z jednej strony oceniając możliwości płatnicze strony referendarz wziął pod uwagę fakt, że skarżący utrzymuje się z emerytury w kwocie 2.473 zł i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W związku z tym ponosi samodzielnie wszelkie koszty bieżącego utrzymania, nie dysponuje większymi oszczędnościami (wskazał na fakt zdeponowania jako oszczędności kwoty 180 zł).
Z drugiej jednak strony – w ocenie referendarza – w niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że mimo sygnalizowanej przez skarżącego we wniosku trudnej sytuacji finansowej poczynienie pewnych ograniczeń uznać w jego przypadku należy za możliwe. W szczególności wobec terminowego regulowania przez skarżącego zobowiązań finansowych (w tym przede wszystkim zobowiązań kredytowych) brak jest podstaw do uznania, że wskazane trudności finansowe rzeczywiście skarżącego w tak istotnym stopniu doświadczają. Stwierdzenie skarżącego w zakresie niemożności poniesienia kosztów sądowych nie zostało skonkretyzowane i poparte dowodami.
Zauważyć należy, iż zestawienie sumy wykazanych przez skarżącego dochodów wykazuje rozbieżność z sumą deklarowanych wydatków. Nadwyżka wydatków nad dochodami - przy braku wskazania innych okoliczności – nasuwa uzasadnione wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia, wskazując na zaniżenie dochodów lub zawyżenie wydatków. Wątpliwości z tym związane nie mogą być interpretowane na korzyść skarżącego, skoro to ją jako osobę wnioskującą obciąża wykazanie zasadności wniosku. W tej sytuacji brak jest uzasadnionych podstaw, aby całkowite pierwszeństwo przed kosztami postępowania przyznać wszystkim ponoszonym przez wnioskodawczynię wydatkom. Logika oraz doświadczenie życiowe podpowiadają, że osoba, która jak twierdzi nie dysponuje środkami na pokrycie bieżących wydatków, a wydaje środki pieniężne większe niż faktyczne jej dochody, to powstaje pytanie o faktyczne źródło tych dodatkowych dochodów, które posłużyły na pokrycie tych wydatków.
Należy też mieć na uwadze, iż skarżący spłaca comiesięczne raty pożyczki bankowej, której rata wynosi 1.161 zł. Podkreślić w związku z tym należy, iż zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania rat pożyczki, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie NSA z 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06; z 25 kwietnia 2006, akt I FZ 150/06).
W tej sytuacji skarżący nie może skutecznie zasłaniać się argumentem zupełnego, całkowitego braku środków na poniesienie kosztów sądowych. Wobec tego referendarz uznał, iż wniosek skarżącego zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie.
Wobec powyższego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, wychodząc z założenia, iż wobec zobowiązania skarżącego do poniesienia kosztów sądowych poniesienie dalszych kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika do prowadzenia niniejszej sprawy może przekraczać możliwości finansowe skarżącego.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
a.l.