Uzasadnienie
Zaskarżonym orzeczeniem [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji (dalej jako "organ odwoławczy") uchylił w części orzeczenie nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w L. (dalej jako "organ I instancji") z dnia [...] października 2019 r. w zakresie wymierzonej M. R. (dalej jako "skarżący" lub "obwiniony") kary dyscyplinarnej nagany dotyczącej deliktu dyscyplinarnego opisanego w pkt 2 i odstąpił od ukarania skarżącego, a w pozostałym zakresie utrzymał orzeczenie w mocy.
Zaskarżone orzeczenie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] sierpnia 2019 r. Komendant Miejski Policji w L. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko M. R. – asystentowi Referatu III Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w L..
Skarżącego obwiniono o to, że:
- 1. w dniu [...] marca 2019 r. w L., nie wykonał obowiązków wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że podjął zajęcie zarobkowe poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego, poprzez wyświadczenie usługi transportu pojazdu marki B. nr rej. [...] na zlecenie K. P., wykorzystując do tego celu pojazd "pomocy drogowej" marki M. nr rej. [...], zarejestrowany na firmę brata "H. D. R." tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonego w art. 132 ust. 2 w zw. z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 191 ze zm.), dalej jako "ustawa o Policji";
- 2. w dniu [...] r. w L., nie wykonał obowiązków wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że podjął zajęcie zarobkowe poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego, poprzez wyświadczenie usługi transportu pojazdu marki M. nr rej. [...] na zlecenie D. P., wykorzystując do tego celu pojazd "pomocy drogowej" marki M. nr rej. [...], zarejestrowany na firmę brata "H. D. R.", tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonego w art. 132 ust. 2 w zw. z art. 62 ust. 1 ustawy o Policji.
Po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego, orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] października 2019 r. Komendant Miejski Policji w L. uniewinnił obwinionego od popełnienia zarzucanego przewinienia opisanego w pkt 1 oraz stwierdził winę obwinionego w zakresie popełnienia deliktu dyscyplinarnego opisanego w pkt 2 i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji uchylił w części orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany dotyczącej deliktu opisanego w pkt 2 i odstąpił od ukarania obwinionego (pkt 1), w pozostałym zakresie utrzymał orzeczenie w mocy (pkt 2).
Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny
W dniu [...] czerwca 2019 r. do Komendy Miejskiej Policji w L. wpłynęło pismo Naczelnika Wydziału w L. Biura Spraw Wewnętrznych Policji, w sprawie podejmowania przez skarżącego zajęcia zarobkowego poza służbą, w postaci świadczenia usług holowniczych – bez zgody właściwego przełożonego. Jako przykłady wykonywania pracy zarobkowej przez funkcjonariusza podano dwa zdarzenia:
- 1) w dniu [...] marca 2019 r., ok. godz. 13:10 na ul. [...] w L., skarżący wykonał za kwotę [...]złotych usługę holowniczą uszkodzonego pojazdu marki B. na zlecenie K. P., który nie dostosował prędkości do panujących warunków na drodze i pojazdem uderzył w slup oświetleniowy;
- 2) w dniu [...] maja 2019 r., ok. godz. 11:10 na ul. [...] w L. skarżący wykonał za kwotę [...]złotych usługę holowniczą uszkodzonego pojazdu marki M. na zlecenie D. P., która nie zachowała bezpiecznej odległości pomiędzy pojazdami i uderzyła w samochód marki K., kierowany przez S. T.-A..
Z ustaleń organu wynikało, że w dniu [...] marca 2019 r. obwiniony na prośbę swojego brata, D. R., właściciela firmy "H. D. R.", udał się pojazdem zarejestrowanym na firmę – holownikiem marki M. na ul. [...] w L., w celu przedłużenia legalizacji tachografu. W drodze powrotnej ze stacji, jadąc w kierunku parkingu przy ul. [...] w L., na ul. [...] w L. obwiniony zatrzymał się i zabrał jako pasażera K. M. – policjanta WRD KMP w L.. Ok. godz. 13:00 na ul. [...] w L. skarżący i K. M. byli świadkami kolizji drogowej, gdzie kierowca pojazdu marki B. K. P. najechał na słup trakcyjny. Obwiniony zatrzymał się i zapytał sprawcy zdarzenia, czy nic mu się nie stało i czy potrzebuje pomocy. Sprawca zdarzenia odpowiedział, że będzie potrzebował pomocy drogowej. Obwiniony poinformował sprawcę, że wraca na parking, ale zadzwoni po swojego brata, który wykona usługę holowania. Po kilku minutach na miejsce zdarzenia samochodem osobowym przyjechał brat obwinionego D. R..
Skarżący waz z K. M. wsiedli do samochodu osobowego, odjechali z miejsca zdarzenia i udali się do służby w WRD KMP w L. przy ul. [...]. Natomiast D. R., został na miejscu w celu wykonania usługi holowniczej. Po zakończeniu czynności D. R. załadował uszkodzone B. na lawetę i razem z K. P. odjechali na złomowisko na ul. [...], gdzie sprawca zdarzenia zapłacił kierowcy za usługę holowania [...] zł.
Odnośnie zdarzenia opisanego w pkt 2 organ ustalił, że w dniu [...] r., przed godziną 10:42, na Al. [...] (okolice przystanku przy T. Z.) doszło do kolizji drogowej, gdzie kierująca pojazdem marki M. D. P. (sprawca zdarzenia) najechała na tył pojazdu marki K. kierowanego przez S. T.-A.. Na miejscu zdarzenia funkcjonariusz Policji poinformował sprawcę kolizji D. P., że samochód nie nadaje się do dalszej jazdy. W związku z tym wyżej wymieniona zadzwoniła do swojego dziadka i do ojca, który poinformował ją, że zorganizuje lawetę. Na miejsce zdarzenia przyjechał jej dziadek. Po około pół godzinie na miejsce kolizji przyjechał pojazd pomocy drogowej. Kierowcą pojazdu pomocy drogowej okazał się obwiniony, który podszedł do policjantów i zapytał się, czy może zabierać samochód, na co uzyskał zgodę.
Następnie przystąpił do wykonania usługi holowania uszkodzonego pojazdu. Po zakończeniu czynności służbowych przez funkcjonariuszy Policji i umieszczeniu uszkodzonego pojazdu na lawecie D. P. wsiadła do kabiny holownika i wraz obwinionym pojechali do miejsca jej zamieszkania w miejscowości B.. D. P. za wykonaną usługę holowania zapłaciła skarżącemu [...] złotych, przy czym nie otrzymała żadnego pokwitowania zapłaty, sama też nie żądała takiego potwierdzenia. Policjanci obsługujący zdarzenie nie byli świadkami rozliczenia finansowego pomiędzy sprawcą kolizji D. P. z obwinionym.
Organ odwoławczy podniósł, że policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną w sytuacji popełnienia przewinienia dyscyplinarnego umyślnie lub nieumyślnie, przy czym przewinienie to polegać może na działaniu lub zaniechaniu działania.
Odnosząc się do przewinienia dyscyplinarnego z pkt 1, organ uniewinnił skarżącego od jego popełnienia.
W odniesieniu do zarzutu dyscyplinarnego z pkt 2, organ stwierdził naruszenie przez obwinionego dyscypliny służbowej poprzez niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku uzyskania pisemnej zgody przełożonego na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego. Organ podniósł, że obowiązek uzyskania pisemnej zgody na przełożonego na podjęcie zajęcia zarobkowego przez policjanta wynika z art. 62 ust. 1 ustawy o Policji. Rozstrzyganie na podstawie przywołanego przepisu wymaga wnikliwej analizy uwzględniającej wszystkie okoliczności występujące w indywidualnej sprawie, mające wpływ na wydanie zgody na podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą lub odmowy jej udzielenia. Znaczenie mają nie tylko rodzaj i charakter zajęcia zarobkowego poza służbą, ale również podmiot, na rzecz którego miałoby ono być wykonywane, zaangażowanie czasowe, czy też specyfika służby, w tym zakres realizowanych przez policjanta zadań i czynności służbowych.
Organ odwoławczy stwierdził, że obwiniony bezspornie w dniu [...] maja 2019 r. wykonał usługę transportu pojazdu marki M. na zlecenie D. P., wykorzystując do tego celu pojazd "pomocy drogowej" marki M., zarejestrowany na firmę brata "H. D. R." i z tego tytułu otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...] złotych. Z ustaleń organu wynika, że obwiniony nie posiada pisemnej zgody przełożonego w sprawach osobowych na wykonywanie dodatkowego zajęcia zarobkowego poza służbą i nigdy nie zwracał się do Komendanta Miejskiego Policji w L. o wyrażenie takiej zgody. Organ odwoławczy wskazał, że obwiniony w złożonych oświadczeniach o stanie majątkowym za lata 2013-2018 nie ujawnił dochodów pochodzących z innych źródeł niż wynagrodzenie ze stosunku służbowego, nie składał oświadczeń o stanie majątkowym w związku z rozpoczęciem i zakończeniem pracy dodatkowej poza służbą. Zeznania świadka D. R. i wyjaśnienia obwinionego potwierdziły, że skarżący nie był zatrudniony w firmie swojego brata, jak również nie zawierał z nim żadnej innej odpłatnej umowy na świadczenie usług w zakresie pomocy drogowej.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że obwiniony przyjechał na miejsce zdarzenia drogowego na zgłoszenie osoby prywatnej jako kierowca pojazdu specjalnego pomocy drogowej. Podczas wykonywania usługi posiadał na sobie ubranie identyfikujące go jako osobę wykonującą czynności na drodze, tj. odblaskową kurtkę. Powyższe świadczyło o nieprzypadkowości tych czynności, a wręcz przeciwnie świadczyło o tym, że skarżący był przygotowany do wykonania tej usługi i wcześniej otrzymał dostęp do pojazdu należącego do jego brata. Skarżący wykonał wszystkie czynności związane z załadunkiem uszkodzonego pojazdu i jego transportem i pobrał zapłatę od D. P., która była przekonana, że płaci za usługę pracownikowi firmy "H. ", pomimo że nie uzyskała odpowiedniego potwierdzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że w aktach postępowania dyscyplinarnego nie ma żadnego dokumentu potwierdzającego przekazanie, czy też zrzeczenie się wynagrodzenia przez obwinionego na rzecz właściciela firmy D. R.. Zebrany materiał dowodowy bezspornie potwierdza, że obwiniony otrzymał pieniądze za wykonaną usługę holowania od D. P..
Organ odwoławczy podkreślił, że policjanta obowiązuje szczególnie rygorystyczny wymóg przestrzegania prawa i podporządkowania się dyscyplinie służbowej. Obwiniony podjął zajęcie, za wykonanie którego otrzymał pieniądze. Ewentualne scedowanie wynagrodzenia na brata nie stanowi o tym, że wykonana w dniu [...] r. usługa holowania pojazdu przestała mieć charakter zarobkowy.
Organ odwoławczy dodał, że nie kwestionuje zeznań D. R. i M. R., iż obwiniony niejednokrotnie pomagał swojemu bratu przy prowadzeniu działalności gospodarczej w ramach nieodpłatnej pomocy rodzinnej. Jednakże czynności wykonywane przez obwinionego w dniu [...] maja 2019 r., związane z transportem uszkodzonego pojazdu w wyniku kolizji drogowej miały charakter wyjątkowy i odmienny od dotychczasowej pomocy.
Mając powyższe na względzie organ odwoławczy stwierdził, że wina obwinionego w zakresie zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego nie budzi wątpliwości. Organ odstąpił od ukarania obwinionego, ponieważ uznał, że stopień szkodliwości popełnionego przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste obwinionego policjanta uzasadniają przypuszczenie, że policjant w przyszłości będzie przestrzegał dyscypliny służbowej. Organ odwoławczy podniósł, że obwiniony w dotychczasowej służbie był wielokrotnie nagradzany, z nałożonych obowiązków służbowych wywiązywał się dotychczas bez zastrzeżeń. Realizując postawione zadania wykazywał się dyspozycyjnością, samodzielnością oraz wysoką kulturą osobistą. Zachowanie obwinionego nie spowodowało istotnych i trwałych zakłóceń w realizacji zadań Policji oraz nie miało szczególnie negatywnego wpływu na wizerunek formacji i następstw dla służby.
M. R. zaskarżył powyższe orzeczenie organu II instancji w części dotyczącej pkt 1 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Skarżący zarzucił:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 62 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię pojęcia "zajęcia zarobkowego", prowadzącą do bezpodstawnego uznania, że zakresem powyższego objęte są de facto wszelkie czynności, za które choćby hipotetycznie wykonawcy mogłoby przysługiwać wynagrodzenie, bez względu na pozostałe okoliczności sprawy, w tym istnienie jakiejkolwiek więzi zobowiązaniowej między wykonawcą czynności faktycznej a szeroko pojętym zleceniodawcą;
- 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- a) art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w L. z dnia 16 października 2019 r. w części stwierdzającej winę obwinionego, podczas gdy orzeczenie to wydane zostało z naruszeniem przepisów materialnych oraz postępowania;
- b) art. 135e ust. 1 ustawy o Policji, poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, zakończenie postępowania pomimo istniejących w wynikach przeprowadzonego postępowania dowodowego rozbieżności i wątpliwości;
- c) art. 135g pkt 1 i pkt 2 ustawy o Policji, poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzecznej ze wskazaniami wiedzy i doświadczeniem życiowym oraz uwzględnienie jedynie okoliczności przemawiających na niekorzyść skarżącego;
- d) art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 62 ustawy o Policji, poprzez błędne uznanie, że działanie polegające na nieodpłatnym wykonaniu pewnych czynności w imieniu i na rzecz członka rodziny stanowi podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą, które to uchybienia skutkowały błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegającym na stwierdzeniu, że skarżący w sposób zawiniony dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego w postaci naruszenia dyscypliny służbowej poprzez podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że działanie obwinionego było nieodpłatną pomocą świadczoną bratu i nie otrzymał on z tego tytułu żadnego wynagrodzenia.
Skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w zaskarżonej części i umorzenie postępowania dyscyplinarnego, ewentualnie o uwzględnienie skargi i uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podtrzymał swoją argumentację, że jego działanie, przejawiające się w wykonaniu transportu samochodu D. P. było działaniem incydentalnym i mającym charakter pomocy rodzinnej. Podkreślił, że nie otrzymał z tytułu pomocy żadnego wynagrodzenia, a jeżeli takowe zostało uiszczone to jedyną osobą, która mogłaby je finalnie otrzymać jest jego brat.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Odpowiedzialność dyscyplinarna policjantów została uregulowana w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.
Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji). Przepis art. 132 ust. 3 ustawy o Policji zawiera wskazanie czynów stanowiących naruszenie dyscypliny służbowej. Katalog ten nie jest zamknięty, wyliczenie czynów stanowiących naruszenie dyscypliny służbowej ma charakter przykładowy.
Przewinienie dyscyplinarne może mieć charakter umyślny lub nieumyślny. Zgodnie z art. 132a ustawy o Policji, przewinienie jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi (pkt 1), bądź gdy nie mając zamiaru popełnienia przewinienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (pkt 2).
Ustalenie umyślności bądź nieumyślności przewinienia dyscyplinarnego związane jest z wystąpieniem winy przy jego popełnieniu. Stopień winy nie przesądza jednak o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Może on natomiast mieć wpływ na wymiar kary. Stosownie bowiem do art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, a w szczególności uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.
W rozpoznawanej sprawie skarżącemu zarzucono naruszenie art. 62 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym, policjant nie może podejmować zajęcia zarobkowego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego ani wykonywać czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do Policji.
Kwestia udzielenia zezwolenia na podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1113), dalej jako "rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r.", stanowi kwestię osobową, która podlega załatwieniu na wniosek policjanta, w formie rozkazu personalnego, wydawanego przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych (§ 2 ust. 1, 2, § 3 ust. 3 rozporządzenia).
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżącemu w toku postępowania przedstawiono dwa zarzuty.
Pierwszy dotyczył zdarzenia w dniu [...] marca 2019 r., gdy skarżący nie wykonał obowiązków wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że podjął zajęcie zarobkowe poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego poprzez wyświadczenie usługi transportu pojazdu marki B. nr rej. [...] na zlecenie K. P., wykorzystując do tego celu pojazd "pomocy drogowej" marki M. nr rej. [...], zarejestrowany na firmę swojego brata "H. D. ", tj. przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 2 w zw. z art. 62 ust. 1 ustawy o Policji. W tym zakresie skarżący został uniewinniony na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji i nie kwestionował rozstrzygnięcia organu I i II instancji.
Kwestię sporną stanowiła natomiast ocena zarzutu wskazanego w pkt 2 orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., dotyczącego zdarzenia z dnia [...] r.
Jak ustalił organ, w dniu [...] maja 2019 r., przed godziną 10:42 na Al. [...] doszło do kolizji drogowej – kierująca pojazdem marki M. nr rej. [...] D. P. (sprawca zdarzenia) najechała na tył pojazdu marki K. nr rej. [...], kierowanego przez S. T.-A.. Do obsługi zdarzenia skierowano policjantów WRD KMP w L. – sierż. szt. T. P. (dysponującego motocyklem oznakowanym) i st. post. P. D. (dysponującego radiowozem oznakowanym).
Na miejscu zdarzenia sierż. szt. T. P., poinformował sprawcę kolizji D. P., że samochód nie nadaje się do dalszej jazdy. Na miejsce zdarzenia przyjechał poinformowany przez D. P. jej dziadek, a następnie radiowozem oznakowanym przyjechał st. post. P. D.. Po około pół godzinie na miejsce kolizji przyjechał pojazd pomocy drogowej. Kierowcą pojazdu pomocy drogowej okazał się asp. M. R., który podszedł do policjantów i zapytał czy może zabierać samochód, na co uzyskał zgodę. Następnie asp. M. R. przystąpił do wykonania usługi holowania uszkodzonego pojazdu. Po zakończeniu czynności służbowych przez funkcjonariuszy Policji i umieszczeniu uszkodzonego pojazdu na lawecie D. P. wsiadła do kabiny holownika i wraz z obwinionym pojechali do miejsca jej zamieszkania w miejscowości B.. Obwiniony zdjął uszkodzony pojazd z holownika. Następnie D. P. za wykonaną usługę holowania zapłaciła skarżącemu [...] złotych, przy czym nie otrzymała żadnego pokwitowania zapłaty, sama też nie żądała takiego potwierdzenia.
Jednocześnie, z akt sprawy wynika, że skarżący nie uzyskał pisemnej zgody przełożonego na podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą, o której mowa w art. 62 ust. 1 ustawy o Policji, ani też nigdy o taką zgodę się nie ubiegał. Okoliczność bezsporna.
Ustawa o Policji oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. nie precyzują użytego w art. 62 ust. 1 ustawy o Policji pojęcia "zajęcie zarobkowe". Powołane powyżej przepisy nie wypowiadają się również co do formy wykonywania zajęcia zarobkowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że sformułowanie "zajęcie zarobkowe" kładzie przede wszystkim nacisk na zarobek lub cel zarobkowy. Powinno być zatem rozumiane szeroko i obejmować wszelkie formy zatrudnienia połączone z uzyskiwaniem dochodów, czyli np. działalność gospodarczą, stosunek pracy czy każdy rodzaj umowy cywilnoprawnej. Pojęcie "zajęcie zarobkowe" należy rozumieć jako zajęcie, za które przysługuje wynagrodzenie. Konieczność wypłaty wynagrodzenia może wynikać z umowy lub ogólnie przyjętych zwyczajów. Niepodpisanie umowy, nieodebranie pieniędzy czy też ewentualne scedowanie odbioru zapłaty na inną osobę nie ma znaczenia przy ocenie czynu objętego postępowaniem dyscyplinarnym, opisanego w art. 62 ust. 1 ustawy o Policji. Oznacza to, że podejmowanie przez policjanta poza zakresem obowiązków wynikających z pełnienia przez niego służby jakiegokolwiek zajęcia zarobkowego (tj. takiego zajęcia, które wiąże się z uzyskiwaniem wynagrodzenia lub osiąganiem zysku), bez względu na formę wykonywania, a więc nawet bez podpisywania umowy, która określałaby warunki pracy, wymaga pisemnej zgody przełożonego.
W pojęciu "zajęcia zarobkowego", o którym mowa w art. 62 ust. 1 ustawy o Policji, mieści się zatem również działanie w charakterze wykonawcy, którą strona zlecenia posługuje się do wykonania ciążącego na niej zobowiązania. W omawianym przepisie chodzi zatem o każde zajęcie, za które przysługuje wynagrodzenie, a którego wykonywanie przez policjanta (z uwagi na charakter czy częstotliwość) mogłoby mieć wpływ na funkcjonowanie i realizację ustawowo określonych zadań Policji (danej jednostki organizacyjnej). Z tego względu przepis ten stanowi o zgodzie przełożonego policjanta, który jest zobowiązany czuwać nad właściwą organizacją służby w danej jednostce i obowiązany jest zapewnić, aby poprzez podjęcie przez policjanta poza służbą zajęcia zarobkowego ta służba nie doznała uszczerbku. Przełożony po zgłoszeniu przez policjanta prośby o zgodę rozważa i decyduje, czy dane zajęcie jest zajęciem zarobkowym i jest wymagana pisemna zgoda, a następnie ocenia czy wyrażenie zgody nie wpłynie na działanie danej jednostki organizacyjnej Policji (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 99/08, wyrok NSA z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2676/16).
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że w dniu [...] maja 2019 r., skarżący naruszył art. 62 ust. 1 ustawy o Policji – wykonywał zajęcie zarobkowe poza służbą bez uzyskania pisemnej zgody przełożonego – i w konsekwencji prawidłowo zakwalifikowały zarzucany skarżącemu czyn jako przewinienie dyscyplinarne w rozumieniu art. 132 ustawy o Policji.
W ocenie Sądu, ustalenia co do popełnienia zarzucanego skarżącemu czynu nie budzą wątpliwości. W dniu [...] maja 2019 r. skarżący przyjechał na miejsce zdarzenia pojazdem specjalnym pomocy drogowej, posiadał na sobie kurtkę odblaskową identyfikującą go jako osobę wykonującą czynności usuwania pojazdu z drogi i jego transportu i wykonał usługę transportu pojazdu. Pobrał również zapłatę za wykonaną usługę, przy czym nie wystawił żadnego pisemnego potwierdzenia otrzymanej zapłaty. Te ustalenia faktyczne nie zostały przez skarżącego zakwestionowane.
Przytoczone okoliczności jednoznacznie świadczą o wykonywaniu dodatkowej pracy zarobkowej poza służbą, na którą skarżący powinien uzyskać zgodę przełożonego. Ustalona przez organ chronologia zdarzeń świadczy o nieprzypadkowości tych czynności, a wręcz o ich zaplanowaniu. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że skarżący nie jest zatrudniony w przedsiębiorstwie brata prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie transportu pojazdów, czy też podnoszona przez skarżącego kwestia incydentalnego, wyjątkowego charakteru zdarzenia oraz przekazania bratu zapłaty. Jak już wyżej wskazano, brak umowy precyzującej warunki wykonanej usługi, scedowanie opłaty na inną osobę, czy nawet nieodebranie pieniędzy nie mają wpływu na ocenę czynu opisanego w art. 62 ust. 1 ustawy o Policji.
Ponadto nawet pojedyncze zdarzenie narusza powyższy przepis. Skarżący zjawił się na miejsce zdarzenia, wykonał usługę usunięcia pojazdu z drogi i jego transportu oraz pobrał opłatę za wykonaną usługę, co świadczy o wykonywaniu zajęcia zarobkowego, nawet jeśli miało to miejsce w ramach pomocy rodzinnej. Poza tym skarżący nie wykazał, żadnym dokumentem przekazania, czy też zrzeczenie się wynagrodzenia przez obwinionego na rzecz właściciela firmy D. R.. Natomiast zebrany materiał dowodowy bezspornie potwierdza, że obwiniony otrzymał pieniądze za wykonaną usługę holowania od D. P..
W ocenie Sądu przedstawiony przez organy dyscyplinarne stan faktyczny i postawiony skarżącemu zarzut nie budzi wątpliwości i dawał podstawę do uznania skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu.
Wbrew zarzutom skargi, w rozpoznawanej sprawie organ podjął wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, zebrał i ocenił pełny materiał dowodowy, wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy. Dokonane przez organ ustalenia znajdują potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach, w szczególności w protokole przesłuchania w charakterze obwinionego asp. M. R., protokołach przesłuchania w charakterze świadka D. R., D. P., st. post. P. D. i sierż. szt. T. P.. Do akt sprawy dołączono informacje internetowe dot. firmy "H. D. R.", dokumentację fotograficzną wraz z pismem Biura Spraw Wewnętrznych Policji Wydziału w L. z dnia [...] r., pismo Zastępcy Naczelnika WRD KMP w L. nadkom. A. Z.-E. z dnia [...] r., grafiki służby i listy obecności obwinionego z okresów objętych zarzutami, dane dotyczące absencji w służbie w latach 2018 - 2019, notatkę z przebiegu służby policjanta, kartę opisu stanowiska pracy, aktualną opinię służbową, zestawienie nagród i wyróżnień za lata 2015-2019.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 135e ust. 1 ustawy o Policji poprzez zaniechanie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy, a w konsekwencji brak jej wyjaśnienia. Podkreślenia także wymaga, że skarżący nie wskazał jakie dodatkowe czynności miałby podjąć organ w celu wyjaśnienia sprawy, co należało dobadać i na dowód jakich okoliczności. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, wbrew zarzutom skargi, jest spójny, logiczny i zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia. Wbrew argumentacji skargi ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że działanie obwinionego było nieodpłatną pomocą świadczoną bratu uwzględniając przytoczoną wyżej wykładnię zajęcia zarobkowego. Dodać również należy, że okoliczność, iż skarżący nie zgadza się z taką oceną nie świadczy o tym, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji, zgodnie z którym, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (ust. 1). Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (ust. 2). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ dyscyplinarny wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, uwzględniając je w rozstrzygnięciu, co wynika wprost ze szczegółowego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia.
Skarżący nie wskazał okoliczności, które jego zdaniem nie zostały w toku postępowania uwzględnione. W sprawie nie istniały także i nie zostały przez skarżącego wskazane niedające się usunąć wątpliwości, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść obwinionego.
Organ odwoławczy wziął również pod uwagę treść art. 134h ustawy o Policji. Komendant Wojewódzki Policji uznał, że organ I instancji nie dokonał wyczerpujących rozważań w zakresie zaistnienia lub braku okoliczności mających wpływ na zaostrzenie lub złagodzenie wymiaru kary, o którym mowa w art. 134h ust. 2 i ust. 3 ustawy o Policji. Biorąc pod uwagę charakter popełnionego przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki w zakresie realizacji zadań Policji oraz dotychczasowy przebieg służby skarżącego stwierdził, że wymierzona skarżącemu kara nagany jest zbyt dotkliwa i niewspółmierna do stopnia zawinienia i w konsekwencji odstąpił od ukarania skarżącego na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Podkreślić należy, że gradacja kar dyscyplinarnych jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił wprawdzie, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich, pozostawiając to do uznania właściwego organu.
Wybór każdej z kar nie może być jednak dowolny, ale uzasadniony i poparty konkretnymi argumentami, uwzględniającymi indywidualne właściwości samego obwinionego, a także indywidualny charakter przypisanego przewinienia dyscyplinarnego. W rozpoznawanej sprawie organ wziął pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności i charakter popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, jego następstwa, dotychczasowy przebieg służby policjanta i odstąpił od ukarania skarżącego za stwierdzone naruszenie.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że służba w Policji wiąże się nie tylko z przywilejami, lecz także ograniczeniami osobistymi. Jednym z takich ograniczeń jest właśnie możliwość wykonywania przez policjantów dodatkowych zajęć zarobkowych poza służbą, która wymaga pisemnej zgody przełożonego. Jak słusznie zauważył organ, podejmowane przez policjantów dodatkowe zajęcia zarobkowe nie mogą kolidować ze służbą ani zakłócać wykonywania obowiązków służbowych. Biorąc natomiast pod uwagę, że skarżący pełni służbę w Wydziale Ruchu Drogowego KMP w L. i do jego zadań służbowych należy obsługa ewentualnych kolizji drogowych, skarżący mógł liczyć się z tym, że kolizję będą obsługiwać jego koledzy z wydziału. Policjantem jest się również poza służbą, dlatego należy unikać wszelkiego rodzaju sytuacji, które mogłyby podważać bezstronność policjanta i godzić w zaufanie do Policji. Jako funkcjonariusz Policji z wieloletnim stażem służby, skarżący powinien liczyć się z konsekwencjami swojego zachowania i powinien przewidzieć możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).