Uzasadnienie
Skarżący J. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia postanowienia wskazano, iż skarżący nie wykazał swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. Mimo doręczenia wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, skarżący nie nadesłał zaświadczenia o wielkości posiadanej przez niego nieruchomości rolnej w ha przeliczeniowych, nie wyjaśnił również, czy w 2011 r. korzystał z dopłat przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie wykazał również, w jaki sposób użytkuje mieszkanie o pow. [...] m2, nie wykazał także miesięcznych kosztów ponoszonych na utrzymanie konieczne rodziny i leczenie. Spowodowało to, iż niemożliwa była ocena jego rzeczywistych zdolności płatniczych w zakresie poniesienia w sprawie niniejszej kosztów postępowania.
Od postanowienia referendarza sądowego skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. Podniósł, iż wraz z żoną i wnukiem zamieszkuje w mieszkaniu o pow. [...] m2 (są to dwa pokoje i kuchnia), natomiast jeden pokój jest niewykończony. Wyjaśnił, iż spłaca trzy pożyczki, których miesięczne raty wynoszą odpowiednio: [...] zł; [...] zł i [...] zł. Koszty leczenia określił na kwotę [...] zł miesięcznie. Odnośnie innych kosztów utrzymania podał, iż za energię płaci [...] zł; za wodę [...] zł; za podatek [...] zł; ponadto zużywa trzy butle gazu na dwa miesiące, jednakże nie określił kwotowo kosztów zużycia gazu. Skarżący podniósł również, że dochody z gospodarstwa są niewielkie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Wniesienie sprzeciwu przez stroną skarżącą powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. - Dz. U. z 2012 r., nr 0, poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
W ocenie sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie ani w zakresie całkowitym, ani w zakresie częściowym
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że uzyskanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym jest uwarunkowane wykazaniem rzeczywistej sytuacji materialnej, zezwalającej na dokonanie oceny, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona jest zobowiązana wskazać wszystkie źródła dochodu, jak też wysokość każdego z tych źródeł odrębnie.
W sprawie niniejszej skarżący nie wykazał wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego, wskazując jedynie, iż jest on niewielki. Nie przedstawił też zaświadczenia właściwego urzędu gminy o wielkości posiadanych przez niego gruntów rolnych w ha fizycznych i ha przeliczeniowych, co umożliwiłoby sądowi obliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych 1 ha przeliczeniowego w 2010 r. (MP z 2011 r., Nr 87, poz. 917). W dalszym ciągu skarżący nie wyjaśnił czy w 2011 r. otrzymał płatności przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Skarżący nie wyjawił też dokładnej wysokości pobieranych przez siebie i żonę świadczeń (kwota świadczenia żony wykazana w drugim wniosku o prawo pomocy /ok. [...]zł brutto/ jest inna niż w pierwszym wniosku /ok. [...] zł brutto/, ponadto nie jest wiadome jaka jest wysokość ich świadczeń netto, pozostających do ich faktycznej dyspozycji.
Należy zauważyć, iż w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący określił jedynie wysokość ponoszonych wydatków w związku z zaciągniętymi pożyczkami oraz wysokość niektórych wydatków na utrzymanie konieczne. Natomiast nie wyjawił w sposób jasny i pełny dochodów rodziny. Powyższe uniemożliwia porównanie dochodów rodziny do wysokości wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i tym samym zbadanie realnych możliwości skarżącego poniesienia w sprawie niniejszej kosztów postępowania.
Ciężar wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie, która o taką pomoc wnioskuje. Unormowanie art. 255 p.p.s.a zobowiązuje osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy do współdziałania z sądem rozpatrującym wniosek. Osoba wnioskująca o prawo pomocy winna przedłożyć dokumenty i wyjaśnienia, aby w sposób wiarygodny dla sądu wykazać swoją rzeczywistą sytuację majątkową i finansową. Uchylanie się od tego współdziałania obciąża w konsekwencji wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, bowiem jeśli nie zostały złożone wszystkie dokumenty i oświadczenia, do których wnioskujący była wzywany, sąd odmawia przyznania prawa pomocy. Trzeba mieć bowiem na względzie, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i w związku z tym powinno sprowadzać się tylko do takich przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.