Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie z dnia 29 kwietnia 2016 r. oraz dokumenty źródłowe, w tym faktury VAT oraz wyciągi z dwóch rachunków bankowych.
W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2 (o szacunkowej wartości [...] zł) oraz samochód osobowy. Podał, że z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnych dochodów, a swoje zobowiązania i stałe wydatki określił na kwotę [...] zł. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 29 kwietnia 2016 r. odnośnie przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej w okresie październik 2015 r. – marzec 2016 r. wskazał, że posiada dwie faktury – jedną na kwotę [...] (za grudzień 2015 r.) i drugą na kwotę [...] zł (za luty 2016 r.). Podał również, że w prowadzonej działalności gospodarczej w w/w okresie poniósł koszty na telefon [...] zł i ZUS [...] zł. Natomiast koszty utrzymania gospodarstwa domowego w tym okresie określił na kwotę [...] zł. W dalszej części pisma oświadczył, że w okresie październik 2015 r. – marzec 2016 r. łącznie poniósł wydatki na kwotę [...] zł, nie wliczając w to kosztów pożyczek, paliwa w związku z prowadzoną działalnością, spłaty karty kredytowej oraz innych wydatków związanych z codziennym funkcjonowaniem, które określił na kwotę ok. [...] zł. Wskazał ponadto, że zaciągnął pożyczki u osób prywatnych na kwotę [...] zł oraz że posiada dwa samochody: [...] z [...] r. o wartości ok. [...] zł oraz [...] z [...] r. o wartości ok. [...] zł.
Referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Użycie w przytoczonym unormowaniu sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Natomiast jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., postanowienie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl.).
Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Istnieje bowiem szereg wątpliwości dotyczących sytuacji finansowej i dochodowej strony, które nie zostały przez skarżącego wyjaśnione. Informacje na temat sytuacji majątkowej i dochodowej strony złożone w formie oświadczenia na druku PPF, jak również w dokumentach składanych na wezwanie referendarza powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, rzetelne i spójne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Te natomiast udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych.
Przede wszystkim wskazać należy, że jak wynika ze złożonego oświadczenia, skarżący w chwili obecnej prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi żadnych dochodów, nie uzyskuje też jakichkolwiek innych dochodów. Tym samym skarżący nie wyjawił z jakich środków ponosi koszty swojego utrzymania, które jak wynika z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Skarżący nie wyjaśnia tego również w dodatkowym oświadczeniu z dnia 29 kwietnia 2016 r. W oświadczeniu tym skarżący podał, że ponoszone koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej są większe od uzyskiwanych przychodów, tak więc nie jest wiadome skąd skarżący czerpie środki na pokrycie niezbędnych kosztów swojego utrzymania, a także jakie jest źródło finansowania straty w prowadzonej działalności gospodarczej. Nie można bowiem za wiarygodne i wystarczające uznać oświadczenia skarżącego, że koszty te (określone na kwoty [...] zł i [...] zł) pokrył z pożyczek od osób prywatnych na kwotę [...] zł.
Dla oceny złożonego wniosku ma również znaczenie fakt, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków przedstawił wyciągi tylko z dwóch rachunków bankowych: (o numerach [...]; [...]). Natomiast analiza złożonego przez niego zestawienia transakcji z [...], prowadzi do wniosku że skarżący posiada jeszcze co najmniej cztery inne rachunki bankowe, na których dokonywał operacji finansowych. Nie ujawniając wyciągów z innych rachunków bankowych, skarżący uchylił się tym samym od podania stanu ich kont, pomimo że został zobligowany do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych. W tych okolicznościach brak jest możliwości zweryfikowania stanu środków pieniężnych posiadanych przez stronę oraz rodzaju dokonywanych operacji finansowych, które jak należy domniemywać są przeprowadzane właśnie za pośrednictwem rachunków, z których wyciągów nie przedstawiono.
Dokonując analizy oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, referendarz doszedł do przekonania, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając części żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości.
Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, w związku z czym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W świetle przytoczonych wyżej okoliczności skarżącego do takich osób nie można zaliczyć. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (mieszkanie o pow. [...] m2) i ruchomy (dwa samochody), nadal prowadzi działalność gospodarczą. Podkreślenia wymaga, że skarżący ponosi wydatki na utrzymanie konieczne i związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a więc musi posiadać źródła ich finansowania. Nieujawnienie tych źródeł dodatkowo przemawia za nieuwzględnieniem wniosku.
Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.