Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 października 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej Kolegium, organ), stwierdziło uchybienie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie, co do prawa odwołania, postanowienia Kolegium z dnia 5 maja 2022 r., nr [...] o uznaniu ponaglenia D. O. (dalej skarżący) za nieuzasadnione.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Postanowieniem z dnia 5 maja 2022 r., nr [...] Kolegium stwierdziło, że ponaglenie skarżącego w sprawie niezałatwienia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, złożonego w dniu 31 stycznia 2022 r., jest nieuzasadnione. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 maja 2022 r.
Pismem z dnia 19 września 2002 r. złożonym osobiście w siedzibie organu skarżący wniósł o bezwzględne i bezzwłoczne wypełnienie przez Kolegium "jednoznacznego poinformowania co do rzeczywistego i należnego terminu przysługiwania wniesienia oraz rzeczywistego i pełnego oznaczenia podstawy prawnej przysługiwania wniesienia do WSA w Lublinie skargi na przewlekłość i bezczynność Prezydenta Miasta L. w związku z doręczeniem w dniu [...] postanowienia "ponaleniowego" [...] z dnia [...] (...)".
Postanowieniem z dnia 17 października 2022 r. Kolegium, na podstawie art. 134 w zw. z art. 111 § 1, art. 126, art. 141 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 200), dalej k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie, co do prawa odwołania, postanowienia Kolegium z dnia 5 maja 2022 r. nr [...]
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że termin do złożenia wniosku o uzupełnienie co do prawa odwołania (zażalenia) od postanowienia organu z dnia 5 maja 2022 r., doręczonego w dniu 10 maja 2022 r. upłynął w dniu 17 maja 2022 r. Tym samym złożony w dniu 19 września 2022 r. wniosek o uzupełnienie jest spóźniony, dlatego też należało stwierdzić uchybienie terminu do jego wniesienia.
Na powyższe postanowienie D. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Przedmiotowe postanowienie zaskarżył w całości i wniósł między innymi o uznanie, że organ ponosi odpowiedzialność za niedopełnienie ustawowego obowiązku pouczenia od dnia 5 maja 2022 r. do nadal.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 powołanego artykułu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na postanowienie organu stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku (żądania) o uzupełnienie, co do prawa odwołania, postanowienia Kolegium z dnia 5 maja 2022 r. nr [...]
Skarżący zażądał uzupełnienia postanowienia uznającego jego ponaglenie w sprawie niezałatwienia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożonego w dniu 31 stycznia 2022 r. za nieuzasadnione.
Zdaniem sądu dla oceny, czy złożona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna istotne jest to jakiego aktu dotyczyło żądanie uzupełnienia.
Wyjaśnić bowiem należy, że ponaglenie zostało przez skarżącego złożone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) (pkt 1), postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (pkt 2). Ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;
2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). Stosownie do art. 37 § 6 p.p.s.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.
Wydane na skutek rozpoznania ponaglenia postanowienie organu administracji publicznej wyższego stopnia nie kończy postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia ponaglenia jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organami niższego stopnia. Jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ administracji pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne. Na postanowienie takie nie służy również zażalenie.
W konsekwencji rozstrzygnięcie takie nie mieści się w katalogu aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Stanowisko to jest ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie (por. Piotr Marek Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Komentarz do art. 37 k.p.a. System Informacji Prawnej LEX oraz powołane tam orzecznictwo, jak i orzeczenia w sprawach sygn. akt: II SA/Gd 122/23, IV SAB/Wr 95/21, czy II SAB/Rz 2/23, II SA/Gl 1509/22, V SA/Wa 2751/22 i powołane tam orzecznictwo - orzeczenia.nsa.gov.pl).
Złożenie ponaglenia nie wszczyna odrębnej sprawy administracyjnej, a pozostaje jedynie wymogiem skutecznego złożenia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Skoro zatem postanowienie wydane w następstwie rozpoznania ponaglenia ma charakter "wpadkowy" i na ten akt skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, to również i wydane w tym "wpadkowym" postępowaniu inne rozstrzygnięcia organu taki charakter przybierają. W konsekwencji nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na wydane przez organ postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie niezaskarżalnego skargą postanowienia. Skoro samo postanowienie incydentalne Kolegium z dnia 5 maja 2022 r. uznające ponaglenie skarżącego za nieuzasadnione nie zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy i nie podlega kontroli sądu administracyjnego, to tym bardziej i inne akty wydane w ramach tego incydentalnego postępowania nie mogą być przedmiotem skutecznie złożonej skargi do sądu administracyjnego. Brak ku temu normatywnych podstaw.
Sam natomiast fakt zastosowania przez organ w niniejszej sprawie art. 134 w zw. z art. 111 § 1, art. 126, art. 141 i art. 144 k.p.a. i pouczenie skarżącego o możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu z dnia 17 października 2022 r. nie powoduje, że strona nabywa prawo do zaskarżenia takiego aktu, pomimo, że takie prawo nie wynika z obowiązujących przepisów prawa.
Podsumowując, w ocenie sądu, skarga D. O. na postanowienie organu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie, co do prawa odwołania, postanowienia Kolegium z dnia 5 maja 2022 r. nr [...] jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn, niż wymienione w pkt 1-5a wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w postanowieniu.