Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubliniez 22 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 648/23

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 września 2023 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał A. P. pomoc finansową dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy w kwocie [...]zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

W dniu 19 czerwca 2023 r. A. P. (dalej jako "skarżący") złożył za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku skarżący dołączył fakturę VAT RR nr [...] z dnia 15 czerwca 2023 r. obejmującą sprzedaż jęczmienia jarego w ilości 10,90 t.

Następnie w dniu 28 czerwca 2023 r. skarżący za pomocą Platformy Usług Elektronicznych złożył zmianę do wniosku, dołączając fakturę VAT RR nr [...] z dnia 27 czerwca 2023 r. na sprzedaż jęczmienia paszowego w ilości 6,84 t.

Decyzją z dnia 12 września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "organ") przyznał skarżącemu pomoc finansową w kwocie [...]zł. Organ na podstawie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a." odstąpił od uzasadnienia decyzji wskazując, że uwzględnia ona żądanie strony w całości. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 15 września 2023 r.

W dniu 21 września 2023 r. skarżący złożył odwołanie od wyżej wskazanej decyzji. Postanowieniem z dnia 3 października 2023 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w L. orzekł o niedopuszczalności odwołania.

W dniu 3 października 2023 r skarżący za pośrednictwem organu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję z dnia 12 września 2023 r. W treści skargi skarżący podniósł, że wbrew treści decyzji jego żądanie nie zostało uwzględnione w całości. Skarżący wskazał, że organ nie uwzględniła złożonej przez skarżącego faktury z dnia 27 czerwca 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ uwzględnił bowiem tylko ilość sprzedanego jęczmienia deklarowaną przez producenta w fakturze VAT RR nr [...] z 15 czerwca 2023 r., tj. 10,90 t. Nie uwzględnił natomiast sprzedaży jęczmienia w ilości 6,84 t potwierdzonej fakturą VAT RR nr [...] z dnia 27 czerwca 2023 r. Organ wyjaśnił, że faktura VAT RR z dnia 27 czerwca 2023 r. omyłkowo nie została wprowadzona do aplikacji Aurea BPM i w związku z tym płatność nie została naliczona prawidłowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana między innymi na podstawie art. 107 § 4 k.p.a, zgodnie z którym można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania. Na podstawie art. 127 § 1a k.p.a. decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna.

Zgodnie z kolei z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a." skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, zaś przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a).

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem zaskarżona decyzja organu była ostateczna, nie przysługiwało od niej odwołanie. Tym samym od decyzji tej przysługiwała skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 15 września 2023 r. Skarżący wniósł zaś skargę za pośrednictwem organu w dniu 3 października 2023 r. Tym samym termin do złożenia skargi został zachowany.

Materialnoprawna podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie". Wskazane rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6c ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1199).

Jak wynika z § 3 przedmiotowego rozporządzenia w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, pomoc przyznaje się rolnikowi:

1. 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2. 2) który dokonał sprzedaży:
3. a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. lub
4. b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.
5. – podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;
6. 3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739;
7. 4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku (ust. 1).

Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia pomoc przyznaje się:

1. 1) na wniosek rolnika złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji;
2. 2) w wysokości ustalonej zgodnie z § 6;
3. 3) danemu rolnikowi tylko raz.

Na mocy § 4 ust. 2 rozporządzenia wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, zawiera:

1. 1) imię i nazwisko albo nazwę rolnika;
2. 2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2a) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy wymienionej w pkt 2, małżonka rolnika, jeżeli małżonek ten złożył wniosek, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4, lub została mu przyznana pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1 lub § 13zw ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR", i ten numer jest odrębny od numeru identyfikacyjnego rolnika;

2b) numer identyfikacji podatkowej (NIP) - w przypadku gdy rolnik ubiegający się o przyznanie pomocy jest jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą, jeżeli posiada taki numer;

1. 3) oświadczenie rolnika, że:
2. a) poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739,
3. b) ten rolnik lub jego małżonek dokonał sprzedaży:
4. - żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. lub
5. - kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.
6. - podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika:

1. 1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. lub
2. 2) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.
3. - podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

Warunek, o którym mowa w ust. 3, uznaje się za spełniony również, jeżeli dołączone do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, faktury VAT potwierdzają sprzedaż kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku przez małżonka rolnika, o ile małżonek tego rolnika nie ubiega się jednocześnie o tę pomoc (§ 4 ust. 4 rozporządzenia).

Natomiast § 4 ust. 5 rozporządzenia stanowi, że rolnik może dokonywać zmian we wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, polegających jedynie na złożeniu dokumentów, o których mowa w ust. 3 lub 4, przy czym zmian tych rolnik może dokonać w terminie, o którym mowa w § 5 ust. 1.

W § 5 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość składania wniosku, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 14 lipca 2023 r. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (§ 5 ust. 2 rozporządzenia).

Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżący za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych złożył w dniu 19 czerwca 2023 r. (data potwierdzenia przedłożenia dokumentu) wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku dołączył fakturę VAT RR nr [...] z dnia 15 czerwca 2023 r. dokumentującą sprzedaż jęczmienia jarego w ilości 10,90 t. W dniu 28 czerwca 2023 r. (data potwierdzenia przedłożenia dokumentu), a więc w terminie, o którym mowa w § 4 ust. 5 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia, skarżący dokonał zmiany wskazanego wyżej wniosku, przedkładając dodatkowo fakturę VAT RR nr [...] z dnia 27 czerwca 2023 r., w której ilość sprzedanego jęczmienia wynosiła 6,84 tony.

Jednakże, jak wynika z akt sprawy oraz z odpowiedzi na skargę, organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił modyfikacji wniosku dokonanej przez skarżącego w dniu 28 czerwca 2023 r. Jak wynika z wyjaśnień Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L., faktura VAT RR z dnia 27 czerwca 2023 r. omyłkowo nie została wprowadzone do systemu zajmującego się obsługą wniosków o pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy.

W związku z powyższym faktura VAT RR z dnia 27 czerwca 2023 r. nie została poddana obowiązkowej weryfikacji (kontroli administracyjnej) zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy na podstawie przywołanych powyżej przepisów rozporządzenia.

Wskazać natomiast należy, że na mocy art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art.

1. 81. Jednocześnie art. 10 ust. 1a tej ustawy przewiduje, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności;
2. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zatem obowiązkiem organu było w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czego organ zaniechał i co sam przyznaje. Ponadto organ naruszył art. 107 § 4 k.p.a., ponieważ odstąpił od uzasadnienia decyzji, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja nie uwzględniała w istocie żądania strony w całości.

W konsekwencji zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., to jest z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć wniosek skarżącego, oceniając także zmianę tego wniosku i dołączone doń dokumenty pod względem zgodności z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł, uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 p.p.s.a.