Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym w skardze pełnomocnik skarżącego zwrócił się m. in. o udzielenie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania z powodu niezłożenia go na urzędowym formularzu "PPF", po czym skarżący uiścił wpis sądowy od wniesionej skargi. Wyrokiem z 26 września 2017 r. sąd oddalił skargę wniesioną przez skarżącego.
W piśmie z 11 grudnia 2017 r. skarżący poinformował o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi i jednocześnie wniósł o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast w rubryce nr 4.2 wykreślił żądanie dotyczące ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym referendarz uznał, że wniosek skarżącego o udzielenie prawa pomocy obejmuje jedynie żądanie zwolnienia od kosztów sądowych.
W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a w skład majątku rodziny wchodzi dom o pow. ok. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. ok. [...] ha, trzy budynki gospodarcze, oraz pojazdy mechaniczne służące prowadzeniu działalności gospodarczej o łącznej wartości ok. [...] zł. Na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł netto miesięcznie składa się osiągany przez skarżącego dochód z działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł, dochód z działalności rolniczej ok. [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę za pracę żony w kwocie [...] zł. Skarżący wskazał, że na jego miesięczne zobowiązania finansowe składają się następujące wydatki: raty kredytów na zakup pojazdów ok. [...] zł, koszty utrzymania mieszkania ok. [...] zł i media ok. [...] zł.
Referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Stosownie do art. 246 (1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa, powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nie posiadających majątku). Jednocześnie podnieść należy, że użyte w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sformułowanie "wykaże" oznacza, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o udzielenie tego prawa.
Przedstawiona przez skarżącego w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy jego sytuacja materialna uprawnia do stwierdzenia, że nie wykazał on przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący i jego żona znajdują się w dobrej sytuacji finansowej - mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają znaczny majątek nieruchomy (dom, budynki gospodarcze, nieruchomość rolną) i ruchomy (pojazdy samochodowe), uzyskują stałe dochody w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu. Na obecnym etapie sprawy do kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi kasacyjnej, który stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi połowę wpisu sądowego od skargi. W przedmiotowej sprawie będzie to kwota [...] zł. W ocenie referendarza, przy osiąganych dochodach w wysokości [...] zł netto, skarżący jest w stanie ponieść te koszty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy nie przemawia fakt, że jest on obciążony spłatą kredytów zaciągniętych na zakup pojazdów służących do prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem referendarza, kosztów tych nie można zaliczyć do niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym skarżącego i jego rodziny, gdyż są to koszty generowane przez prowadzoną przez niego firmę. Ponadto podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego.
Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.