Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubliniez 15 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 761/21

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 października 2021 r. nr [...], Zarząd Województwa [...] – Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa L. na lata 2014-2020 (dalej: IZ RPO, Instytucja zarządzająca, organ), po rozpatrzeniu wniosku F. L. (dalej: beneficjent, skarżąca, [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 2 lutego 2021 r. zobowiązującą [...] do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Beneficjent na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia 19 grudnia 2016 r. realizował projekt: "[...]". Projekt miał realizować cele Działania 9.3 Rozwój przedsiębiorczości RPO WL. Na podstawie umowy o dofinansowanie instytucja zarządzająca przyznała beneficjentowi na realizację projektu dofinansowanie w łącznej kwocie [...]zł, na którą składała się płatność ze środków europejskich w wysokości [...] zł i dotacja celowa z budżetu krajowego w kwocie [...]zł. Całkowita wartość projektu wynosiła [...] zł. Beneficjent zobowiązał się do wniesienia wkładu własnego w kwocie [...]zł, co stanowiło 5% wydatków kwalifikowalnych projektu.

Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu, celem głównym projektu było zaktywizowanie zawodowe 60 mieszkańców (w tym 30K) z powiatów: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], M. C. i M. Z., poprzez stworzenie warunków do założenia własnej działalności gospodarczej, tj. wsparcia szkoleniowo-doradczego, udzielenia jednorazowej dotacji inwestycyjnej i wsparcia pomostowego dla 48 UP (24K) do 31 sierpnia 2018 r. Według Podrozdziału 3.3 ("Grupy docelowe") pkt 1 Regulaminu konkursu nr [...] Oś priorytetowa 9 Rynek pracy Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014-2020 Priorytet inwestycyjny 8iii Praca na własny rachunek, przedsiębiorczość i tworzenie przedsiębiorstw, w tym innowacyjnych mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw; Działanie 9.3 Rozwój przedsiębiorczości (dalej: Regulamin konkursu), jednym z warunków udziału w projekcie i tym samym kryterium kwalifikowalności uczestnika w projekcie "[...]" było pozostawanie osób fizycznych w wieku 30 lat i więcej z terenu woj. [...] bez pracy (w tym osoby zarejestrowane w urzędzie pracy jako bezrobotne), z wyłączeniem osób zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) lub prowadzących działalność na podstawie odrębnych przepisów (w tym m.in. działalność adwokacką, komorniczą lub oświatową) w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu.

W dniu 28 lutego 2017 r. M. S. złożył formularz rekrutacyjny do projektu "[...]". W formularzu rekrutacyjnym w punkcie 4 części IV. Oświadczenia, kandydat na uczestnika projektu oświadczył, że nie posiadał zarejestrowanej działalności gospodarczej w KRS, CEIDG w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu. W dniu 31 marca 2017 r. beneficjent poinformował kandydata, że jego formularz rekrutacyjny został pozytywnie oceniony, a sam kandydat znalazł się na liście rezerwowej. Zgodnie z informacjami pozyskanymi z CEIDG, M. S. w dniu 1 kwietnia 2014 r. zarejestrował działalność gospodarczą, natomiast 1 kwietnia 2016 r. dokonał wykreślenia wpisu z rejestru wskazując datę 31 marca 2016 r. jako datę zaprzestania wykonywania działalności.

W dniu 27 maja 2019 r. Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w L. wydała wystąpienie pokontrolne dotyczące kontroli nr [...] "Wsparcie na rozpoczęcie działalności gospodarczej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na Lata 2014-2020". W trakcie powyższej kontroli został skontrolowany beneficjent w zakresie realizacji projektu pt. "[...]" w ramach Działania 9.3 Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014-2020 i osiągniętych rezultatów projektu. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Najwyższa Izba Kontroli (dalej: NIK) na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 5 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli przedstawiła wniosek o dokonanie korekty końcowego wniosku o płatność w zakresie zrealizowanych wskaźników i wydatków projektu w związku z niekwalifikowalnością jednego z uczestników projektu (M. S.). Beneficjent w dniu 11 czerwca 2019 r. zgłosił zastrzeżenia do powyższego wystąpienia, które zostały oddalone przez Komisję Rozstrzygającą w Najwyższej Izbie Kontroli uchwałą z dnia 11 lipca 2019 r.

Pismem z dnia 4 października 2019 r. beneficjent zwrócił się do IZ RPO o odstąpienie od korekty końcowego wniosku o płatność, w związku z uczestnictwem w przedmiotowym projekcie M. S., którego NIK uznała za osobę niekwalifikowalną do udziału w projekcie. W opinii beneficjenta, zgodnie z Wytycznymi w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020 za rozpoczęcie udziału w projekcie co do zasady uznaje się przystąpienie do pierwszej formy wsparcia w ramach projektu. Tymczasem zakwestionowana kwalifikowalność uczestnika dotyczy momentu złożenia formularza rekrutacyjnego oraz umieszczenia go na liście rezerwowej, na której został umieszczony w ostatnim dniu 12 - miesięcznego okresu przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. W opinii [...] uczestnik faktycznie przystąpił do projektu w dniu 19 kwietnia 2017 r. po uprawomocnieniu się listy i wycofaniu się kandydata z listy podstawowej.

Pismem z dnia 7 listopada 2019 r. IZ RPO wezwała beneficjenta do przedstawienia wszystkich wydatków poniesionych na wskazanego uczestnika. Poinformowała również, że w przypadku kiedy uczestnik przedstawia oświadczenie poświadczające nieprawdę, beneficjent może ubiegać o zwrot kosztów poniesionych na danego uczestnika w związku z jego udziałem w projekcie. W odpowiedzi beneficjent w dniu 15 listopada 2019 r., za pośrednictwem systemu teleinformatycznego SL2014, przesłał zestawienie wydatków poniesionych na wskazanego uczestnika.

Za pośrednictwem SL2014 w dniu 22 listopada 2019 r. IZ RPO wezwała beneficjenta do przedłożenia dokumentów rekrutacyjnych uczestnika projektu, M. S.. W odpowiedzi beneficjent w dniu 3 grudnia 2019 r. w systemie SL2014 wyjaśnił, że M. S. do projektu/pierwszej usługi przystąpił w dniu 19 kwietnia 2017 r., w tym dniu również podpisał umowę uczestnictwa w projekcie. Beneficjent przedłożył również stosowne dokumenty w tym karty oceny formalnej formularza rekrutacyjnego.

W odpowiedzi na kolejne wezwanie organu, beneficjent w dniu 29 maja 2020 r. przedstawił metodologię wyliczenia kosztów we wskazanych pozycjach, jak również oświadczył, że M. S. poprzednią działalność gospodarczą wykreślił z rejestru w dniu 1 kwietnia 2016 r., tak więc w dniu przystąpienia do pierwszej formy wsparcia, tj. 19 kwietnia 2017 r. - spełniał warunek upływu 12 miesięcy od wyrejestrowania poprzedniej działalności.

Następnie, pismem z dnia 8 października 2020 r. IZ RPO, poinformowała beneficjenta, że uczestnik projektu nie spełnił warunku formalnego, gdyż w ciągu 12 miesięcy poprzedzających przystąpienie do projektu posiadał wpis w CEIDG i nie powinien zostać zakwalifikowany do projektu, wobec czego stwierdzono nieprawidłowość i wezwano beneficjenta, na podstawie art. 207 ust. 8 pkt. 1 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze zm., obecnie Dz.U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.), dalej: u.f.p., do zwrotu środków w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Beneficjent nie zwrócił środków wynikających z wezwania do zwrotu, wobec czego organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

Pismem z dnia 27 listopada 2020 r. IZ RPO wezwała beneficjenta do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, poprzez złożenie dokumentów związanych z realizacją projektu. W odpowiedzi, pismem z dnia 7 grudnia 2020 r. beneficjent złożył wyjaśnienia dotyczące uczestnictwa M. S. w projekcie, wraz z którymi strona przedłożyła poświadczone za zgodność z oryginałem dokumenty.

Analiza dokumentów załączonych do powyższego pisma przeprowadzona przez organ wykazała, że w załączniku nr [...] [...] nie przedstawiła, listy potwierdzającej, że uczestnik projektu zapoznał się z Regulaminem przyznania środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości wraz załącznikami. Biorąc pod uwagę, że beneficjent załączył powyższy Regulamin podpisany przez Prezesa Zarządu F. L. organ nie podważał tego dokumentu. Dodatkowo organ wskazał, że beneficjent nie przedstawił Regulaminu rekrutacji uczestników wraz załącznikami w wersji, jakiej zapoznał się z nim M. S.. Dlatego organ posłużył się wersją Regulaminu rekrutacji uczestników do projektu "[...]", jaka została zaakceptowana na etapie realizacji projektu. Organ podkreślił przy tym, że ósme oświadczenie znajdujące się w Formularzu rekrutacyjnym do projektu "[...]", pod którym podpisał się M. S. informuje, że zapoznał się z Regulaminem rekrutacji uczestników i zaakceptował jego warunki.

Dodatkowo przedmiotowe pismo skarżącej zawierało stanowisko merytoryczne. Skarżąca wniosła również o przesłuchanie w charakterze świadka M. K., na okoliczność kontaktu beneficjenta z Instytucją zarządzającą w sprawie potwierdzenia daty wejścia do projektu i kwalifikowalności.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2021 r. IZ RPO nie uwzględniła wniosku dowodowego w zakresie przesłuchania świadka.

Następnie pismem z dnia 8 stycznia 2020 r. IZ RPO poinformowała beneficjenta o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma. W zakreślonym terminie beneficjent nie skorzystał z przysługującego mu prawa.

Decyzją z dnia 2 lutego 2021 r. IZ RPO orzekła o zwrocie środków wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., tj. Rozdziału 6, Podrozdziału 2 pkt 1 i pkt 3 lit. c) i k) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków oraz Podrozdział 4.2 pkt 4 lit. b) Wytycznych w obszarze rynku pracy, do stosowania których zobowiązany był beneficjent, na podstawie § 4 ust. 6, pkt 2 i 6 umowy o dofinansowanie projektu z dnia 19 grudnia 2016 r. oraz § 3 ust. 8 tej umowy.

Beneficjent, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

IZ RPO nie uwzględniła wniosku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z § 5 ust. 4 umowy o dofinansowanie z dnia 19 grudnia 2016 r. beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym we wniosku o dofinansowanie, z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zasady optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zasadami w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie wskaźników (produktu i rezultatu) zakładanych we wniosku o dofinansowanie.

Według Podrozdziału 3.3 ("Grupy docelowe") pkt 1 Regulaminu konkursu jednym z warunków udziału w projekcie i tym samym kryterium kwalifikowalności uczestnika w projekcie "[...]" było pozostawanie bez pracy (w tym osoby zarejestrowane w urzędach pracy jako bezrobotne), z wyłączeniem osób zarejestrowanych w KRS, CEIDG lub prowadzących działalność na podstawie odrębnych przepisów (w tym m.in. działalność adwokacką, komorniczą lub oświatową) w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu. W dniu 28 lutego 2017 r. M. S. złożył Formularz rekrutacyjny do projektu "[...]", w którym oświadczył, że nie posiadał zarejestrowanej działalności gospodarczej w KRS, CEIDG w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu.

Zgodnie z kolei z § 2 pkt 15 Minimalnego zakresu regulaminu rekrutacji uczestników (dalej: Regulamin rekrutacji) stanowiącym załącznik nr 1 do Standardów udzielania wsparcia na rozwój przedsiębiorczości w ramach Działania 9.3 Rozwój przedsiębiorczości Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014-2020 (dalej: Standardy udzielania wsparcia), będących z kolei załącznikiem nr 11 do Regulaminu konkursu, złożone Formularze rekrutacyjne są weryfikowane i oceniane przez Komisję rekrutacyjną, za pomocą Karty oceny formularza rekrutacyjnego.

Natomiast zgodnie z § 2 pkt 16 Regulaminu rekrutacji, w pierwszej kolejności przeprowadzana jest ocena formalna Formularza rekrutacyjnego. Za niespełnienie kryteriów formalnych skutkujące odrzuceniem Formularza i pozostawieniem go bez oceny, uważa się: niepodpisanie wymaganych oświadczeń i nieuzupełnienie danych pozwalających na ocenę przynależności kandydata do grupy docelowej. Jednocześnie, jeżeli na etapie oceny Formularza rekrutacyjnego stwierdzi się, iż osoba nie przynależy do grupy docelowej projektu nie podlega dalszej ocenie. Do oceny merytorycznej zostają przekazane wyłącznie Formularze rekrutacyjne poprawne pod względem formalnym. Przedmiotowa regulacja znalazła pełne odzwierciedlenie w sporządzonym przez skarżącą, w oparciu o w powyższy wzór, Regulaminie rekrutacji uczestników do projektu "[...]" w § 2 pkt 16.

Organ podkreślił, że Regulamin konkursu, który był znany beneficjentowi od chwili ogłoszenia konkursu, ustanawiał określone, precyzyjne reguły procedowania w odniesieniu do oceny kwalifikowalności uczestników projektu. M. S. w dniu 28 lutego 2017 r. składając Formularz rekrutacyjny do projektu oświadczył niezgodnie ze stanem faktycznym, że nie posiadał zarejestrowanej działalności gospodarczej w KRS, CEIDG w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu. Ponadto oświadczył, że zapoznał się z Regulaminem rekrutacji i akceptuje jego warunki oraz, że zgodnie z wymogami zawartymi w Regulaminie rekrutacji i uczestnictwa w projekcie i Formularzu rekrutacyjnym jest uprawniony do uczestnictwa w projekcie.

Z informacji zawartych w CEIDG wynikało bowiem, że M. S. prowadził działalność od 1 kwietnia 2014 r. do 31 marca 2016 r. Wykreślenie działalności z rejestru CEIDG nastąpiło w dniu 1 kwietnia 2016 r. Oznaczało to jednoznacznie, że M. S. w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu posiadał wpis do CEIDG, zatem podpisał on oświadczenie, które jak wynika z powyższego okazało się być niezgodne z prawdą, gdyż w dniu, w którym składał Formularz rekrutacyjny do projektu nr [...] prowadził niewątpliwie działalność gospodarczą. Zatem pozytywna ocena formularza, której dokonał beneficjent była wprost niezgodna z ww. § 2 pkt 16 Regulaminu rekrutacji. W tym kontekście organ uznał, że bezzasadna była argumentacja beneficjenta zawarta w pismach kierowanych do IZ RPO, jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że "przystąpienie do pierwszej formy wsparcia należy traktować jako moment przystąpienia do projektu".

W ocenie organu w przedmiotowym postępowaniu, w oparciu o powyższe regulacje uczestnik powinien spełniać warunek o nieposiadaniu lub nieprowadzeniu zarejestrowanej działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu wg. stanu na dzień złożenia Formularza rekrutacyjnego i podpisywania zawartych w nim oświadczeń. Organ podniósł, że zgodnie z brzmieniem Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, Wytycznych w obszarze rynku pracy, SZOOP-em, Regulaminem rekrutacji i uczestnictwa w projekcie podstawą określenia kwalifikowalności uczestnika uprawniającego do udziału w projekcie jest m.in. spełnienie przez niego warunku o nieposiadaniu lub nieprowadzeniu zarejestrowanej działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu wg. stanu na dzień złożenia formularza rekrutacyjnego.

Organ dodał również, że CEIDG jest publicznym rejestrem przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą jako osoby fizyczne, i dane w nim zawarte są jawne.

W ocenie organu w momencie uzyskania informacji o posiadaniu przez uczestnika wpisu do CEIDG na etapie rekrutacji, uczestnik taki powinien zostać wykluczony z grupy docelowej i nie powinien podlegać dalszej ocenie. W konsekwencji więc w realiach niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości, że [...] poprzez zakwalifikowanie do projektu uczestnika, który na etapie rekrutacji do projektu nie spełniał kryterium grupy docelowej dla Działania 9.3., naruszyła procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. tj. Rozdziału 6, Podrozdziału 2 pkt 1 i pkt 3 lit. c) i k) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 19 września 2016 r. i 19 lipca 2017 r. (dalej: Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków) oraz Podrozdziału 4.2 pkt 4 lit. b) Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 z dnia 2 listopada 2016 r.(dalej Wytyczne w obszarze rynku pracy), do stosowania których beneficjent był zobowiązany, na podstawie § 4 ust. 6, pkt 2 i 6 umowy o dofinansowanie projektu z dnia 19 grudnia 2016 r. oraz § 2 pkt 16 Regulaminu rekrutacji stanowiącego załącznik nr 1 do Standardów udzielania wsparcia.

Na koniec odnosząc się do przedstawianych przez skarżącą interpretacji momentu wejścia do projektu, organ wyjaśnił, iż przedstawione dokumenty dotyczą innych konkursów, dla których IZ RPO opracowała dedykowane kryteria oceny, regulacje oraz wzory dokumentów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...] zarzuciła decyzji organu z dnia 5 października 2021 r.:

1. - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., poprzez zaniechanie rozpatrzenia przedstawionych dowodów i pominięcie złożonego przez stronę wniosku dowodowego oraz naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów na rzecz dowolnej ich oceny oraz błędną interpretację kluczowego dla postępowania pojęcia "dzień przystąpienia do projektu";
2. - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 8 § 2 k.p.a., poprzez zinterpretowanie dnia przystąpienia do projektu jako inny dzień niż data przystąpienia do pierwszej formy wsparcia, podczas gdy ustalona praktyka w projektach w tym samym działaniu, oraz w innych działaniach wskazuje, iż dniem przystąpienia do projektu jest dzień udzielenia pierwszej formy wsparcia;
3. - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 2 lutego 2021 r., podczas gdy właściwe było jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie;
4. - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci Podrozdziału 3.3 pkt. 1 Regulaminu konkursu poprzez jego nieprawidłową wykładnię, tj. przyjęcie nieprawidłowej interpretacji pojęcia "dzień przystąpienia do projektu".

Strona skarżąca w oparciu o powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o o umorzenie postępowania administracyjnego w całości. Skarżąca wniosła również o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków: M. K., P. K. i S. C. na okoliczność konsultacji z koordynatorem projektu i potwierdzeniem przez niego interpretacji "dnia przystąpienia do projektu" zastosowanej przez skarżącą, dotychczasowej praktyki w stosowaniu w projektach pojęcia "dnia przystąpienia do projektu" oraz na okoliczność formalnego sprawdzania dokumentów kandydatów do udziału w projekcie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regulacjami i przyjętą praktyką.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca potrzymała swoją dotychczasową argumentację, że za dzień rozpoczęcia udziału w projekcie uznać należy dzień przystąpienia do pierwszej formy wsparcia. Skarżąca podkreśliła, że w kwestii interpretacji tego pojęcia kierowała się dotychczasową praktyką potwierdzoną wskazaniami opiekuna. W jej ocenie niekwalifikowalność uczestnika projektu M. S. została stwierdzona błędnie, a organ nie uwzględnił zasad proporcjonalności i słuszności przy podejmowaniu decyzji i pominął całkowicie stosowaną konsekwentnie od lat interpretację dotyczącą dnia przystąpienia do projektu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje

Skarga jest niezasadna.

Skargą została objęta decyzja Instytucji zarządzającej z dnia 5 października 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia 2 lutego 2021 r. zobowiązującą skarżącą do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami.

Na początek zatem zauważyć należy, że podstawy prawne realizacji programów operacyjnych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego wynikają zarówno z przepisów prawa Unii Europejskiej jak i prawa krajowego państw członkowskich. W zakresie pierwszego z nich ogólne zasady dotyczące funduszy strukturalnych zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE, Seria L, 2013 r., Nr 347,str. 320 ze zm.), dalej: rozporządzenie nr 1303/2013.

Zgodnie z art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013, państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR i stosują proporcjonalną korektę. Korekty finansowe są odnotowywane w zestawieniu wydatków za rok obrachunkowy, w którym podjęto decyzję o anulowaniu.

Użyte w ww. przepisie pojęcie nieprawidłowości zostało natomiast zdefiniowane w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 i oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.

W konsekwencji wykrycie naruszenia czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo.

Z kolei w krajowym porządku prawnym, aktem, który określa zasady realizacji programów jest ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.), dalej: ustawa wdrożeniowa. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 tej ustawy Instytucją zarządzającą jest zarząd województwa – w przypadku regionalnego programu operacyjnego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 8 i 9 lit. a ustawy wdrożeniowej do zadań instytucji zarządzającej należy: 1. nakładanie korekt finansowych, 2. odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w u.f.p. albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa w przepisach o finansach publicznych.

Przepis 207 ust 1 u.f.p. stanowi, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, jeżeli są: wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem; wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184; pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. W myśl art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Zgodnie z art. 207 ust. 8 u.f.p., w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (ust. 9).

Zgodnie z art. 207 ust. 12a pkt 1 u.f.p. w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą służy wniosek do tej instytucji o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Naruszenie procedur, o których mowa w ww. przepisie należy rozumieć szeroko, poprzez naruszenie zarówno przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej (w tym ww. rozporządzenia nr 1303/2013), postanowień regulaminu konkursu, postanowień umowy o dofinansowanie i wytycznych będących dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich.

Oceniając konieczność zwrotu środków należy przede wszystkim zbadać, czy doszło do naruszenia procedur w powyższym rozumieniu oraz skutki tego naruszenia (zgodnie z wymogiem art. 143 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013), aby ustalić, że mamy do czynienia z nieprawidłowością, o jakiej mowa w art. 2 pkt 36 ww. rozporządzenia, skutkującą koniecznością zwrotu środków. Podkreślić przy tym należy, że szkodą w interesach finansowych UE jest także finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku. Przepis art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 za nieprawidłowość uznaje jakiekolwiek naruszenia prawa wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego. Nie uzależnia zatem uznania konkretnego naruszenia prawa za nieprawidłowość od rodzaju naruszonego przepisu lub przepisów, wagi naruszenia, liczby naruszonych przepisów, ani też charakteru działania podmiotu, które spowodowało naruszenie przepisów.

Wystarczy wykazanie, że określone naruszenie prawa mogłoby spowodować szkodę. Przepis ten ma na celu zapobieżenie nieprawidłowemu wydatkowaniu środków finansowych przeznaczonych na projekty finansowane z funduszy unijnych. Dlatego obejmuje także szkodę potencjalną (por. wyroki w sprawach sygn. akt: II GSK 489/16, I GSK 1820/19, I GSK 1607/18, I SA/Bk 117/20, I SA/Sz 436/20 i powołane tam orzecznictwo - orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

Niewątpliwie zarówno skarżąca, jak i organ, jako organizator postępowania konkursowego, zobowiązani byli przestrzegać wszelkich procedur z nim związanych w tym Regulaminu konkursu wraz z załącznikami oraz Regulaminu rekrutacji uczestników do projektu "[...]".

W ocenie Sądu ustalenia faktyczne organu są prawidłowe i zasadnie stanowiły podstawę do zastosowania przepisów skutkujących orzeczeniem obowiązku zwrotu określonej w zaskarżonej decyzji kwoty.

Według Podrozdziału 3.3 ("Grupy docelowe) pkt 1 Regulaminu konkursu, grupę docelową w ramach Działania 9.3 stanowią: Osoby fizyczne w wieku 30 lat i więcej z terenu woj. [...], pozostające bez pracy (w tym zarejestrowane w urzędzie pracy jako bezrobotne), zamierzające rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej, z wyłączeniem osób zarejestrowanych w KRS, CEDG lub prowadzących działalność na podstawie odrębnych przepisów (w tym m.in. działalność adwokacką, komorniczą lub oświatową) w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu. Ww. osoby należą co najmniej do jednej z następujących grup: a) osoby w wieku powyżej 50 roku życia, b) kobiety, c) osoby z niepełnosprawnościami, d) osoby długotrwale bezrobotne, e) osoby o niskich kwalifikacjach. Opis grupy docelowej jest wprost zgodny z Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014-2020 r., Opis Działania 9.3. Rozwój przedsiębiorczości (SZOOP).

Zgodnie z częścią 3.2 pkt 3 lit. b Regulaminu konkursu oraz Opisem działania 9.3 Rozwój przedsiębiorczości SZOOP (pkt 19) wsparcie nie jest udzielane osobom, które posiadały aktywny wpis do CEIDG, były zarejestrowane jako przedsiębiorcy w KRS lub prowadziły działalność gospodarczą na podstawie odrębnych przepisów w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu.

Zgodnie z postanowieniami Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, do których stosowania w świetle postanowień umowy zobowiązała się skarżąca (podobnie jak i Wytycznych w obszarze rynku pracy) aby wydatek mógł zostać uznany za kwalifikowalny musi być m.in. zgodny z PO (programem operacyjnym, w tym przypadku Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa L. na lata 2014-2020) i SZOOP, jak również Regulaminem konkursu lub dokumentacją dotyczącą projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym (Rozdział 6 Podrozdział 2 pkt 3 lit. c i k Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków). Zgodnie z kolei z Wytycznymi w obszarze rynku pracy Rozdział 4 Podrozdział 4.2. Warunki i procedury udzielania wsparcia, pkt 4 lit. b - wsparcie nie jest udzielane osobom, które posiadały wpis do CEIDG, były zarejestrowane jako przedsiębiorcy w KRS lub prowadziły działalność gospodarcza na podstawie odrębnych przepisów w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu.

W niniejszej sprawie w dniu 28 lutego 2017 r. M. S. złożył Formularz rekrutacyjny do projektu "[...]". W Formularzu rekrutacyjnym w punkcie 4 części IV. Oświadczenia kandydat na uczestnika projektu oświadczył, że nie posiadał zarejestrowanej działalności gospodarczej w KRS, CEIDG w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu. W dniu 31 marca 2017 r. beneficjent poinformował kandydata, że jego Formularz rekrutacyjny został pozytywnie oceniony, a sam kandydat znalazł się na liście rezerwowej. Zgodnie natomiast z zawartymi w CEIDG informacjami M. S. w dniu 1 kwietnia 2014 r. zarejestrował działalność gospodarczą, natomiast 1 kwietnia 2016 r. dokonał wykreślenia wpisu z rejestru wskazując datę 31 marca 2016 r. jako datę zaprzestania wykonywania działalności.

Przedstawiony powyżej stan faktyczny sprawy w zasadzie jest bezsporny. Odmienna natomiast jest ocena powyższych faktów. Zdaniem skarżącej, jako dzień przystąpienia do projektu należy traktować przystąpienie do pierwszej formy wsparcia, co w przypadku tego uczestnika miało miejsce w dniu 19 kwietnia 2017 r. Z kolei organ stoi na stanowisku, że uczestnik projektu "[...]" powinien spełniać warunek o nieposiadaniu lub nieprowadzeniu zarejestrowanej działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu wg. stanu na dzień złożenia Formularza rekrutacyjnego i podpisywania zawartych z nim oświadczeń.

Zdaniem Sądu, rację w tym sporze należy przyznać organowi. Zwrócić należy uwagę, że beneficjent na potrzeby obrony swojego stanowiska tworzy nowe pojęcie, nieznane procedurze konkursowej – "faktyczne przystąpienie uczestnika do projektu", "faktyczne wsparcie" i uzasadnia, że zastosowana przez beneficjenta interpretacja pojęcia "dzień przystąpienia do projektu" podyktowana została dotychczasową praktyką potwierdzoną konsultacją w tym zakresie z koordynatorem projektu ze strony Instytucji Zarządzającej. Twierdzenie skarżącej, jest o tyle nieuprawione, że pozostaje w oderwaniu od postanowień Regulaminu konkursu, w ramach którego wybrany został projekt "[...]", jak i w sprzeczności z treścią Regulaminu rekrutacji uczestników do projektu "[...]" przyjętym przez beneficjanta w oparciu o wzór Minimalnego zakresu regulaminu rekrutacji uczestników, stanowiący załącznik nr [...] do Standardów udzielania wsparcia, będących z kolei załącznikiem nr [...] do Regulaminu konkursu. Brak legalnej definicji "dnia przystąpienia do projektu", nie oznacza, w ocenie Sądu, w świetle przytoczonych regulacji, że pojęcie to rodzi wątpliwości interpretacyjne.

Jak już wskazano Regulamin konkursu w Podrozdziale 3.3 ("Grupy docelowe") pkt 1 określa, do jakiej kategorii uczestników skierowany powinien być projekt beneficjenta (w tym przypadku projekt "[...]"). Jednym z warunków udziału w projekcie i tym samym kryterium kwalifikowalności uczestnika w projekcie "[...]" jest długotrwałe pozostawanie bez pracy, przy czym zgodnie z przypisem nr [...] (str. [...] Regulaminu konkursu), zgodnie z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 osoby długotrwale bezrobotne to – w przypadku dorosłych (25 lat lub więcej) – osoby bezrobotne nieprzerwanie przez okres ponad 12 miesięcy (>12 miesięcy). Wiek uczestników projektu jest określany na podstawie daty urodzenia i ustalany w dniu rozpoczęcia udziału w projekcie. Jak wynika z pkt 4 Podrozdziału 3.3, wnioskodawca powinien opisać grupę docelową we wniosku o dofinansowanie w sposób pozwalający osobie oceniającej wniosek jednoznacznie stwierdzić, czy projekt jest skierowany do grupy kwalifikującej się do otrzymania wsparcia zgodnie z zapisami zawartymi w SZOOP oraz Regulaminie.

Dalej Regulamin konkursu stanowi, że zgodnie z Wytycznymi programowymi w ramach projektu wsparcie udzielane jest uczestnikom określonym we wniosku o dofinansowanie, spełniającym następujące warunki kwalifikowalności: a) spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie; b) uzyskanie danych o osobie fizycznej, o których mowa w załączniku nr [...] do rozporządzenia EFS, tj. m.in. płeć, status na rynku pracy, wiek, wykształcenie, lub danych podmiotu, potrzebnych do monitorowania wskaźników kluczowych, przeprowadzenia ewaluacji oraz zobowiązanie osoby fizycznej do przekazania informacji na temat jej sytuacji po opuszczeniu projektu (pkt 7 Podrozdział 3.3. Regulaminu konkursu). Jak stanowi zaś pkt 8 Podrozdziału 3.3 Regulaminu konkursu, brak uzyskania wszystkich wymaganych danych, o których mowa w pkt 7 lit. b, od uczestnika projektu lub jego opiekuna prawnego (w sytuacji gdy uczestnik projektu nie posiada zdolności do czynności prawnych) uniemożliwia udział w projekcie danej osoby/podmiotu i traktowanie jej/go jako uczestnika projektu.

Pkt 9 Podrozdziału 3.3 Regulaminu konkursu stanowi natomiast, że co do zasady, kwalifikowalność uczestnika projektu potwierdzana jest bezpośrednio przed udzieleniem mu pierwszej formy wsparcia w ramach projektu, przy czym jeżeli charakter wsparcia uzasadnia prowadzenie rekrutacji na wcześniejszym etapie realizacji projektu – kwalifikowalność uczestnika projektu potwierdzana może być na etapie rekrutacji do projektu.

Co istotne proces rekrutacji uczestników do projektu "[...]" został szczegółowo uregulowany w § 2 Regulaminu rekrutacji uczestników do projektu "[...]" i jak wynika z pkt IV Formularz rekrutacyjnego złożonego i podpisanego przez uczestnika M. S., uczestnik ten oświadczył, że zapoznał się z Regulaminem rekrutacji uczestników i akceptuje jego warunki oraz, że jest uprawniony do uczestnictwa w projekcie (oświadczenia [...] – k. [...] akt adm.).

Zgodnie z § 2 pkt 9 Regulaminu rekrutacji uczestników do projektu "[...]" rekrutacja do projektu składa się z dwóch etapów: - I etap: ocena formalna Formularza rekrutacyjnego oraz ocena merytoryczna Formularza rekrutacyjnego pod kątem planowanej działalności gospodarczej, prowadzona przez Komisję rekrutacyjną składającą się z 2 ekspertów w zakresie przedsiębiorczości; II etap: weryfikacja predyspozycji (w tym np. osobowościowych, poziom motywacji, samodzielność, przedsiębiorczość, odpowiedzialność, umiejętność planowania i analitycznego myślenia, sumienność) do samodzielnego założenia i prowadzenia działalności gospodarczej, przeprowadzana przez doradcę zawodowego. Złożone Formularze rekrutacyjne są weryfikowane i oceniane przez Komisję Kwalifikacyjną, za pomocą Karty oceny formularza rekrutacyjnego (§ 2 pkt 15 ww. Regulaminu). Jak natomiast przewiduje Regulamin rekrutacji uczestników do projektu "[...]" w § 2 pkt 16, w pierwszej kolejności przeprowadzana jest ocena formalna Formularza rekrutacyjnego.

Za niespełnienie kryteriów formalnych skutkujące odrzuceniem Formularza i pozostawieniem go bez oceny, uważa się: niepodpisanie wymaganych oświadczeń i nieuzupełnienie danych pozwalających na ocenę przynależności kandydata do grupy docelowej. Istnieje możliwość jednokrotnego uzupełnienia błędów formalnych w Formularzu rekrutacyjnym. O konieczności i sposobie uzupełnienia błędów formalnych w Formularzu rekrutacyjnym Beneficjent powiadamia kandydata, niezwłocznie po ich wykryciu. Jednocześnie, jeżeli na etapie oceny Formularza rekrutacyjnego stwierdzi się, iż osoba nie przynależy do grupy docelowej projektu nie podlega dalszej ocenie. Do oceny merytorycznej zostają przekazane wyłącznie Formularze rekrutacyjne poprawne pod względem formalnym (k.[...]-[...] akt adm.). Powyższe regulacje Regulaminu rekrutacji uczestników do projektu "[...]" stanowią pełny odpowiednik § 2 pkt 9, 15 i 16 załącznika nr [...] do Standardów udzielania wsparcia – Minimalny zakres regulaminu rekrutacji uczestników.

Regulacja ta wprost koresponduje też z postanowieniami załącznika nr [...] do Regulaminu konkursu – Standardy udzielania wsparcia, gdzie w pkt 2.1 Wymagania wobec Beneficjentów ppkt 2 wskazano m.in., że wybór uczestników projektu powinien odbywać się w oparciu o przygotowany przez beneficjenta Formularz rekrutacyjny (Załącznik nr [...]) oraz zgodnie z przygotowanym przez beneficjenta Regulaminem rekrutacji uczestników (Załącznik nr [...]). Możliwość przyjęcia uczestników do projektu powinna być weryfikowana w pierwszej kolejności w oparciu o status uczestnika na rynku pracy (zgodnie z założeniami zawartymi w SZOOP), a następnie w oparciu o przyjęte kryteria rekrutacji, oraz że beneficjent musi dysponować dokumentami potwierdzającymi dokonanie weryfikacji kwalifikowalności osób, którym udziela wsparcia w ramach projektu, w przeciwnym razie wydatki związane z udzieleniem wsparcia danej osobie mogą zostać uznane za niekwalifikowane.

Treść powyższych reguł nie może, w ocenie Sądu, budzić wątpliwości interpretacyjnych w kontekście tego, na jaki moment należy oceniać kwalifikowalność uczestnika do projektu. Trafna jest ocena organu, że kandydat na uczestnika projektu powinien spełniać warunek o nieposiadaniu lub nieprowadzeniu zarejestrowanej działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień przystąpienia do projektu wg. stanu na dzień złożenia Formularza rekrutacyjnego i podpisywania zawartych w nim oświadczeń.

Poza tym ocena dokumentacji aplikacyjnej na dzień jej złożenia oznacza, że treść formularza oraz oświadczeń wszystkich osób zainteresowanych uczestnictwem w projekcie "[...]" jest w ten sposób możliwa do zweryfikowania z konkretnym stanem faktycznym i prawnym. Taki proces oceny formalnej gwarantuje zadośćuczynienie zasadzie równego traktowania wszystkich osób aplikujących w zakreślonym terminie. Z uzyskanych przez organ informacji CEDIG nie podważanych zresztą przez skarżącą wynika, że M. S. dopiero 1 kwietnia 2016 r. dokonał wykreślenia wpisu z rejestru wskazując datę 31 marca 2016 r. jako datę zaprzestania wykonywania działalności. Nie mógł zatem złożyć w dniu 28 lutego 2017 r. skutecznego formularza rekrutacyjnego. Niezasadne są twierdzenia skarżącej, że uczestnik ten w istocie przystąpił do projektu w późniejszym terminie, bo wcześniej znajdował się na liście rezerwowej. Co istotne nie mógł on do dnia 2 kwietnia 2017 r. złożyć prawidłowego Formularza rekrutacyjnego, gdyż zgodnie z zatwierdzonym wnioskiem o płatność nr [...] (k.[...] akt adm.) rekrutacja zakończyła się 15 marca 2017 r. (na podstawie § 2 pkt 7 Regulaminu rekrutacji okres rekrutacji był kilkukrotnie przedłużany).

Tych ustaleń i ich oceny skarżąca nie podważyła. Ponadto, formularze rekrutacyjne złożone poza terminem rekrutacji, podanym na stronie internetowej, nie podlegają ocenie w procesie rekrutacji (§ 2 pkt 5 Regulamin rekrutacji uczestników do projektu "[...]"). Ostatnia z powołanych reguł jest o tyle istotna, że jeżeli weźmie się pod uwagę termin rekrutacji, to w całym zakreślonym przedziale czasowym kryterium pozostawania długotrwale bezrobotnym nie mogło być spełnione, skoro uczestnik M. S. dopiero 1 kwietnia 2016 r. dokonał wykreślenia wpisu z rejestru wskazując datę 31 marca 2016 r. jako datę zaprzestania wykonywania działalności. Dlatego rację ma organ, że w świetle Regulaminu konkursu wraz z jego załącznikami stanowiącymi jego integralną część dzień złożenia formularza rekrutacyjnego powinien dla beneficjenta stanowić podstawę do oceny kwalifikowalności kandydata do projektu.

W tych okolicznościach nie jest dowolna ocena organu, że poprzez zakwalifikowanie do projektu uczestnika, który na etapie rekrutacji do projektu nie spełniał kryterium grupy docelowej dla Działania 9.3., beneficjent poniósł wydatki niezgodnie z przepisami Rozdziału 6, Podrozdziału 2 pkt 1 i pkt 3 lit. c i k Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków oraz Podrozdziału 4.2 pkt 4 lit. b Wytycznych w obszarze rynku pracy, do stosowania których, w świetle zawartej z organem umowy, beneficjent był zobowiązany. Skarżąca naruszyła zatem procedury o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., w tym także Podrozdziału 3.3. pkt 1 Regulaminu konkursu i § 2 pkt 16 Minimalnego zakresu regulaminu rekrutacji uczestników stanowiącego załącznik nr [...] do Standardów udzielania wsparcia (załącznik nr [...] do Regulaminu konkursu), którego postanowienia zawarła § 2 pkt 16 Regulaminu rekrutacji uczestników do projektu "[...]".

Trafnie również ocenił organ, że beneficjent nie wykazał, że dołożył należytej staranności w trakcie prowadzenia rekrutacji, w świetle powszechnego dostępu do rejestru CEIDG, a odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia warunków umowy przez beneficjenta. Zasadna jest również ocena organu w zakresie żądania skarżącej przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka M. K., gdyż jak wynika z regulacji dotyczących zwrotu środków, organ nie ma w tym zakresie żadnej swobody decyzyjnej. Jeżeli z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, iż środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. lub zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości to podlegają zwrotowi.

Ponadto, w świetle regulacji art. 78 k.p.a. choć strona posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, to jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. W konsekwencji, organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w danym postępowaniu.

Sąd podziela stanowisko organu, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy był zupełny dla dokonania ustalenia stanu faktycznego niebudzącego wątpliwości i jego oceny prawnej. W kontekście zaś zgłoszonego na etapie postępowania sądowego wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, to zauważyć tylko należy, że w świetle treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz.329), dalej: p.p.s.a., nie mógł on zasługiwać na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Tym samym sąd nie ma w świetle obowiązujących przepisów uprawnienia, aby dopuścić dowód z przesłuchania świadków. Trafnie również ocenił organ, że powoływanie się przez skarżąca na dokumentację z innych postępowań nie może podważać legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, Regulamin konkursu, który był znany beneficjentowi od chwili ogłoszenia konkursu, ustanawiał określone, precyzyjne reguły procedowania w odniesieniu do oceny kwaliflkowalności uczestników projektu, a w świetle powyższych rozważań stanowisko skargi, iż niekwalifikowalność uczestnika projektu M. S. została stwierdzona błędnie jest nieprawidłowe. Dodać również należy, że obowiązkiem organu jest działać zgodnie z prawem oraz stosować przepisy i procedury mające w danej sprawie zastosowywanie.

W świetle konstytucyjnych zasad organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Konsekwencją tego unormowania jest to, że przy rozpoznawaniu sprawy organ nie jest związany żadną swoją wcześniejszą "praktyką", lecz wyłącznie właściwymi przepisami prawa i przyjętymi regulacjami.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że działanie beneficjenta stanowiące naruszenie postanowień umowy, Regulaminu konkursu, Regulaminu rekrutacji uczestników do projektu "[...]" oraz Wytycznych spowodowało wystąpienie szkody w budżecie UE. Organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie, podjął wszelkie czynności niezbędne i istotne do wyjaśnienia sprawy, zebrał zupełny dla jej wyniku materiał dowodowy i ocenił go w granicach swobodnej oceny dowodów, oraz przedstawił szczegółową analizę zastosowanych regulacji. Szczegółowo także ustosunkował się do zarzutów beneficjenta podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd podziela w całości zaprezentowane stanowisko i jego argumentację.

Wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia powołanych przez skarżącą [...] przepisów prawa materialnego i procesowego, jak również zasady proporcjonalności i słuszności.

Skarżąca nie kwestionowała ani sposobu wyliczenia kwoty zwrotu ani odsetek, a Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji w tym względzie.

Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Każdy beneficjent otrzymujący dofinansowanie na realizacje projektów w ramach konkursów z dofinansowaniem unijnym zobowiązuje się do realizacji celów wskazanych przez niego w projekcie i postępowania zgodnie z przepisami prawa, w szczególności realizacja taka musi nastąpić zgodnie z wymogami ustawowymi, jak też wynikającymi z przepisów konkursowych. Skarżąca jest podmiotem doświadczonym, brała już udział w innych tego typu konkursach i otrzymywała już dofinansowanie ze środków unijnych. Znane są jej zatem wymogi stawiane beneficjentom konkursów, w tym wymogi w zakresie realizacji projektów, czy też zwrotu środków.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Stosowny wniosek w tym przedmiocie został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.