Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia..., działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a."), w związku z art. 123 oraz art. 30 i art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), po rozpatrzeniu wniosku J. o umorzenie należności z tytułu składek:
- 1) na podstawie art. 30 u.s.u.s.umorzył postępowanie w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będące płatnikami składek na:
- – ubezpieczenia społeczne za okres: od 04/2000 r. do 03/2001 r., od 05/2001 r. do 11/2002 r., od 06/2003 r. do 04/2006 r., od 08/2006 r. do 12/2006 r., od 02/2007 r. do 04/2007 r., od 10/2007 r. do 11/2007 r., 04/2008 r., od 09/2008 r. do 11/2008 r. i od 01/2009 r. do 06/2011 r. w kwocie... zł,
- – ubezpieczenie zdrowotne za okres: od 12/1999 r. do 11/2002 r., 02/2003 r., od 07/2003 r. do 04/2006 r., od 09/2006 r. do 12/2006 r., od 02/2007 r. do 04/2007 r., od 10/2007 r. do 11/2007 r. i od 09/2008 r. do 09/2009 r. w kwocie... zł;
- 2) na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umorzył postępowanie w części dotyczącej składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek finansowanych przez płatnika na:
- – ubezpieczenia społeczne za okres: od 04/2000 r. do 03/2001 r., od 05/2001 r. do 11/2002 r., od 06/2003 r. do 04/2006 r., od 08/2006 r. do 12/2006 r., od 02/2007 r. do 04/2007 r., od 10/2007 r. do 11/2007 r., 04/2008 r., od 09/2008 r. do 11/2008 r. i od 01/2009 r. do 06/2011 r. w kwocie... zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie... zł,
- – Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: od 02/1999 r. do 03/1999 r., od 03/2000 r. do 12/2006 r., od 02/2007 r. do 04/2007 r., od 10/2007 r. do 11/2007 r. i od 09/2008 r. do 06/2011 r. w kwocie... zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie... zł.
J. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się do organu o pozytywne załatwienie jego sprawy z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotna.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia..., utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 maja 2015 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 u.s.u.s. W stosunku do zadłużenia w części finansowanej przez ubezpieczonych nie mają zatem zastosowania przepisy dotyczące ulg i umorzeń. Z kolei w związku z zakresem przedmiotowym art. 28 ust 3a u.s.u.s. należy umorzyć postępowanie w stosunku do należności przypadających za ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami składek, finansowanych przez płatnika zarówno w zakresie składek, jak i przypadających od nich odsetek.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł J..Wskazał na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Wyjaśnił, że korzysta z pomocy społecznej, a ciężka choroba nie pozwoliła mu na wywiązanie się ze swoich zobowiązań.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach zakreślonych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), Sąd - nie będąc związanym granicami skargi – stwierdził, że częściowo została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lipca 2015 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 maja 2015 r. umarzającą postępowanie administracyjne w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będące płatnikami składek oraz w części dotyczącej składek wraz z odsetkami za zwłokę za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek finansowanych przez płatnika.
Podstawą wydanych decyzji jest art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Regulacja ta w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne znajduje umocowanie art. 123 u.s.u.s., który stanowi, iż w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jednym z przejawów bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, prowadzącym do umorzenia tego postępowania, jest sytuacja, w której organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Łodzi z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych z sytuacją taką mamy do czynienia jeżeli ich przedmiotem jest umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędacych płatnikami składek. Zważywszy bowiem na art. 30 u.s.u.s., w stosunku do tego typu składek wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 28 u.s.u.s.
Wobec tego postępowanie administracyjne w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 K.p.a. (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1357/09, CBOSA).
Nie budzi zatem wątpliwości, że Zakład umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek i składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, finansowanych przez płatnika działając w zgodzie z art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 30 i art 28 ust.3a u.s.u.s. Jednocześnie organ błędnie objął tym rozstrzygnięciem należności skarżącego z tytułu odsetek za zwłokę powstałych w wyniku nieopłacenia powyższych składek. Jak bowiem słusznie podkreśla się w orzecznictwie, bezprzedmiotowość postępowania nie dotyczy w takiej sytuacji pozostałych elementów wspomnianych składek – odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 46/11).
W związku z powyższym zaskarżona decyzja, w zakresie w jakim utrzymała w mocy decyzji z dnia 8 maja 2015 r. o umorzeniu postępowania w części odsetek za zwłokę od składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek finansowanych przez płatnika podlega uchyleniu jako wydana z naruszeniem art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., zaś o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie – pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.