Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia[...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 963; dalej: "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 - 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) odmówił, [...] umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP.
W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że wnioskodawca wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek.
W rezultacie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie wskazanych należności.
Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, uchylił w całości decyzję z dnia [...] r. i rozstrzygając sprawę odmówił [...] umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy.
Organ administracyjny uznał, że nie widzi podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Decyzji zarzucono naruszenie
- - art. 28 ust. 1 i ust. 3 a u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności w sytuacji, gdy przepisy dopuszczają możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności,
- - § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) poprzez odmowę umorzenia należności składkowych w sytuacji, gdy dowiedziono, iż brak umorzenia tych należności pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego.
- - art. 6 i 7 kpa, poprzez ustalenie indywidualnej sytuacji skarżącego przez pryzmat danych statystycznych GUS z pominięciem oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym,
- - art. 80 kpa, poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób dowolny, naruszający zasadę swobodnej oceny dowodów w sprawie i uznanie, że wyrażona w tym przepisie zasada nie dotyczy postępowania o umorzenie należności z tytułu składek
- - art. 77 kpa. Poprzez nie zastosowanie tego przepisu w sprawie.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja organu II instancji narusza prawo procesowe w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
- 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
- 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
- 3) umarza postępowanie odwoławcze.
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2).
Uchylenie decyzji I instancji i merytoryczne orzeczenie w sprawie przez organ II instancji oznacza, że zdaniem organu odwoławczego decyzja I instancyjna była nieprawidłowa (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 515-516). Jeżeli organ II instancji stwierdza, że decyzja I instancyjna została wydana prawidłowo to winien utrzymać w mocy tego rodzaju decyzję.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zachował się niekonsekwentnie.
Uchylił bowiem decyzję organu I instancji i w trybie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa orzekł merytorycznie co do istoty sprawy. Orzeczenie merytoryczne organu II instancji okazało się jednak identyczne z orzeczeniem organu I instancji – odmówiono bowiem [...]umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy (za te same okresy składkowe).
Uzasadnienie organu II instancji – podobnie jak uzasadnienie organu I instancji – skupiało się na wykazaniu braku podstaw do umorzenia spornych należności z punktu widzenia kryteriów określonych w art. 28 u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).
Organ II instancji wskazał w swoim uzasadnieniu, że w ramach postępowania I instancyjnego ustalono stan faktyczny sprawy w nieprawidłowy sposób (w zakresie dochodu uzyskiwanego przez skarżącego), co w ocenie organu II instancji uzasadniało uchylenie decyzji I instancji i ponowne rozstrzygniecie merytoryczne sprawy.
Zdaniem Sądu w takiej sytuacji, jeżeli po ponownej analizie stanu faktycznego sprawy organ II instancji doszedł do tezy o konieczności odmówienia umorzenia przedmiotowych należności, to należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, albowiem chodziło w istocie o identyczne rozstrzygniecie spornej sprawy. Ewentualne różnice dotyczące okoliczności faktycznych należało natomiast wskazać w uzasadnieniu decyzji II instancyjnej.
Istotą zastosowania trybu z art. 138 § 1 pkt. 2 kpa jest bowiem dokonanie przez organ II instancji innego rozstrzygnięcia sprawy niż zostało dokonane w danej sprawie przez organ I instancji.
Z tego względu należało uznać, że decyzja II instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt. 2 kpa), co uzasadniało jej uchylenie.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi a rozpoznając ponownie wniosek winien dokonać ustaleń w oparciu o aktualną sytuację skarżącego.
Powyższe powoduje, że Sąd nie odnosi się do zarzutów merytorycznych.
Sąd badając sprawę przyjął, że pełnomocnik skarżącego działający w postępowaniu administracyjnym działał jako osoba fizyczna.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postanowiono w oparciu o art. 200 P.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie(Dz. U. 2015. 1800, ze zm.).