Uzasadnienie
Prezydent Miasta X., w dniu.. listopada 2012 r., działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) po uwzględnieniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji, skierował M.G. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, BE, obejmujące egzamin teoretyczny i praktyczny, w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Jednocześnie organ wskazał, że nie poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w wyznaczonym terminie – do dnia... stycznia 2013 r., spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami.
M.G. odwołał się od wskazanej wyżej decyzji zarzucając organowi administracyjnemu naruszenie: art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym – poprzez określenie terminu przystąpienia do egzaminu kontrolnego i wskazanie zbyt krótkiego terminu na wykonanie nałożonego obowiązku; art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym – poprzez jego niezastosowanie i oparcie się na niekonstytucyjnym rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 kpa polegające na nie sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nie wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ.
Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego do odwołania dokumentu – zaświadczenia nr... z dnia... września 2012 r. wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w X., na okoliczność odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, skutkującego zmniejszeniem o 6 liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X. decyzją z dnia...lipca 2013 r., nr...., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że... Komendant Wojewódzki Policji w X. wnioskiem z dnia... września 2012 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta X. o sprawdzenie kwalifikacji M.G. do kierowania pojazdami. Wniosek ten został uzasadniony tym, że strona w okresie... 2011 r. do... 2012r. naruszyła wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 26 punktów karnych. We wniosku zostały szczegółowo opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów. W ocenie organu drugiej instancji, decyzja pierwszoinstancyjna jest zgodna z prawem. W sprawie zaistniała bowiem przesłanka z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit.b) Prawa o ruchu drogowym, uzasadniająca skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Przewidzianą prawem o ruchu drogowym konsekwencją uzyskania liczby punktów przekraczającej limit 24 punktów jest skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Organ podkreślił, że decyzja ta nie pozbawia kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami.
Negatywne skutki w postaci cofnięcia prawa jazdy powstaną wówczas, gdy zobowiązany nie przystąpi do egzaminu w wyznaczonym terminie albo, gdy nie uzyska pozytywnego wyniku egzaminu. Odnosząc się do szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, na które powołał się odwołujący, organ wyjaśnił, że w myśl przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24 punkty. W tej sprawie liczba punktów nałożonych za wykroczenia drogowe przekracza dopuszczalną liczbę 24 punktów, wobec tego poddanie się obecnie temu szkoleniu nie miałoby wpływu na decyzję w sprawie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy Jednocześnie, organ podkreślił, że nie jest uprawnione do zmniejszenia liczby punktów przypisanych kierowcy w ewidencji prowadzonej przez Policję, gdyż jest to wyłączna kompetencja Policji.
Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r., organ wyjaśnił, że jest ono aktem prawa powszechnie obowiązującego, stąd jest on obowiązany do stosowania jego przepisów.
Postanowieniem z dnia... października 2013 r. wydanym na podstawie art. 113 § 1 i art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium odwoławcze w X. sprostowało z urzędu oczywista omyłkę w ten sposób, że w sentencji decyzji zamiast słów " w przedmiocie skierowania Pana M.G. nr PESEL 7... na kontrolne sprawdzenie w zakresie kategorii B" powinno być "w przedmiocie skierowania Pana M.G. nr PESEL... na kontrolne sprawdzenie w zakresie kategorii A,B,B+E"
Wyrokiem z dnia 29 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w X. wydanym w sprawie o syg. akt III SA/Po 796/14 oddalił skargę M.G. na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium odwoławczego w X. w przedmiocie sprostowania decyzji z dnia... lipca 2013 r
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, oraz przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 k.p.a.
W ocenie skarżącego, organ administracyjny nie posiada uprawnienia do decydowania, w jakim terminie kierowca zobowiązany jest do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W ustawie - Prawo o ruchu drogowym nie istnieje jakiekolwiek umocowanie do określenia tego terminu przez organ. Ponadto, zdaniem skarżacego, organy administracji oparły się w niniejszej sprawie na niekonstytucyjnym rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), które zostało wydane z przekroczeniem ustawowego upoważnienia zawartego w art. 130 ust. 3 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym.
Skarżący zakwestionował stanowisko organów podnosząc także, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie i nie zmniejszenie o 6 liczby punktów. Gdy tymczasem, jak zarzucił, w dniu... września 2012 r. odbył stosowne szkolenie, uzyskując potwierdzające ten fakt zaświadczenie, co uprawniało go do zmniejszenia liczby punktów widniejących w ewidencji kierowców naruszających przepisy.
Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił, że decyzja organu pierwszej instancji pozbawiona była uzasadnienia, co uniemożliwiło jego merytoryczną ocenę i kontrolę prawidłowości ustaleń faktycznych organu stanowiących podstawę tej decyzji. Godziło to w treść art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący zarzucił również, że zakres przedmiotowy rozstrzygnięcia organu drugiej instancji (skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B) nie pokrywa się z zakresem wcześniejszej decyzji Prezydenta Miasta Poznania (skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, BE)
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium odwoławczego w X. z dnia... lipca 2013 r. utrzymująca w mocy decyzje Prezydenta Miasta X. o skierowaniu M.G. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,B+E
Podstawą wydania wskazanych wyżej decyzji był wniosek Wielkopolskiego Komendant Wojewódzkiego Policji w X. z dnia... września 2012 r. o sprawdzenie kwalifikacji M.G. do kierowania pojazdami. Wniosek ten został uzasadniony tym, że M.G. w okresie... 2011 r. do... 2012 r. naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 26 punktów karnych. We wniosku zostały szczegółowo opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów.
Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) zwanej dalej Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje że przesłanką skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu, jest przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Decyzja wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ma charakter decyzji związanej, nie zależy od uznania organu, lecz jej wydanie jest obowiązkiem organu.
Oznacza to, że w przypadku wystąpienia przez komendanta wojewódzkiego Policji z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy; organ zobowiązany jest skierować taką na sprawdzenie kwalifikacji.
W rozpatrywanej sprawie fakt przekroczenia limitu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego przez M. nie był sporny. Skarżący w okresie od... 2011 r. do... 2012 r. naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 26 punktów karnych. We wniosku Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzki Policji w X. z dnia 10 września 2012 r. szczegółowo zostały opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów. Co do zasady zatem nie ma wątpliwości, że została spełniona przesłanka wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, a zatem rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta X., wykonującego funkcję starosty, jak i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tym zakresie są prawidłowe.
Skarżący we wniesionej do Sądu skardze zarzucił organom administracji naruszenie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie i jednocześnie wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o niekonstytucyjne rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Podniesione zarzuty są niezasadne.
Należy bowiem wyjaśnić, że zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), wydanym na podstawie art. 130 ust. 4, określono, że ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych |(§ 3). W dalszych przepisach zaś szczegółowo uregulowano postępowanie przed organami policji związane z dokonywaniem wpisu (§ 4) oraz usuwaniem wpisu do ewidencji (§ 5, § 6).
Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Jak wynika z ust 3 kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.
Na podstawie zaś. ust. 4 art. 130, minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu i Ministrem Sprawiedliwości, ze względu na konieczność dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia:
- 1. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego;
- 2. warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;3. programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3;
- 4. liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia;5. podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1.
W wykonaniu tak zakreślonej delegacji ustawowej, w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), określono, że ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych |(§ 3). W dalszych przepisach zaś szczegółowo uregulowano postępowanie przed organami policji związane z dokonywaniem wpisu (§ 4) oraz usuwaniem wpisu do ewidencji (§ 5, § 6). Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Ze wskazanych wyżej przepisów wynika zatem wyraźnie, że kwestie związane ze sposobem naliczania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ich ilością, a także z usuwaniem punktów w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ww. ustawy należą do kompetencji organu prowadzącego ewidencję, tj. komendanta wojewódzkiego Policji. Prowadząc zatem postępowanie w sprawie dotyczącej skierowania kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje w związku z przekroczeniem przez kierowcę limitu 24 punktów, ujawnionych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, organ nie ma kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Jest związany treścią danych zawartych w ewidencji, (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 19 sierpnia 2014 r. I OSK 134/13, z 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12, z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, z 12 października 2012 r., I OSK 1203/11 publ. https://cbois.nsa.gov.pl).
Nie ma zatem wątpliwości, że zarzuty skarżacego dotyczące zasadności przypisania mu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Bez uprzedniego dokonania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji czynności usunięcia w trybie § 8 ust. 4 rozporządzenia w zw. z art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym punktów przyznanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, organ nie mógł, z pominięciem zapisów ewidencyjnych, samodzielnie oceniać, czy otrzymane punkty powinny być usunięte. Na marginesie zatem jedynie należy zwrócić uwagę skarżącemu, że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca poddawany jest bowiem obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie może skorzystać z dobrodziejstwa zmniejszenia liczby punktów w drodze odbycia szkolenia na własny koszt (por. wyroki NSA: z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10, z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1013/10 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a także Ryszard A. Stefański "Prawo o ruchu drogowym. Komentarz", wyd. II, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2005, str. 750; W. Kotowski "Prawo o ruchu drogowym. Komentarz", wyd.3, ABC a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, str. 1182).
Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 130 ust 3 Prawa o ruchu drogowym, jak również przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r., bowiem przepisy te nie miały zastosowania w tej sprawie.
Uzasadniony natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym. Wskazany przepis nie zawiera podstawy do określenia kierowcy terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Jest w nim mowa wyłącznie o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. Przepis ten nie przyznaje zatem organom uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Dopuszczalność zamieszczenia takiej klauzuli nie wynika też z innych norm ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym jego art. 140 ust. 1 pkt 4 lit.a. Ten ostatni przepis stanowi, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie przewidzianym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Wskazane skutki prawne ustawodawca łączy zatem z samym niewykonaniem obowiązku nałożonego na kierowcę na określonej podstawie, a nie z przekroczeniem ściśle określonego okresu realizacji tego obowiązku, zwłaszcza niedotrzymaniem terminu, który miałby być wyznaczony przez organ w skierowaniu,(por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2011 r., 13 października 2010 r. publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przy ponownym rozpoznania sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania. Wydając zaś ponownie decyzję, będzie miał na uwadze reguły wynikające z art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Ponieważ wykazane wyżej naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 461) orzekł, jak w sentencji.