Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 123 i art. 58 § 1 i § 2, art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 34 § 5 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku X o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz z zażaleniem na postanowienie Dyrektora[...] ZUS z dnia [...] r. w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych:
- - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia
- - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Dyrektor [...] ZUS wszczął wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych w dniu [...] r. własnych tytułów wykonawczych. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego doręczono stronie w dniu[...] r.
X wniosła zarzuty pismem z dnia [...] r., a postanowieniem z dnia[...] r. Dyrektor [...] ZUS odmówił uwzględnienia zarzutów.
[...] pismem z dnia [...] r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.
W uzasadnieniu wskazano, że prezes zarządu jest niezdolny do pracy, z powodu nagłego pogorszenia się stanu zdrowia nie mógł złożyć zażalenia ani zlecić dokonania tej czynności innej osobie. W dniu [...] r. prezes zarządu poinformował prokurenta, że w dniu[...] r. upływał termin do wniesienia zażalenia, wobec czego prokurent w dniu [...] r. złożył zażalenie na postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Organ II instancji, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu wskazane w art. 58 § 1 k.p.a. Z akt sprawy, jak wskazał organ, wynika, ze [...] w dniu [...] r. udzielił pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania [...][...]. W tym samym dniu upływał termin do złożenia zażalenia w sprawie. Organ uznał zatem, że skoro [...] mógł przygotować dokument pełnomocnictwa, to mógł również w tej samej dacie wnieść zażalenie. Zażalenia jednak nie złożył, tym samym, w ocenie organu, w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Fakt przebywania w bliżej nieokreślonym czasie na zwolnieniu lekarskim również nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. wskazujące na konieczność dalszego zwolnienia z pracy z powodu choroby przewlekłej przez najbliższe[...]).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że prezes zarządu jedynie podpisał dokument pełnomocnictwa, ale go nie sporządzał ze względu na stan zdrowia. Prezes nie był w stanie z powodów zdrowotnych złożyć w terminie zażalenia, nie mógł też skorzystać z pomocy osób trzecich. Dopiero w dniu [...] r. mógł zawiadomić [...] o uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia.
Do skargi załączono zaświadczenie lekarskie na okoliczność przebywania prezesa zarządu w szpitalu w okresie od [...] do [...] r. na okoliczność istnienia długotrwałego złego stanu zdrowia, który pogorszył się w połowie [...] r.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca [...], reprezentowana przez prezesa zarządu [...], wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. z uchybieniem terminu, ale bez własnej winy, co uzasadniałoby przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej.
Zdaniem strony skarżącej, stan zdrowia prezesa zarządu był w okresie do wniesienia zażalenia ciężki i nie pozwalał na samodzielne dokonywanie tego rodzaju czynności procesowych. Prezes zarządu [...] w dniu [...] r. udzielił [...] pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania [...].
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie uchybionego terminu jest obowiązkiem organu administracji publicznej – jeśli zainteresowany przywróceniem uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu. To na zainteresowanym spoczywa więc ciężar uprawdopodobnienia braku winy.
Na organie administracji spoczywa natomiast obowiązek zbadania wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 kpa musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść (por., m. in., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2016 r., sygn. II GSK 853/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, który Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, że przy ocenie zawartej w tym przepisie przesłanki braku winy, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona (czy jej pełnomocnik) nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., III SA 1436/99, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc).
Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu, zakreślonego do jej wykonania, wymaga zatem uprawdopodobnienia przez zainteresowaną stronę (jej pełnomocnika) braku winy, co powinno polegać na przedstawieniu argumentacji wskazującej na to, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (por., m. in., wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r., sygn. II GSK 853/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc).
Niewątpliwie choroba strony czy jej pełnomocnika może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu, jednakże w takim przypadku koniecznym jest uprawdopodobnienie, że uniemożliwiła ona stronie (pełnomocnikowi) podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona nie miała możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób (pełnomocników itd.). Zwolnienie lekarskie samo w sobie nie jest potwierdzeniem braku winy strony (pełnomocnika) w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia środka odwoławczego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 roku, II SA 45/99, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc). W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja, w istocie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika czy też pełnomocnika (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/05; z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1162/08; z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2175/10; z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc).
Powyższe okoliczności winny być jednak wyczerpująco przeanalizowane przez organ rozpoznający wniosek strony o przywrócenie terminu, z powołaniem się na odpowiednią dokumentację, np. dokumentację medyczną.
Sąd podziela również prezentowany w orzecznictwie pogląd, że gdy strona (czy jej pełnomocnik) powołuje się na to, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne ma wątpliwości, co do okoliczności powoływanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość organu administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 222/10). Takie stanowisko jest zgodne z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu, nie zwalnia bowiem organu od podjęcia działań, których celem - z uwagi na słuszny interes obywateli - będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1330/05; z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1431/10).
W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie podął wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności materiał dowodowy zebrany w sprawie nie był wystarczający do przyjęcia, że strona skarżąca nie spełniła przesłanek uzasadniających przywrócenie jej terminu do wniesienia zażalenia.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ jedynie wskazał, że nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu choroba prezesa zarządu [...], potwierdzona przez zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., wskazujące na konieczność dalszego zwolnienia z pracy z powodu choroby przewlekłej przez najbliższe [...]. Jak również, że prezes zarządu [...] w dniu [...] r. udzielił [...] pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania [...], z czego wynika, że mógł również w tej dacie wnieść zażalenie.
Organ w żaden sposób nie odniósł się do podniesionej we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, że doszło do nagłego, znacznego pogorszenia się stanu zdrowia [...]. W aktach sprawy brak informacji dotyczącej specyfiki schorzenia, brak również jakichkolwiek dowodów na to, że organ, czyniąc zadość wskazanym w procedurze administracyjnej wymogom, a jednocześnie mając wątpliwości, próbował wyjaśnić wskazywane przez stronę skarżącą okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu. W sytuacji, gdy wnioskujący o przywrócenie terminu powołuje się na chorobę, a zatem na okoliczność, która w większości przypadków wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu.
Tym samym, w ocenie Sądu, organ nie dysponował żadnym materiałem dowodowym uzasadniającym twierdzenie, że [...] w dniu [...] r. był w stanie sporządzić i wnieść zażalenie. A z całą pewnością zaś nie świadczy o tym sam fakt złożenia podpisu na pełnomocnictwie.
Należy przy tym wyjaśnić, że próba uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Odpowiedz na skargę nie może "uzupełniać" zaskarżonego rozstrzygnięcia przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji.
Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi, uzupełnić materiał dowodowy poprzez zebranie i przeanalizowanie dokumentacji medycznej dotyczącej nieżyjącego byłego prezesa zarządu [...][...], jak i pozostałych dowodów, na które organ wskazuje w odpowiedzi na skargę i dopiero na tej podstawie dokonać wnikliwej i wyczerpującej analizy wniosku o przywrócenie stronie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia organu I instancji. Mając przy tym na uwadze, że strona nie jest zobowiązana we wniosku o przywrócenie terminu do udowodnienia okoliczności wskazujących na brak swojej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem art. 7, art. 77 i w konsekwencji art. 58 § 1 k.p.a., Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji.