Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 24 stycznia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 22 sierpnia 2018 r. odmawiającą wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 25 lutego 2011 r. wydaną wobec [...] Sp. z o. o. w [...] i o uchylenie w całości tej decyzji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że T. A. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania, żądając uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 25 lutego 2011 r. i umorzenia postępowania podatkowego w zakresie określenia spółce wysokości podstawy opodatkowania oraz kwoty należnego podatku akcyzowego. Strona powołała się na art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej oraz na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt SK 7/15, który wszedł w życie od dnia 29 grudnia 2016 r.
Organ I instancji odmawiając wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania wskazał, m. in., że żądanie pochodziło od podmiotu nie mającego przymiotu strony.
Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ stwierdził, że wniosek nie pochodził od podmiotu będącego stroną postępowania, a zatem wznowienie postępowania było niedopuszczalne z przyczyn formalnych, co powodowało konieczność wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania.
Przedmiotowa decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 25 lutego 2011 r. wydana wobec [...] Sp. z o. o. w [...] dotyczyła określenia wobec tego podmiotu wysokości zobowiązania podatkowego za czerwiec 2008 r. w wysokości [...] zł. T. A. pełnił funkcję prezesa zarządu tej spółki do dnia [...] listopada 2009 r. Zdaniem organu, stroną postępowania mogła być zatem tylko sama spółka lub podmioty uprawnione do jej reprezentowania.
Jak wskazał organ, zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 tej ustawy stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110–117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że jego interes prawny wynika z tego, iż decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. orzeczono o jego subsydiarnej odpowiedzialności, jako prezesa zarządu spółki [...] za zaległość podatkową za czerwiec 2008 r., określoną w kwestionowanej decyzji z dnia [...] lutego 2011 r, organ odwoławczy wyjaśnił, że były członek zarządu spółki, wobec którego wydano decyzję o odpowiedzialności osób trzecich nie jest stroną postępowania dotyczącego zobowiązań podatkowych tej spółki, a zatem nie ma on uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie samej spółki. Skarżący nie był wobec tego stroną postępowania w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczącego wymierzenia spółce podatku akcyzowego, a zatem nie mógł domagać się wznowienia postępowania zakończonego decyzją dotyczącą spółki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. A. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:
- - art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadne uznanie, że skarżący nie może być stroną postępowania dotyczącego zobowiązań podatkowych spółki
- - art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadne uznanie, że skarżący nie mógł wnioskować o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 25 lutego 2011 r.
- - art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu.
Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmawiająca wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. wydaną wobec [...] Sp. z o. o. w [...], nie naruszają przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy skarżący miał interes prawny do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego wskazaną wyżej decyzją.
Wskazać należy w tym miejscu, że na podstawie art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
W myśl art. 133 § 1 tej ustawy stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110–117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.
Skarżący swój interes prawny wywodzi z tego, że decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. orzeczono o jego subsydiarnej odpowiedzialności, jako prezesa zarządu spółki [...], za zaległość podatkową za czerwiec 2008 r., określoną w kwestionowanej decyzji z dnia [...] lutego 2011 r.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji zasadnie stwierdziły w przedmiotowym postępowaniu, że były członek zarządu spółki, wobec którego wydano decyzję o odpowiedzialności osób trzecich nie jest stroną postępowania dotyczącego zobowiązań podatkowych tej spółki, wobec tego nie ma on również odpowiedniej legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie samej spółki.
Skarżący nie mógł być wobec tego uznany za stronę postępowania (w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej), dotyczącego wymierzenia spółce podatku akcyzowego, a w konsekwencji nie mógł również domagać się wznowienia postępowania zakończonego decyzją dotyczącą spółki.
W przypadku skarżącego, normą prawa materialnego, dającą podstawę do uznania go za stroną postępowania podatkowego, jest wyłącznie norma zawarta w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna i jeżeli nie zachodzi żadna ze wskazanych przez ustawodawcę okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność (jest nią między innymi zgłoszenie we właściwym czasie upadłości). Przepis ten jest konkretyzacją normy ogólnej z art. 107 § 1 Ordynacji i wprowadza solidarną odpowiedzialność podatkową członka zarządu, jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu spółki. O odpowiedzialności tej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji, wydanej po przeprowadzeniu odrębnego postępowania. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, co oznacza, że odpowiedzialność podatkowa członka zarządu spółki [...] za zobowiązania tej spółki powstaje dopiero z chwilą jej doręczenia.
Przy braku przesłanek z art. 116 O.p. i braku doręczeniu decyzji skarżący - jako osoba trzecia - mimo istnienia zaległości podatkowych spółki nie będzie ponosił odpowiedzialności za te zaległości. Tym samym, nie ma on własnego interesu prawnego w znaczeniu obiektywnym i materialnoprawnym w postępowaniu podatkowym, którego przedmiotem jest wymiar podatku [...] należnego od spółki. Stroną była wyłącznie spółka kapitałowa, która jako osoba prawna działała w tym postępowaniu przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.
Skarżący - nie będąc podmiotem zobowiązania podatkowego - nie miał własnego, bezpośredniego interesu prawnego w sposobie rozstrzygnięcia sprawy o wymiar podatku, zaś ochronę swoich interesów mógłby realizować w innym postępowaniu, tj. w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów przewidzianych w rozdziale 15 Ordynacji podatkowej, dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Ustawodawca w art. 133 § 1 O.p. wymienił szczegółowo podmioty, które są stroną postępowania (podatnik, płatnik, inkasent, itd.), wymagając, aby miały one swój własny interes prawny, który podlega konkretyzacji w określonym postępowaniu. I tak w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 116 O.p. członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawsze odpowiada jako "osoba trzecia", gdyż nie jest podatnikiem i z tego tylko przepisu wynika jego własny i bezpośredni interes prawny w tym postępowaniu. To zaś, że członek zarządu traci możliwość merytorycznej polemiki z ustaleniami postępowania wymiarowego wynika z brzmienia art. 116 O.p. Tak więc, jak wskazano wyżej, art. 116 O.p., daje legitymację materialnoprawną do bycia stroną, ale wyłącznie w postępowaniu zmierzającym do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, jako osoby trzeciej na podstawie przepisów art. 107-118 O.p. Nie daje jednak uprawnienia do występowania w charakterze strony w postępowaniach dotyczących określenia zobowiązań podatkowych osobie prawnej.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że nie doszło do naruszenia, wskazanych w skardze przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.