Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 26 września 2018 r., sygn. akt III SA/Po 441/18

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...]r. – na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa - uchylił w całości postanowienie Dyrektora [...]ZUS z dnia [...] r. w przedmiocie

1. - uznania za uzasadniony zarzutu przedawnienia należności dochodzonych na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych za okres [...] na [...] za okres [...] na [...] i[...] oraz za okres [...] na [...] i tym samym umarzającego postępowanie egzekucyjne w tym zakresie
2. - uznania za nieuzasadnione zarzutów – nieistnienia obowiązku i przedawnienia należności dochodzonych na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych za okres [...] na [...] oraz tytułów wykonawczych z dnia [...] r.
3. - odmowy umorzenia postępowania z uwagi na odmowę uznania zarzutów w zakresie tytułów wykonawczych za okres [...] na [...] oraz tytułów z dnia [...] r.

Organ II instancji przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że ZUS wszczął wobec X postępowanie egzekucyjne, w którego trakcie podniósł on zarzuty nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, przedawnienia oraz wniósł on o umorzenie postępowania.

Organ I instancji uznał w powyższym postanowieniu jeden z zarzutów za uzasadniony a część zarzutów za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania.

Zobowiązany wniósł zażalenie i podniósł zarzut naruszenia

1. - art. 35 § 1 u.p.e.a w zw. z art. 57 § 1 u.p.e.a.
2. - art. 466 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej
3. - art. 43 kpa
4. - przepisów ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców odnośnie części zaległych należności

Organ II instancji uchylając postanowienie organu I instancji stwierdził generalnie, że nie odniósł się on w sposób wystarczający do podniesionych przez stronę zarzutów, a do części zarzutów nie odniósł się wcale.

Wśród licznych zaniechań procesowych organu I instancji organ odwoławczy wskazał m. in., że:

1. 1. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. odmówił uznania za uzasadnione zarzutów strony wniesionych pismem z dnia [...] r. i z akt sprawy wynika, że nie zostało ono zaskarżone. W ocenie organu II instancji należy ustalić komu i kiedy doręczono powyższe postanowienie i wyjaśnić rozbieżność dotyczącą dat odbioru tego postanowienia.
2. 2. Organ winien wyjaśnić kwestię wpłat dokonywanych według zobowiązanego na poczet dochodzonych zobowiązań. W przedmiotowym postanowieniu organ nie wskazał stronie, na poczet jakich zobowiązań zostały zaliczone wpłaty, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zarzutu nieistnienia obowiązku. Nadal sporne pozostaje to, które z należności wskazanych w tytułach wykonawczych z [...] r. zostały wykazane powtórnie w porównaniu z tytułami wystawionymi w dniu [...]r. Organ winien uzupełnić dane pozyskane od wierzyciela w zakresie przedawnienia należności wskazanych w tytułach z dnia [...] r.
3. 3. Zdaniem organu II instancji w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia nie wyjaśniono rozbieżności w identyfikacji podstawy prawnej obowiązku dla należności z tytułu składki na [...] Wskazano bowiem w tytułach na orzeczenie z dnia[...] lub[...] r. albo na deklarację złożoną przez podatnika.
4. 4. Organ I instancji winien ponadto wyjaśnić stronie sposób i zasadność wyliczenia określonej wysokości odsetek.
5. 5. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji winien wyjaśnić rozbieżności pomiędzy okresami dochodzonymi w [...] r. a wdrożonymi ponownie i wykazanymi w tytułach wykonawczych wystawionych w dniu [...]r.

Mimo powyższego rozstrzygnięcia organ II instancji nie poparł niektórych argumentów strony.

W piśmie określonym jako sprzeciw strona wniosła do WSA w Poznaniu o uchylenie w całości lub części postanowienia organu II instancji z [...]r. jako wydanego z naruszeniem art. 138 § 2 kpa.

WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 lutego 2018 r. oddalił sprzeciw (sygn. akt III SA/Po 10/18).

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej strony NSA wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (sygn. akt I GSK 2146/18).

NSA stwierdził m. in., że sprzeciw nie przysługuje od postanowień wydanych w trybie art. 138 § 2 kpa, dlatego wniesiony przez stronę środek zaskarżenia winien być rozpoznany jako skarga. NSA uznał przy tym, że strona wniosła swój środek zaskarżenia w terminie przewidzianym do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z wytycznymi wyroku NSA z dnia 30 maja 2018 r. środek zaskarżenia wniesiony przez skarżącego od postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. winien być rozpoznany jako skarga.

W ocenie Sądu skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Jeżeli organ odwoławczy stwierdza przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a., to zobowiązany jest do wyczerpującego uzasadnienia swojego stanowiska w w tym zakresie, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Po przeanalizowaniu akt sprawy Sąd stwierdził, że uzasadnienie kwestionowanego postanowienia jest wyczerpujące i prawidłowe. Wynika z niego konieczność zastosowania w sprawie art. 138 § 2 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie ZUS wszczął wobec X postępowanie egzekucyjne, w którego trakcie podniósł on zarzuty nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, przedawnienia oraz wniósł on o umorzenie postępowania.

Organ I instancji uznał w swoim postanowieniu z dnia [...] r. jeden z zarzutów za uzasadniony a część zarzutów za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania.

Zobowiązany wniósł zażalenie i podniósł zarzut naruszenia

1. - art. 35 § 1 u.p.e.a w zw. z art. 57 § 1 u.p.e.a.
2. - art. 466 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej
3. - art. 43 kpa
4. - przepisów ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców w zakresie części należności

Zdaniem Sądu organ II instancji zasadnie uchylił postanowienie organu I instancji i stwierdził generalnie, że nie odniósł się on w sposób wystarczający do podniesionych przez stronę zarzutów, a do części zarzutów nie odniósł się wcale.

Przekazując sprawę do organu I instancji, organ II instancji wskazał bardzo szczegółowo i wyczerpująco, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wśród licznych zaniechań procesowych organu I instancji organ odwoławczy wskazał m. in., że:

1. - Organ I instancji postanowieniem z dnia[...] r. odmówił uznania za uzasadnione zarzutów strony wniesionych pismem z dnia [...] r. i z akt sprawy wynika, że nie zostało ono zaskarżone. W ocenie organu II instancji należy ustalić komu i kiedy doręczono powyższe postanowienie i wyjaśnić rozbieżność dotyczącą dat odbioru tego postanowienia.
2. - Organ winien wyjaśnić kwestię wpłat dokonywanych według zobowiązanego na poczet dochodzonych zobowiązań. W przedmiotowym postanowieniu organ nie wskazał stronie, na poczet jakich zobowiązań zostały zaliczone wpłaty, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zarzutu nieistnienia obowiązku. Nadal sporne pozostaje to, które z należności wskazanych w tytułach wykonawczych z [...] r. zostały wykazane powtórnie w porównaniu z tytułami wystawionymi w dniu [...] r. Organ winien uzupełnić dane pozyskane od wierzyciela w zakresie przedawnienia należności wskazanych w tytułach z dnia [...] r.
3. - Zdaniem organu II instancji w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia nie wyjaśniono rozbieżności w identyfikacji podstawy prawnej obowiązku dla należności z tytułu składki na [...]. Wskazano bowiem w tytułach na orzeczenie z dnia [...] r. lub [...] r. albo na deklarację złożoną przez podatnika.
4. - Organ I instancji winien ponadto wyjaśnić stronie sposób i zasadność wyliczenia określonej wysokości odsetek.
5. - Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji winien wyjaśnić rozbieżności pomiędzy okresami dochodzonymi w [...] r. a wdrożonymi ponownie i wykazanymi w tytułach wykonawczych wystawionych w dniu [...] r.

Zdaniem Sądu z powyższych licznych i bardzo różnorodnych wytycznych wynika, że organ odwoławczy nie mógł dokonać samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy ze względu na dalece niepełny materiał dowodowy, który nie mógł być przy tym uzupełniony w trybie art. 136 kpa. Organ II instancji zasadnie wskazał, że organ I instancji musi uzupełnić w znacznym zakresie materiał dowodowy sprawy i dokonać wielu nowych samodzielnych ustaleń faktycznych dotyczących dochodzonych należności, kwestii ich ewentualnego przedawnienia, prowadzonego postępowania egzekucyjnego itd. Wszystkie te kwestie będą następnie oceniane merytorycznie w ramach postępowania odwoławczego (jeżeli strona wniesie zażalenie od nowo wydanego postanowienia organu I instancji).

Oznacza to, że przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., zostały przez organ odwoławczy wykazane.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.