Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1444/08

Uzasadnienie

1. 1. Skarżący A. P. wniósł na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, zaznaczając przy tym, że w przypadku gdy będzie go stać na adwokata z wyboru i tenże nie odmówi świadczenia pomocy prawnej, to wniosek dotyczyć będzie tylko opłat sądowych. Skarżący podniósł że od lutego 2006 r. (z przerwą w 2007 r.) przebywa w [...]. Nie posiada żadnych źródeł utrzymania, ani zasobów finansowych czy majątku. Jakkolwiek Skarżący pozostaje z żoną w separacji i nie może liczyć na jej (tudzież innych osób) pomoc, to jednak w czasie, gdy przebywa na wolności wspomaga żonę (i dwójkę uczących się dzieci) drobnymi sumami pochodzącymi z prac dorywczych. Skarżący nie uzyskał w 2007 r. dochodów. W 2006 r. został wymeldowany z mieszkania. Nie posiada ani też nie zbywał w ostatnich dwóch latach nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 5.000 zł.
2. 2. Pismem z 17 lipca 2008 r. Skarżący poinformował że opuścił [...].

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

1. 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
2. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
3. 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.).
4. 6. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Jedynym kosztem sądowym, do uiszczenia którego jest on zobowiązany na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 200 zł.
5. 7. W ocenie referendarza sądowego przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie, tj. w całości nie jest zasadne.

Trudno bowiem uznać, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sytuacji, gdy liczy się z koniecznością poniesienia kosztów wynagrodzenia względem wybranego pełnomocnika, deklarując przy tym "w przypadku gdy będzie mnie stać na adwokata z wyboru". Sformułowanie to sugeruje mianowicie, że wbrew pozorom Skarżący dysponuje jednak środkami finansowymi, a zastanawia się jedynie czy środki te wystarczą mu na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru.

Okoliczność ta nabiera szczególnego znaczenia wobec faktu opuszczenia przez Skarżącego [...] i możliwości podjęcia w chwili obecnej – choćby dorywczej - pracy zarobkowej. Dochód z niej uzyskany będzie więc mógł przeznaczyć na należne w niniejszej sprawie koszty sądowe.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie także z tego względu, iż brak jest konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżący ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 p.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom. Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też Skarżącego (por. postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I FZ 240/08, niepubl.).

Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.