Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 marca 2014 r. przyznano Skarżącemu A. T. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, którym wyznaczona została J. K.. Udzieliła ona następnie pełnomocnictwa substytucyjnego radcy prawnemu E. K.. Ta na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Oświadczyła jednocześnie, że udzielona z urzędu pomoc prawna nie została zapłacona ani w całości, ani w części. Wyrokiem z 17 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącego.
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wyznaczony (...) radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności (...) radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). W myśl § 16 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Powołane przepisy jednoznacznie stanowią, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony pełnomocnik. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 marca 2010 r. (sygn. akt I OZ 184/10) przez wyznaczonego adwokata, czy radcę prawnego rozumieć należy adwokata, radcę prawnego wskazanego przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką, czy właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych.
W niniejszej sprawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. pełnomocnikiem z urzędu dla Skarżącego wyznaczyła radcę prawnego J. K.. To jej zatem może być przyznane wynagrodzenie, po złożeniu wniosku i oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Tymczasem z wnioskiem tym wystąpił pełnomocnik substytucyjny radca prawny E. K.. Wniosek ten oraz jej oświadczenie, że pomoc ta nie została opłacona nie mogą zastąpić wymaganego w tym względzie zarówno wniosku pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, jak i jego oświadczenia, o którym mowa w § 16 rozporządzenia.
Jak bowiem wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 4 lipca 2014 r. (III SA/Wa 3035/13) udzielenie substytucji nie powoduje powstania tego rodzaju stosunku pomiędzy wyznaczonym pełnomocnikiem a substytutem, który uprawniałby tego ostatniego do występowania w jego imieniu o przyznanie wynagrodzenia. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku pomiędzy substytutem i stroną. Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych, przy czym działania (zaniechania) dalszego pełnomocnika wywołują, tak jak działania (zaniechania) pełnomocnika głównego, skutki procesowe bezpośrednio dla strony. Reprezentowanie strony przez dalszego pełnomocnika nie powoduje jednak ani zmiany osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu i wyznaczonego przez właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych, ani zwolnienia wyznaczonego radcy prawnego z obowiązku przewidzianego w § 16 rozporządzenia.
Czym innym jest bowiem wykonywanie zastępstwa procesowego w oparciu o dalsze pełnomocnictwo, którego udzielenie jest prawem każdego pełnomocnika, a czym innym jest prawo do wynagrodzenia za to zastępstwo, które to prawo - wolą ustawodawcy - zostało nierozerwalnie związane z osobą pełnomocnika, o którym mowa w art. 250 i art. 253 p.p.s.a.
Z tych względów należało odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej radcy prawnemu E.K..