Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Skarżący, tj. M. C., zwrócił się, na formularzu PPF z 23/4/2015 r, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, względnie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał w formularzu, że nie posiada majątku oszczędności. Jedyne, co posiada, to dochód w wysokości 600 Euro (brutto), obowiązek opłacania alimentów w wysokości 1000 zł miesięcznie oraz comiesięczny obowiązek pokrywania kosztów wynajmu lokalu mieszkalnego w wysokości 700 zł.
Skarżący, odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 16/06/2015 r (doręczone 23/6/2015 r) poinformował o tym, że "wykonuje profesjonalne opiniowanie w zakresie oceny ryzyka kredytowego, ubezpieczeniowego i inwestycyjnego na podstawie przesłanej dokumentacji" i osiąga dochód w wysokości 500 euro/miesiąc. Załączył umowę najmu lokalu. Zarazem wskazał, ze pozostałe informacje wnioskowane przez referendarza sadowego (wyciągi z rachunków bankowych, dane co do dochodów za 2014 i 2015 r, oznaczenie źródeł utrzymania, kalkulację kosztów życia i in.) przekaże "w późniejszym terminie, ponieważ uzyskanie ich wymaga dłuższego czasu".
Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie niespełna 6 tys. zł, zatem do tej kwoty należy odnieść zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania. Przesłanki oceny obu wniosków strony są zbliżone. Z orzecznictwa sądowego wynika, ze warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie jej sytuacji majątkowej, w szczególności poprzez skrupulatne wykonanie kierowanych do strony wezwań.
Informacje, o które zwrócił się referendarz sądowy, tj wyciągi z rachunków bankowych, odpisy zeznań podatkowych czy oznaczenie wszystkich uzyskiwanych dochodów albo przedłożenie kalkulacji kosztów życia nie zaliczają się do tych informacji, których przedłożenie może nastręczać problemów: wyciągi z rachunków bankowych są dostępne on line, względnie "na żądanie", natomiast na każdym spoczywa obowiązek przechowywania dokumentacji finansowej przez wskazany w Ordynacji podatkowej okres czasu (co najmniej 5 lat). Podobnie możliwa zdaje się być do sporządzenia kalkulacja kosztów życia, oznaczenie wydatków "koniecznych" czy osiąganych dochodów za poszczególne lata – zwłaszcza przy założeniu prawdziwości twierdzeń o "skromnych" możliwościach finansowych.
Skarżący, wykonując, jak wynika z przedłożonego zaświadczenia, profesjonalne "opiniowanie w zakresie oceny ryzyka kredytowego, ubezpieczeniowego i inwestycyjnego" – i to na podstawie przesłanej dokumentacji – powinien mieć świadomość tego, że bez przekazania wnioskowanej przez referendarza sądowego dokumentacji problematyczny może stać się proces (pozytywnego dla strony) opiniowania. Uwaga ta jest tym istotniejsza w prawie pomocy, ponieważ w tym postępowaniu to na stronie spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających, że strona nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Niezłożenie wymienionej powyżej dokumentacji oznacza niewyjaśnienie sytuacji życiowej strony, a niedostateczne wyjaśnienie sytuacji życiowej strony jest równoznaczne z niewykazaniem wypełniania przesłanek umożliwiających referendarzowi sądowemu przyznanie prawa pomocy. Tym samym, zgodnie ze wskazaniami paremii impossibilium nulla obligatio est, referendarz, działając lege artis, nie mógł uwzględnić wniosku strony.
Referendarz sądowy, wobec niewyjaśnienia sytuacji życiowej przez skarżącego i jego możliwości finansowych, nie znajdując sposobu – pomimo podjętych usiłowań - na uwzględnienie wniosku strony, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., było zobowiązany postanowić jak w sentencji.