Uzasadnienie
B. P. (dalej "skarżący" lub "strona") w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i wydatków w całości albo zwolnienie od poniesienia kosztów sądowych i wydatków bądź ich ułamkowej części albo określonej ich kwoty pieniężnej, a szczególności wpisu stosunkowego od skargi.
Referendarz sądowy WSA w Warszawie w dniu 5 czerwca 2008 roku wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Skarżący w terminie nadesłał wypełniony formularz PPF. We wniosku wskazał, że posiada wierzytelność w wysokości [...] złotych oraz odsetki od niej. Nieuczciwość kontrahenta, który nie zapłacił za wykonane usługi spowodowała utratę płynności finansowej prowadzonej przez skarżącego firmy oraz trudności w regulowaniu zobowiązań podatkowych i dalszym prowadzeniu działalności.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i synem, posiada nieruchomość (dom) o powierzchni 100 m.kw. Skarżący uzyskuje dochód z prowadzonej działalności ([...]) w wysokości 23.961 złotych (miesięcznie brutto). Wskazał również dochody w kwocie 1.030 złotych oraz 1.100 złotych oraz dodał, że jego syn jest osobą bezrobotną.
Do formularza PPF skarżący załączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w B. z 7 lutego 2008 roku stwierdzające, że jego syn jest zarejestrowanym bezrobotnym bez prawa do zasiłku od 27 stycznia 2005 roku, zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w W. z [...] lutego 2008 roku stwierdzające, że żona skarżącego pobiera świadczenie emerytalne, które w styczniu 2008 roku wyniosło 1.160,87 złotych (netto). Skarżący przedstawił również zestawienie dochodów i wydatków w maju 2008 roku, nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym wystawione przeciwko P. z o.o. we W. oraz przeciwko D. G., kopie decyzji wydanych przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, wyciągi z dwóch rachunków bankowych skarżącego, zestawienie obrotów - wydruk z 26 czerwca 2008 roku, kopie deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za miesiące od lutego do maja 2008 roku, zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za 2007 rok (PIT-28), informację PIT-28/A za 2007 rok, kopie dokumentów potwierdzających spłatę kredytu, zapłatę przez skarżącego i jego żonę należności wobec ZUS z tytułu składek (zaległych i bieżących) oraz dokumenty stwierdzające koszty napraw i remontów samochodu S..
Ponadto, w dniu 1 lipca 2008 roku do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, które nadano w urzędzie pocztowym 26 czerwca 2008 roku. W piśmie tym skarżący wniósł o przedłużenie siedmiodniowego terminu do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów, ponieważ nie miał możliwości ich zgromadzenia w zakreślony terminie.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W niniejszej sprawie skarżący nie określił w formularzu PPF zakresu żądania. Jednak w skardze stwierdził wyraźnie, iż występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od zapłaty kosztów sądowych – w całości lub części, a w szczególności o zwolnienie od zapłaty wpisu stosunkowego od skargi. Dlatego przyjąć należy, że skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zaznaczyć również należy, że w niniejszej sprawie jedyny koszt sądowy stanowi obecnie wpis stały od skargi w wysokości 500 złotych (pięćset złotych).
Ponadto, wymaga zaznaczenia, że skarżący w dniu 26 czerwca 2008 roku złożył dwa pisma procesowe: w jednym z nich wniósł o przedłużenie terminu sądowego do przedstawienia formularza PPF oraz dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej, a w drugim przedstawił wypełniony formularz o przyznanie prawa pomocy oraz plik dokumentów, o które skarżący został wezwany w dniu 5 czerwca 2008 roku. Stwierdzić jednak należy, że od 1 lipca 2008 roku, gdy do Sądu wpłynęło pismo z wnioskiem o przedłużenie terminu do przedstawienia dokumentów, skarżący nie przedstawił nowych dokumentów oraz innych informacji na temat sytuacji finansowej.
Po przeanalizowaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentów i informacji przedstawionych przez stronę stwierdzić należy, że poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis stały od skargi w wysokości 500 złotych, nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny, a więc przyznanie skarżącemu prawa pomocy nie jest zasadne.
Skarżący posiada stałe źródło utrzymania w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, która przynosi dochód (według oświadczenia złożonego we wniosku – 23.961 zł). Jego żona otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.030 zł miesięcznie. Syn (33 lata) jest osobą bezrobotną, nie otrzymuje zasiłku i studiuje – skarżący ponosi koszty jego nauki. Jest też właścicielem domu o powierzchni 100 m.kw. Innych składników majątkowych skarżący nie ujawnił we wniosku PPF. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że skarżący posiada działkę o powierzchni 1.800 m.kw. oraz dwa samochody: ciężarowy S., rok produkcji 1998 oraz osobowy M., rok produkcji 1986. Zgodnie z przedstawionym zeznaniem podatkowym, w 2007 roku skarżący uzyskał przychody z działalności prowadzonej na własne nazwisko w wysokości [...] zł. Zgodnie z przedstawionymi deklaracjami VAT-7 skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, świadcząc w miesiącu usługi o wartości około 20.000 zł. Koszty związane z eksploatacją domu (czynsz, światło, gaz) według oceny skarżącego wyniosły w maju 2008 r. – 1.515 zł – nie przedstawiono jednak dokumentów potwierdzających te wydatki.
Wątpliwy jest wydatek w wysokości 715 zł tytułem czynszu, ponieważ skarżący jest właścicielem domu jednorodzinnego. Do wydatków skarżący zaliczył również koszty eksploatacji telefonu – 300 złotych, opłata studiów syna – 650 złotych. W tym miejscu stwierdzić należy, że opłata ta nie stanowi stałego wydatku miesięcznego. Ponadto syn skarżącego wiele lat temu osiągnął pełnoletniość, a sytuacja na rynku pracy umożliwia znalezienie pracy i odciążenie budżetu rodzinnego kosztami wykształcania dorosłej osoby.
Skarżący spłaca również kredyty – według jego oświadczenia w maju bieżącego roku był to wydatek w kwocie 3.750 złotych oraz opłaty bieżące i zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przedstawione informacje (wyciąg z rachunku bankowego, polecenia przelewu i wpłaty gotówkowej wskazują, że koszt ich spłaty wynosi w miesiącu około 2.100 – 2.800 złotych, ponosi koszt utrzymania samochodów – przedstawione faktury oraz polecenia przelewów wskazują, że jest to koszt około 1.000 – 1.500 zł poniesiony w lutym, maju oraz czerwcu 2008 roku oraz koszt zakupu paliwa – według oświadczenia skarżącego – 1.300 zł w maju 2008 roku.
Podkreślić należy, że obowiązek spłaty kredytu oraz zaległości podatkowych jak również posiadanie wierzytelności, co do których przeprowadzono bezskuteczną egzekucję nie może zadecydować o zwolnieniu skarżącego z zapłaty kosztów sądowych, ponieważ uzyskiwane dochody zarówno przez skarżącego oraz jego żonę umożliwiają zapłatę wpisu w wysokości 500 złotych. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest niebezpieczeństwo spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny, a więc obowiązek zapłaty kosztów sądowych, może wpłynąć na strukturę wydatków i konieczność ich ograniczenia. Koszty sądowe powinny być natomiast ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.
Zapłata wpisu w kwocie 500 zł, a więc w wysokości stanowiącej niewielki procent otrzymywanych dochodów umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez Sąd, a pozytywne rozstrzygnięcie skargi spowoduje orzeczenie na rzecz Skarżącego zwrotu zapłaconego wpisu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.