Uzasadnienie
Pismem z 19 września 2013 r. J. Sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata K. O., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. ponad kwotę 250 zł.
Pismem z 25 września 2013 r. Spółka została wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPPr oraz do nadesłania: zeznań podatkowych Spółki, bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012 r., wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych, miesięcznych przychodów Spółki oraz kosztów ich uzyskania (np. kopia z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie dwa miesiące, bilans za I półrocze 2013 r.), nadesłania deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące.
W odpowiedzi Spółka złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr, w którym powtórzyła, że wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że nie posiada środków na opłaty sądowe. Zalega z wynagrodzeniami dla pracowników i należnościami dla kontrahentów. Zaległości są spowodowane nieregulowaniem zobowiązań przez odbiorców Spółki. Z tego powodu Spółka utraciła płynność finansową. CBŚ zajęło całą dokumentację podatkową Spółki do maja 2013 r., dlatego też Spółka nie może przedstawić dokumentów potwierdzających jej złą sytuację finansową. Spółka oświadczyła ponadto, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 5.081,34 zł.
Do wniosku Spółka załączyła postanowienie prokuratora z [...] lipca 2013 r. o żądaniu wydania rzeczy i przeszukaniu, wydruk ze strony internetowej wyciągu z rachunku bankowego z "filtrowaniem listy księgowań" niedokumentujący żadnych operacji, rachunek zysków i strat za 2010 i 2011 r., kopię deklaracji VAT-7 za II kwartał 2013 r.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 §2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
W rozpoznawanej sprawie Spółka nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji finansowej. Mimo wezwania, nie przedłożyła bowiem zeznań podatkowych za 2012 r., bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012 r., ani w inny sposób nie udokumentowała wysokości przychodów (dochodów i kosztów) uzyskanych za ten rok. Powyższe było o tyle istotne, że jak wynika chociażby z rachunku zysków i strat za 2011 r. Spółka prowadziła działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach. Za 2011r. uzyskała przychód ze sprzedaży w wysokości ponad 26 mln zł. Ponadto, z nadesłanej deklaracji VAT-7 za II kwartał 2013 r. wynika, że wbrew twierdzeniom Spółki o jej trudnej sytuacji finansowej, w dalszym ciągu prowadzi ona znacznych rozmiarów działalność. W tym okresie Spółka dokonała sprzedaży na kwotę 1.680.094,15 zł netto i nabyła towary i usługi na kwotę 1.393.279,92 zł.
W ocenie referendarza sądowego, brak pełnych informacji o przychodach, majątku i działalności Spółki za 2012 r. oraz o wysokości aktualnych, miesięcznych przychodów uniemożliwia wszechstronną ocenę jej sytuacji finansowej. Z kolei dokumenty przedstawione przez Spółkę, zwłaszcza deklaracja VAT-7, nie potwierdzają argumentacji Skarżącej o jej złej kondycji finansowej.
Odnosząc się do kwestii zajęcia dokumentacji Spółki przez CBŚ, zauważyć należy, że o kopie zeznania podatkowego za 2012 r. wystarczyło wystąpić do właściwego urzędu skarbowego. Ponadto, z praktyki sądowej wynika, że nawet w przypadku zajęcia dokumentów przez organy ścigania, istnieje możliwość uzyskania odpisów z dokumentów. Nie wdaje się również, aby Spółka, nie dysponował żadnymi kopiami, czy też wydrukami bilansów oraz rachunku zysków i strat za 2012 r. i pierwsze półrocze 2013 r. Wątpliwości budzi również rzetelność nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego, który nie dokumentuje żadnych operacji finansowych, mimo że Spółka kwartalnie dokonuje sprzedaży i zakupów na kwoty ok. 1,5 mln zł.
W związku z powyższym, zdaniem referendarza sądowego, w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych Skarżącej, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że sytuacja finansowa Spółki uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09).
Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 §2 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.