Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz 718) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, formularzem PPF z 15/6/2016 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, co wynika z zestawienia tre4ści rubryki 4.1. i rubryki 5. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że:
- - utrzymuje się z zasiłku z OPS w kwocie 604 zł i renty socjalnej w wysokości 680 zł;
- - ma na utrzymaniu córkę ([...] r.);
- - mieszka w domu o pow. 120 m.kw.;
- - nie ma majątku ani oszczędności
W wykonaniu wezwania referendarza sadowego z 20/6/2016 r. – o odpisy zeznań podatkowych, wyciągi z rachunków bankowych, kalkulację kosztów życia, zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków skarżąca wskazała, że jedynym dochodem jest zasiłek z OIPS i renta socjalna. Córka jest osobą niepełnosprawną. Przedstawiła sytuację życiową, historię chorób i kondycję psychiczną. Załączyła decyzję o odmowie zasiłku na zakup okularów – ale wyłącznie z uwagi na stan zasobów finansowych gminy.
Należało stwierdzić, co następuje:
Jedynym wymagalnym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł, liczony od wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości 28 zł (!). Zdolność do ponoszenia innych kosztów postępowania - na razie niewymagalnych w sprawie – może być rozważana w razie ich wystąpienia z uwzględnieniem każdoczesnej sytuacji finansowej skarżącej. Z uwagi na czynności podejmowane przez stronę nie sposób jej uznać za osobę trwale niezdolną do uzyskania środków finansowych, także na poczet kosztów sądowych – zwłaszcza, że jak wynika z akt administracyjnych. Z punktu widzenia interesów Skarbu Państwa decyzja o zwolnieniu strony od potencjalnych (możliwych "przyszłych") kosztów byłaby zatem brzemiennym i niewybaczalnym błędem i wyrazem nadużycia uprawnień przez urzędnika sądowego: taka decyzja będzie podejmowana każdorazowo, w razie wystąpienia kosztów. Minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych.
Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum egzystencji (inaczej także minimum biologiczne) jest wskaźnikiem, który określa poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) konieczny do przetrwania biologicznego – przeżycia (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Z informacji nadesłanych przez stronę (oraz tych dostępnych w programie google street view) wynika, że osiągany przez nią dochód w gospodarstwie domowym – i to nie samodzielnie, lecz także w wyniku pomocy bliskich - nie przekracza minimum socjalnego w wysokości 892,09 zł (por część historyczna). Stąd pogląd, że nie służyłoby realizacji celów prawa pomocy i realizacji prawa do Sądu obciążenie strony obowiązkiem zgromadzenia środków niezbędnych z tytułu wpisu od skargi.
W tym zakresie referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom Skarżącej, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, odnośnie sytuacji materialnej: także dlatego, że uiszczenie wpisu od skargi warunkuje rozpoznanie sprawy przez Sąd, czyli dostęp Skarżącej do Sądu. Stąd decyzja, na tym etapie postępowania, o zwolnieniu strony od wpisu od skargi.
Referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.