Uzasadnienie
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF C. J. (dalej -"Skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od ponad roku nie prowadzi działalności gospodarczej i pracuje na pół etatu. Nie posiada oszczędności ani majątku, który mógłby spieniężyć. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Żona Skarżącego jest osobą bezrobotną. Łączny dochód Skarżącego i jego żony wynosi 1.788,40 zł brutto (800 zł wynagrodzenie za pracę Wnioskodawcy oraz 988,40 zł zasiłek żony). Żona Skarżącego posiada mieszkanie o pow. 48 m².
Skarżący wskazał, że nie dysponuje środkami na uiszczenie wpisu i wynagrodzenie doradcy podatkowego.
Do wniosku Skarżący załączył zaświadczenie o wysokości uzyskiwanego dochodu oraz umowę o pracę, z których wynika, że jego średnie miesięczne wynagrodzenie z ostatnich trzech miesięcy wynosi 628,43 zł.
Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, został on wezwany do: nadesłania zeznania podatkowego Skarżącego i jego żony za 2012 r., nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez żonę Skarżącego statusu osoby bezrobotnej i ewentualnym pobieraniu zasiłku, nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące, wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego i jego żony (przedstawienie zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków)
W odpowiedzi Skarżący nadesłał swój PIT-40 za 2012 r. oraz PIT-11 żony, zaświadczenie o posiadaniu przez żonę statusu osoby bezrobotnej, wyciąg z rachunku bankowego żony, informacje o wysokości opłat za mieszkanie, zaświadczenie o obsłudze kredytu.
Skarżący wskazał, że dochody netto jego żony wynoszą 844,44 zł, a jego 628,43 plus ewentualne napiwki (Skarżący pracuje jako [...]), których wysokość wynosi od 100 do 500 zł miesięcznie. Wydatki natomiast wynoszą: 465,09 zł czynsz, ok. 89 zł energia elektryczna, 30 zł gaz, 67,73 zł TV i Internet, 620,86 zł obsługa kredytu. Skarżący wskazał ponadto, że jego żona korzysta z pomocy dorosłego dziecka w zakresie wydatków na jedzenie i środki czystości.
Wyjaśnił również, że złożył wniosek o wydanie wyciągów z rachunków bankowych, a jego żona wystąpiła do urzędu skarbowego o wydanie kopii zaznania podatkowego PIT-37 wraz załącznikiem PIT-O. Skarżący zobowiązał się złożyć te dokumenty zaraz po otrzymaniu.
Postanowieniem z 23 września 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Pismem z 30 września 2013 r. Skarżący złożył sprzeciw na to postanowienie. Do sprzeciwu dołączył uwierzytelnione kserokopie zeznania żony o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 r. PIT-37 oraz informacji o odliczeniach od dochodu (przychodu) i od podatku PIT/0.
Przy piśmie procesowym z 27 września 2013 r. Skarżący przesłał wyciągi z jego rachunku bankowego w [...] za miesiące maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2013 r., potwierdzające saldo 0 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika tj. w zakresie całkowitym. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest bowiem rzetelne przedstawienie przez stronę swojej sytuacji majątkowej. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Poza tym zasadność zwolnienia od kosztów sądowych czy przyznania pełnomocnika następuje na podstawie dokumentów złożonych przez stronę, które nie powinny być zarazem wewnętrznie sprzeczne. Proces gospodarowania środkami publicznymi, którego elementem jest zwalnianie od kosztów sądowych, powinien być, z założenia, przejrzysty.
Tymczasem, nie przecząc możliwej trudnej sytuacji materialnej strony, z oświadczeń nadesłanych przez nią wynika, że ze stałej miesięcznej kwoty 1472,87 zł netto pokrywa miesięczne wydatki w kwocie 1272,68 zł. Nawet biorąc pod uwagę, iż Skarżący z racji wykonywania zawodu [...] otrzymuje napiwki w wysokości – jak sam oświadczył – od 100 do 500 zł miesięcznie, to i tak z zestawienia tych kwot wraz z uzyskiwanymi wynagrodzeniem Skarżącego i zasiłkiem jego żony, wynika, że Skarżący nie wykazał wszystkich środków finansowych, którymi dysponuje - mając na uwadze zadeklarowane wydatki. Stąd odpadła możliwość weryfikacji oświadczeń Skarżącego, możliwość przypisania dochodów do wydatków za poszczególne okresy i możliwe korzystne dla niego rozstrzygnięcie.
Sąd wskazuje także, iż konieczność spłacania kredytów bankowych nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (w tym ustanowienia pełnomocnika z wyboru), gdyż zobowiązania prywatno - prawne nie korzystają z takich preferencji, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Decydując się na wszczęcie postępowania sądowego Skarżący powinien przewidywać konieczność ponoszenia kosztów z tym związanych i nie może, jeżeli ma możliwości zgromadzenia wymaganych należności, choćby w wyniku przedsięwzięcia oszczędności oczekiwać, że zostaną one zapłacone z budżetu sądu (por. postanowienie NSA z 26 października 2004 r. sygn. OZ 510/04).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.