Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 17 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2102/17

Uzasadnienie

1. Prezydent [...] decyzją z [...] grudnia 2015 r. ustalił D. S. (dalej: "Skarżący") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2015 r. w wysokości 210 zł, za nieruchomość położną przy ul. lokal mieszkalny nr [...] oraz udziału w garażu wielostanowiskowym G1, w ramach którego przysługuje prawo do korzystania z miejsca postojowego 154.

Do opodatkowania przyjęto m.in. udział w garażu wielostanowiskowym przyjmując jako powierzchnię do opodatkowania 22,82 m2, która zdaniem organu I instancji wynikała z ewidencji gruntów i budynków.

2. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wskazał, iż złożył deklarację wskazując do opodatkowania dla udziału odpowiadającemu miejscu postojowemu pow. 11,41 m². Do deklaracji załączono inwentaryzację sporządzoną przez uprawnionego geodetę i architekta wskazującą wysokość w świetle pod najniższym miejscem konstrukcyjnym w każdym z lokali garażowych jako równo 2,20 m.

W ocenie Skarżącego, organ podatkowy I instancji nie uwzględnił obiektywnych i bezspornych dowodów co do wysokości w świetle lokalu garażowego. Skarżący argumentował również, że w obliczu stanowiska Sądu, że wysokość w świetle dla całego lokalu determinuje najniższy element konstrukcyjny stropu, odstąpił od argumentacji, którą prezentował w poprzednich odwołaniach i oczekuje rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie wysokości w świetle pomiędzy elementami konstrukcyjnymi. Skarżący wskazał, że wysokość ta wynosi równo 2,20 m. W tym zakresie zwrócił uwagę na rozbieżność pomiędzy przepisami stanowiącymi podstawę wpisu do ewidencji a ustawą o podatkach i opatach lokalnych.

3. Decyzja z [...] kwietnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...]. SKO argumentowało, że podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei sposób obliczania powierzchni budynków lub lokali na użytek tej ewidencji, a w szczególności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150, dalej: "ustawa o ochronie praw lokatorów") są tożsame z treścią art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. (Dz.U. z 2014 r. poz. 849 dalej: "u.p.o.l."). Oznacza to, iż powierzchnia użytkowa budynku lub lokalu, jaka została ujawniona w ewidencji budynków (kartotece lokalu), uwzględnia już jego ewentualną wysokość niższą niż 2,20 m.

SKO wskazało również, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlega udział w lokalu garażowym, a nie konkretne miejsce postojowe.

Podsumowując SKO ponownie podkreśliło, że powierzchnia przyjęta do opodatkowania, wynika z treści zapisów w ewidencji budynków, która jest wiążąca w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 520, ze zm., dalej: "P.g.k.").

4. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił błędną interpretację przepisów prawa, pominięcie kluczowych dla sprawy przepisów prawa oraz nieuwzględnieniu wszystkich dowodów przy wydawaniu decyzji, a także naruszenie podstawowych zasad postępowania i popełnienie w uzasadnieniu decyzji błędów formalnych.

Skarżący argumentował, że:

1. - w zakresie wysokości w świetle przedmiotowego lokalu, rozumianej jako wysokość pod najniższym elementem konstrukcyjnym w lokalu, wysokość ta została w sposób bezdyskusyjny wykazana jako 2,20 m, co potwierdza inwentaryzacja dokonana przez uprawnionych geodetę i architekta;
2. - kluczowa dla orzeczenia organu odwoławczego konstatacja, iż zasady obliczania powierzchni na użytek ewidencji gruntów i budynków są tożsame z treścią art. 4 ust. 2 u.p.o.l. jest w sposób oczywisty błędna;
3. - Skarżący zgadza się z wywodem organu odwoławczego co do abstrakcyjności udziału (związanego z miejscem postojowym), ale zwraca jednocześnie uwagę, że owa abstrakcyjność powoduje, iż potwierdzona ponad wszelką wątpliwość wysokość najniższego elementu konstrukcji lokalu równa 2,20 m determinuje wysokość w świetle całego lokalu, a co za tym nakazuje określenie jako podstawy opodatkowania w rozumieniu ustawy jako 50% powierzchni użytkowej lokalu ujawnionej w rejestrach;
4. - odnosząc się do powołanego przez organ odwoławczy (jako jednego z kluczowych elementów uzasadnienia) wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. III SA/Wa 2297/14 Skarżący podkreślił, że mimo pozornego podobieństwa mamy tu do czynienia z zupełnie odmienną sprawą. W powołanej sprawie skarżący deklarował pomieszczenia o wysokości niższej niż 2,20 m i w takim przypadku przepisy ustawy i przepisy ustalające dane ewidencji są zgodne. W niniejszej sprawie mamy wysokość faktyczną równą 2,20 m, a to powoduje, że przepisy ustawy i przepisy ustalające dane ewidencyjne są rozbieżne;
5. - skarżone decyzje naruszyły ogólne zasady postępowania administracyjnego m.in. zasadę prawdy obiektywnej,
6. - ponadto podkreślany przez organy fakt związania organu danymi urzędowymi, jedynie w przypadku ich zgodności ze stanem faktycznym, potwierdza liczne orzecznictwo.
7. 5. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

1. 6.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.; dalej: "O.p."). Ponadto w ocenie Sądu, w sprawie doszło również do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 127 O.p.

Zgodnie z art. 127 O.p., postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Z zasady dwuinstancyjności postępowania wynika obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpoznania sprawy. Zasada dwuinstancyjności oznacza, że w wyniku złożenia odwołania sprawa podatkowa jest w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Co zaś szczególnie istotne w niniejszej sprawie, z zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego wynika, że organ odwoławczy jest zobowiązany do odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a także ponownego merytorycznego rozparzenia sprawy we wszystkich jej aspektach.

Poddane sądowej kontroli rozstrzygnięcie nie czyni zadość powyższym wymogom.

Sąd zauważa bowiem, że SKO rozpoznając sprawę zupełnie pominęło, a nawet wypaczyło argumentację odwołania. Skarżący jednoznacznie wskazywał bowiem, że wysokość w świetle spornego garażu wynosi równo 2,20 m, a nie poniżej 2,20 m. Skarżący powoływał się w tym zakresie na inwentaryzację sporządzoną przez uprawnionego geodetę i architekta (znajdującą się w aktach sprawy), z której ta wysokość ma bezsprzecznie wynikać. Do powyższego dokumentu i argumentacji odwołania organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł.

6.2. Powyższe jest o tyle istotne, że w istocie jak to podnosi Skarżący, sposób obliczania powierzchni użytkowej na potrzeby uwidocznienia jej w ewidencji oraz sposób obliczania powierzchni użytkowej stanowiący podstawę opodatkowania zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.o.l. nie jest tożsamy, właśnie w odniesieniu do wysokości w świetle równej 2,20 m.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania budynków lub ich części stanowi powierzchnia użytkowa (przy czym – na podstawie art. 4 ust. 2 u.p.o.l. – przy ustalaniu podstawy opodatkowania powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się).

Przepis art. 21 § 1 P.g.k. stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. O tym natomiast, jakie dane dotyczące gruntów i budynków (lokali) są ujawniane w ewidencji, decydują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.). Zgodnie z § 63 ust. 3 wskazanego rozporządzenia pole powierzchni użytkowej lokalu oraz pomieszczeń przynależnych do lokalu ustala się zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 1 pkt 7 oraz ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, obmiaru powierzchni użytkowej lokalu, o której mowa w ust. 1 pkt 7, dokonuje się w świetle wyprawionych ścian.

Powierzchnię pomieszczeń lub ich części o wysokości w świetle równej lub większej od 2,20 m należy zaliczać do obliczeń w 100%, o wysokości równej lub większej od 1,40 m, lecz mniejszej od 2,20 m - w 50%, o wysokości mniejszej od 1,40 m pomija się całkowicie. Pozostałe zasady obliczania powierzchni należy przyjmować zgodnie z Polską Normą odpowiednią do określania i obliczania wskaźników powierzchniowych i kubaturowych w budownictwie.

Zauważyć w związku z powyższym należy, że powierzchnia pomieszczenia o wysokości w świetle równiej 2,20 m, zgodnie z ustawą podatkową powinna być zaliczona do powierzchni użytkowej w 50%, a zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów w 100%.

Tym samym wadliwa jest argumentacja organu, że zasady obliczania powierzchni użytkowej na użytek ewidencji są tożsame z art. 4 ust. 2 u.p.o.l.

Przy czym Sąd nie kwestionuje tego, że co do zasady zgodnie z art. 21 ust.1 P.g.k. podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, jednakże zakres przedmiotowy i podmiotowy opodatkowania podatkiem od nieruchomości oraz podstawę opodatkowania określa ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Nie można w związku z tym przyjąć związania danymi ewidencyjnymi wówczas, gdy musiałoby to się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej i mających wpływ na wymiar podatku.

W przypadku związania danymi zawartymi w ewidencji wskazuje się, że podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję.

Zauważyć w związku z powyższym należy, że w sytuacji, w której – tak jak w rozpoznawanej sprawie – jest ewidentna rozbieżność pomiędzy ustawą podatkową, a przepisami, które stanowią podstawę wpisu do ewidencji, podatnik nie jest w stanie doprowadzić do dokonania zmian w ewidencji. Właściwe organy dokonują bowiem wpisu do ewidencji na podstawie obowiązujących je przepisów i skoro działają zgodnie z nimi, nie ma podstaw by dane te korygowały. Tym samym podatnik pozbawiony jest możliwości opodatkowania jego nieruchomości zgodnie z przepisami prawa podatkowego.

6.3. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie zweryfikował danych istotnych z punktu widzenia przepisów u.p.o.l., dotyczących przedmiotu opodatkowania, co nie jest zgodne z zasadą prawdy obiektywnej, która wynika z treści art. 122 O.p. w związku z art. 187 § 1 O.p. W toku postępowania nie dość, że nie przeprowadzono żadnego dowodu w celu ustalenia wysokości garażu, to jeszcze nie odniesiono się do dokumentu załączonego przez Skarżącego, co stanowi o naruszeniu art. 180 § 1, art. 124 oraz art. 210 § 4 O.p. Organ odwoławczy nie badał więc, czy wysokość garażu, jest – jak podnosił Skarżący – równa 2,2 m. Okoliczność ta ma natomiast istotne znaczenie ze względu na przyjęty w u.p.o.l. sposób ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

6.4. Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie przede wszystkim odnieść się do argumentacji odwołania, inwentaryzacji geodety, na którą wskazywał Skarżący oraz w przypadku ustalenia, że wysokość w świetle spornego lokalu garażowego wynosi 2,20 m, przyjąć do opodatkowania jego powierzchnię użytkową obliczoną zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy podatkowej.

6.5. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku. Pomimo uwzględnienia skargi Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania między stronami, albowiem Skarżący nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów przed zamknięciem rozprawy. Skarżący nie zawarł wniosku o zwrot kosztów postępowania ani w złożonej skardze, ani w żadnym piśmie procesowym. Na rozprawie w imieniu Skarżącego nikt się nie stawił. Zgodnie natomiast z art. 210 § 1 P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. O powyższym Skarżący został pouczony w zawiadomieniu o rozprawie.