Uzasadnienie
Skarżący R.R. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to ciężką sytuacją materialną i osobistą. Wskazał, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci, żona nie pracuje. Źródłem jego dochodu jest zajęte przez komornika wynagrodzenie wynoszące 1.300 zł. Z wynagrodzenia tego Skarżący finansuje koszty m. in. utrzymania domu, wyżywienia, biletów, ubezpieczenia. Do majątku zaliczył 1/3 udziału w domu oraz nieruchomość rolną.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący oświadczył, że nie posiada kont bankowych, a wskutek pozostawania z żoną w separacji faktycznej nie ma wiedzy na temat jej dochodów oraz majątku. Wymienił wydatki związane z edukacją dzieci (podręczniki ok. 500 zł na jedno dziecko, przybory szkolne 200 zł na jedno dziecko, zajęcia dodatkowe ok. 300 zł miesięcznie) oraz ich dojazdami (karta miejska 50 zł na jedno dziecko). Skarżący przedłożył zaświadczenia o dochodach, polisę, akt poświadczenia dziedziczenia, zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej, zeznanie podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej właśnie sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa.
Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący nie wyjaśnił istotnej – z punktu widzenia dokonania rzetelnej oceny wystąpienia powyższej przesłanki – kwestii finansowania bieżących wydatków. Jak bowiem wynika z nadesłanych materiałów sama tylko opłata za energię elektryczną wynosi ponad 800 zł/2 m-ce. Do tego dochodzą jeszcze opłaty za gaz (ponad 211 zł/2 m-ce), wodę (ponad 200 zł/2 m-ce), bilety (100 zł miesięcznie), zajęcia dodatkowe (300 zł miesięcznie). Dodatkowo Skarżący wskazał na wydatki związane z edukacją dzieci, takie jak zakup podręczników (ok. 500 zł na jedno dziecko) czy przyborów szkolnych (200 zł na jedno dziecko).
Co istotne ujawniona przez niego kwota obciążeń nie obejmuje kosztów wyżywienia czteroosobowej rodziny, zakupu leków, ubrań czy paliwa do samochodu. Zadeklarowany i udokumentowany przez Skarżącego dochód wynosi natomiast niespełna 1.700 zł i składa się na niego wynagrodzenie za pracę.
Z zestawienia powyższych danych wynika więc, że kwota wydatków przewyższa kwotę dochodu. Tymczasem niemożliwe jest, aby wydatki przewyższały dochody.
Brak jest również potwierdzenia faktu pozostawania z żoną w separacji faktycznej. Przeciwnie przeczy temu wspólne rozliczenie podatkowe małżonków za 2015 r. oraz zawarte w formularzu PPF oświadczenie Skarżącego, iż "żona nie jest nigdzie zatrudniona".
Z tych względów referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by uwzględnić wniosek Skarżącego. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.