Uzasadnienie
Z.D. i M. D. (dalej "Skarżący") składając skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2016 r. wnieśli o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego.
W uzasadnieniu wniosku wyjaśnili, że uzyskiwany dochód nie pozwala im na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i członków rodziny.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem i córką (ur. w [...] r. i [...] r.), posiadają dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 16 hektarów. Dochód Skarżącej z tytułu umowy o pracę wynosi 2.000 zł miesięcznie. Natomiast Skarżący z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1.000 zł. Swoje miesięczne wydatki Skarżący określili na kwotę 2.500 zł. Wskazali również, że posiadają kredyt w wysokości 160.000 zł.
Starszy referendarz sądowy na podstawie art. 255 w związku z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwał Skarżących do nadesłania szeregu dokumentów dotyczących ich sytuacji majątkowej.
Postanowieniem z 14 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Jako przyczynę wskazał brak nadesłania przez Skarżących dokumentów obrazujących ich sytuację majątkową.
Skarżący złożyli sprzeciw od powyższego postanowienia. Postanowieniu starszego referendarza sądowego zarzucili naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że Skarżący nie wykazali, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący wnieśli o zmianę postanowienia w całości i przyznanie Skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W uzasadnieniu podkreślili, że w ich ocenie błędnym jest stwierdzenie starszego referendarza sądowego, iż koszt zainicjowanego przez Skarżących postępowania nie jest obciążeniem przekraczającym możliwości finansowe Skarżących i rodziny. Skarżący podkreślili, że udowodnili, iż nie są w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 P.p.s.a.).
Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 w związku z art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z referendarzem sądowym. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jest to rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym referendarz sądowy ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy.
Niedostarczenie żądanych przez referendarza sądowego danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony.
Sąd rozpoznając sprzeciw, zgodził się ze starszym referendarzem sądowym, że Skarżący uniemożliwili dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Okoliczność powyższa wynika z faktu, iż Skarżący pomimo wezwania nie przedstawili stosownych dokumentów. Skoro Skarżący uchylili się od obowiązku udzielenia żądanych danych, to starszy referendarz sądowy pozbawiony został możliwości dokonania merytorycznej oceny wniosku.
O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.