Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Skarżący, tj. M.W. zwrócił się na formularzu PPF z 7/9/2016 r z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżący wskazał, że:
- - zarówno Skarżący jak i jego żona oraz syn mają orzeczenie o niepełnosprawności ([...], [...], [...]);
- - leczenie jest dużym obciążeniem dla Skarżącego i korzysta z pomocy rodziny;
- - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem i pasierbicą;
- - posiada dom o pow. 470, obciążony hipoteką oraz kosztami dzierżawy;
- - miesięczne dochody całego gospodarstwa domowego, tj czterech osób z problemami zdrowotnymi, to kwota 4831 zł;
- - miesięczne koszty utrzymania (spłata kredytów, raty pożyczki, koszty mieszkania, rehabilitacji, utrzymania, szkoły, zajęć logopedycznych, etc.) wynoszą ok 4600 zł;
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przedłożył orzeczenia o niepełnosprawności trzech członków rodziny, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego syna, faktury za zakup leków (przeciwzakrzepowych, antyalergicznych), oraz za zakup baterii do aparatów słuchowych, protokół ugody z komornikiem, wyniki badań P. S. na potwierdzenie wad postawy oraz potwierdzenie terminów rehabilitacji P.S. (pasierbicy), wyciąg z rachunku bankowego, deklaracje podatkowe.
Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie niespełna 500 zł, zatem do tej kwoty przede wszystkim należy odnieść zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania.
Z uwagi na charakter sporu (odmowa umorzenia zaległości podatkowych), wysokość wymaganego wpisu od skargi (500 zł), postulat zapewnienia stronie dostępu do Sądu referendarz sądowy nie przydaje decydującego znaczenia do niepełnego wypełniania wezwania Sądu z 12/09/2016 r. Referendarz sądowy podziela też pogląd wrażany niekiedy w społeczeństwie "nie-prawników", że samodzielne stawiennictwo na rozprawie osób ze stwierdzonymi poważnymi chorobami ([...], [...]) czy utrudniającymi komunikacje ([...]) może spotykać się ze zrozumiałymi i trudnymi do przezwyciężenia trudnościami.
Niezależnie od braku obowiązku osobistego stawiennictwa na rozprawie strona ma prawo do kształtowania poprzez swój udział wyniku sprawy, stąd orzeczenie o potrzebie pomocy pełnomocnika z urzędu. Kłopoty zdrowotne rodziny strony i poziom dochodów na poziomie minimum socjalnego na osobę, przy jednoczesnym istniejącym zadłużeniu, nie powinny skutkować wykluczeniem społecznym strony, przejawiającym się w odcięciu dostępu do instytucji wymiaru sprawiedliwości z uwagi na brak środków na wpis od skargi czy opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia albo na pomoc pełnomocnika z urzędu.
Zwolnienie od kosztów sądowych w całości jest uzasadnione tym, że wątpliwe jest, by sytuacja strony zmieniła się na jej korzyść w najbliższym czasie, zwłaszcza, że nie wskazuje na to ani stan zdrowia strony, ani perspektywy zarobkowe, ani poziom zadłużenia. Na trafność tego wniosku wskazuje wysokość środków na rachunku bankowym, struktura wydatków oraz koszty poratowania zdrowia – wynikające ze złożonych dokumentów. Posiadanie samochodu przez stronę z uwagi na problemy zdrowotne (dysplazja) nie jest zbędnym wydatkiem.
Dlatego, referendarz sądowy, uwzględniając też regułę adhibe rationem difficultatibus, nakazującą odwołanie się do racjonalnego wnioskowania w razie trudności (w niniejszej sprawie trudności w zakresie oceny zakresu przyznania prawa) pomocy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.