Uzasadnienie
Syg.akt III S.A./Wa 2671/06
Decyzją z dnia (...) grudnia 2004 roku nr (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 oraz art.28 ust.1 i3 oraz art.32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych [ DZ.U nr 137, poz.887 ze zmianami ] odmówił A.P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1997 roku do grudnia 1998 roku w łącznej kwocie 10 131,10 zł.
Decyzją z (...)grudnia 2004 roku nr (...) na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 oraz art.28 ust.1 i3 oraz art.32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych [ DZ.U nr 137, poz.887 ze zmianami ] odmówił A.P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 1999 roku do lipca 1999 roku w łącznej kwocie (...)zł; ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 1999 roku do stycznia 2001 roku w łącznej kwocie (...)zł; Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 1999 roku do lipca 1999 roku w łącznej kwocie (...)zł.
W uzasadnieniu swoich decyzji organ pierwszej instancji podnosił,że nie znalazł podstaw do umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne Zgodnie z dyspozycją art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być tylko umarzane w przypadku całkowitej nieściągalności.
Z treści wywiadów majątkowych wynika, że dłużnik posiada majątek,z którego można wyegzekwować należności.
Pismem z dnia (...) stycznia 2005 roku A.P. wniósł o ponowne rozpatrzenie spraw, w których wydano decyzje z dnia (...) grudnia 2004 roku nr (...)oraz (...).
W uzasadnieniu wniosku podnosił, że uruchomienie egzekucji spowodowałoby ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny pozbawiające go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.Podnosił, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie otrzymuje świadczenia rentowego, posiada zadłużenie w banku kredytującym zakup lokalu mieszkalnego.W jego ocenie sytuacja finansowa spełnia przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek.
Decyzją z dnia (...)maja 2005 roku P. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji z dnia (...) grudnia 2004 roku nr (...).W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji powołując się na przepis art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdził, że przedmiotowych sprawach nie występują przesłanki przemawiające za całkowitą nieściągalnością należności.Organ również podniósł, że zła sytuacja finansowa skarżącego nie stanowi podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości.
Na powyższą decyzję A.P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Administracyjnego Warszawie skargę, w której wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosił iż pozostaje trudnej sytuacji finansowej i życiowej, jest osobą schorowaną.W skardze zarzucił organowi wydającemu decyzję w przedmiotowej sprawie naruszenie dyspozycji przepisy § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki,Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez nieprawidłową interpretację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2005 roku w sprawie III S.A./Wa 1957/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w całości.
Zdaniem Sądu nastąpiło wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nastąpiła zmiana przepisu art. 83 ust.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych gdzie zapisano, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra Postanowieniem z dnia (...) marca 2006 roku Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprawę do rozpoznania.
W związku ze zmianą stanu prawnego decyzją z dnia (...) maja 2006 roku P. nr (...)utrzymał w mocy decyzje z dnia 9 grudnia 2004 roku o numerach U(...)w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne A.P..
W uzasadnieniu decyzji organ po zacytowaniu treści przepisu art.28 ust.2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych uznał, że na podstawie zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji nie zachodzi żadna sytuacja przewidziana w w/w przepisach dająca podstawy do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia.Zobowiązany osiąga dochód z tytułu zatrudnienia a zatem istnieje możliwość podjęcia spłaty zadłużenia w formie ratalnej.
W ocenie organu nie dają podstaw do umorzenia zaległości skarżacego przepisy § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki,Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkwy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny W szczególności w przypadku:
- - gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych
- - poniesienia strat materialnych wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności
- - przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka rodziny, nad którym sprawuje bezpośrednią opiekę osoba zobowiązana, a sposób sprawowania opieki uniemożliwia jednoczesne pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia.
W oparciu o posiadaną dokumentację nie stwierdzono w przypadku A. P. żadnej z w/w sytuacji ponieważ:
- - z uwagi na posiadany stały dochód ma on możliwość przystąpienia do ratalnej spłaty zadłużenia, bez uszczerbku dla zapewnienia zobowiązanemu i jego rodzinie niezbędnych potrzeb życiowych
- - nie przedłożył zobowiązany żadnych dokumentów potwierdzających, że poniósł jakieś straty materialne z powodu wystąpienia nadzwyczajnych sytuacji niezależnych od zobowiązanego
- - nie przedłożył żadnych dokumentów, dokumentów których wynikałoby, że stan zdrowia zobowiązanego lub któregoś z członków rodziny uniemożliwia pozyskiwanie dochodów niezbędnych dla spłaty zadłużenia.
Skargę na decyzję P. z dnia (...) maja 2006 roku złożył A.P
W uzasadnieniu skargi podnosił on, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę wielu przedłożonych dowodów świadczących jednoznacznie o jego bardzo trudnej sytuacji życiowej.W jego ocenie poza uwagą organu pozostał fakt wypadku jakiemu zobowiązany uległ w roku 2002.W związku z wypadkiem dwukrotnie poddawany był leczeniu szpitalnemu, kuracji w ośrodku rehabilitacji ortopedycznej i wielu zabiegom fizykoterapeutycznym.W związku z tym zdarzeniem zmieniała się radykalnie jego sytuacja ekonomiczna.Wydatki na leczenie i rehabilitację stanowią dla niego ogromne obciążenie, zwłaszcza od 2003 roku gdy został on zwolniony ze stałego miejsca zatrudnienia.Aktualnie utrzymuje się on z prac na zlecenie z dochodem około 400 zł miesięcznie.
Skarżący podnosił również, że organ wydając decyzję nie wziął pod uwagę jego trudnej sytuacji socjalno-bytowej, która wobec wszczęcia procedur egzekucyjnych doprowadzi do utraty miejsca zamieszkania i eskalacji windykacyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych [ DZ.U nr 153, poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – zwanej dalej P.p.s.a [ Dz.U nr 153, poz.1270, ze zmianami ] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności
Jak stanowi przepis art.134 § 1 P.p.s.a sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną uchylenia zaskarżonej decyzji stanowiło naruszenie art. 107 § 3, art.7; 15; 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego – dalej przywoływanego jako kpa.
Zgodnie z art.107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.Art.107 kpa określa podstawowe części składowe decyzji.Do tych cześci ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne.Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część rozstrzygnięcia.[ por. wyrok NSA z 12 maja 2000 roku syg. akt I S.A./Kr 856/98, LEX nr 43041 ].Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia.
Zgodnie z treścią art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.
Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art.78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji.Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta.Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej.W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 roku, syg.akt IV SA274/97, LEX nr 48234, NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie.Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji Stąd obowiązkiem organu odwoławczego podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć iż zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi art. 107 § 3 kpa.
Naruszone zostały również przepisy art.7 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji organ przytacza przepisy prawne bez odniesienia tych przepisów do ustalonego stanu faktycznego.Ustalenia faktyczne poczynione przez organ odwoławczy są lakoniczne, nie odnoszą się do całości zgromadzonego materiału w sprawie.Należy zauważyć iż zgodnie z zasadą wynikającą z art. 7 kpa obowiązkiem organu jest dokladnie wyjasnienie stanu faktycznego sprawy. Tylko niewadliwe ustalenia faktyczne w sprawie mogą pozwolić organowi na prawidłowe zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego.Z kolei z art.77 § 1 kpa wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rostrzygnięcia sprawy.
Zasadniczo należy uznać iż organ nie wyjaśnił w pelni jaka jest sytuacja rodzinna i materialna A. P. w dacie podejmowania decyzji. Organ nie odnosi się co do stanu zdrowia skarżącego i wpływu tego stanu na możliwości zarobkowania.
Zachowanie organu pozwala uznać, że nie rozważono w sposób wyczerpujący przesłanek, których zaistnienie może prowadzić do umorzenia należności o których mówi art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wadliwość ta skutkuje dowolnością indywidualnego aktu administracyjnego, która nie ma nic wspólnego z orzeczeniem w ramach tzw. " uznania administracyjnego "
Organ rozpoznając sprawę ma obowiązek rozpatrzenia jej pod kątem przesłanek z art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki,Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne [ DZ.U z 2003 roku nr 141, poz.1365 ].Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego daje podstawę do podjęcia decyzji, z uwagi na jej fakultatywny charakter nawet odmownej – po rozważeniu przesłanek umorzenia zaległości.Fakultatywność decyzji nie oznacza jednak wcale zgody na dowolne, arbitralne rozstzrygnięcie przez organ administracji i nie zwalnia go z przestrzegania ogólnych reguł procedury administracyjnej oraz wnikliwego i logicznego uzasadnienia zajętego stanowiska.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w pełnym zakresie, wypowiedzieć się co do wszystkich dowodów w sprawie, odnieść się co do wszystkich stawianych przez skarżącego zarzutów.
Po przeprowadzonym postępowaniu organ winien uzasadnić swoje stanowisko zgodnie z wymogami art.107 § 3 kpa.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art., 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a
O braku mozliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art.152 P.p.s.a