Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 8 listopada 2002 r., sygn. akt III SA 2347/02, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Zrzeszenia Handlu i Usług [...] na decyzję Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2002 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r.
Uzasadniając swe stanowisko Sąd wyjaśnił, że strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu należnego od skargi w terminie 7 dni
od otrzymania wezwania. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieuiszczenie wpisu w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Strona jednak, mimo doręczenia wezwania w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu 8 października 2002 r. wpisu sądowego nie uiściła.
Postanowienie to zostało wysłane, na adres pełnomocnika strony skarżącej, listem poleconym w dniu 27 stycznia 2003 r. Z akt sprawy wynika,
że doręczyciel pocztowy nie zastał adresata a przesyłkę pozostawił w placówce pocztowej W. [...], o czym umieścił zawiadomienie w skrzynce listowej. Mimo awizowania adresat przesyłki nie podjął.
2. Z akt sądowych wynika, że zgodnie z wnioskiem o udostępnienie
do wglądu akt sprawy, w dniu 4 czerwca 2004 r. pełnomocnik strony skarżącej zapoznał się z aktami sprawy, zaś 7 czerwca 2004 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyżej wymienionym postanowieniem.
W skardze o wznowienie postępowania, Zrzeszenie Handlu i Usług [...] podniosło fakt nieotrzymania wezwania do wpisu sądowego oraz niedoręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi.
W uzasadnieniu strona skarżąca zakwestionowała prawidłowość uznania skutku doręczenia po jednokrotnym awizowaniu przesyłki, powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego z 7 lipca 1999 r., sygn. III RN 27/99.
Zrzeszenie podniosło, iż nie wiedziało o wezwaniu do uiszczenia wpisu ani o postanowieniu odrzucającym skargę i wskutek tego zostało pozbawione możliwości działania w rozumieniu przepisu art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a.
Pełnomocnik Strony skarżącej wskazał nadto, iż o odrzuceniu skargi dowiedział się z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2004 r., Nr [...].
3. Postanowieniem z 29 lipca 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 1012/04, na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Uzasadniając swe stanowisko, Sąd wyjaśnił, iż stosownie do art. 273 § 2 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,
a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Sąd stwierdził, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że okoliczność faktyczna to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni. Stąd też należy przyjąć, że ocena prawna wyrażona w wyroku Sądu Najwyższego powołanego w skardze o wznowienie postępowania nie stanowi okoliczności faktycznej stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
4. W skardze kasacyjnej z 30 sierpnia 2004 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 lipca 2004 r., odrzucającego skargę
o wznowienie postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 1, 8, 178 ust. 1 i art. 45 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 44 K.p.a. i art. 27 ust. 2 w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r.
o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), zwaną dalej ustawą o NSA, a także art. 271 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie zastosowanie wprost przepisów art. 1, 8, 178 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 271 pkt 2 i art. 280 § 1 P.p.s.a., art. 103 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) oraz art. 44 K.p.a. i art. 27 ust. 2 w związku z art. 59 ustawy o NSA, poprzez przyjęcie braku podstaw do wznowienia postępowania oraz nie rozpatrzenie istoty sprawy oraz naruszenie art. 282 § 2 i 145 § 1 pkt 1 lit a u.p.p.s.a. poprzez nie wznowienie postępowania i nie uchylenie zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w całości w związku
ze stwierdzeniem naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionych
w skardze na decyzję Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2002 r.
5. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 września 2005 r., sygn. akt FSK 2214/04, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał,
iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył jedynie kwestię wznowienia postępowania pod kątem istnienia przesłanki zawartej w art. 273 § 2 P.p.s.a., tj. ujawnienia się nowych - nieznanych podczas pierwotnego rozpoznania sprawy - okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, a jednocześnie zaniechał zbadania czy nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania, na którą wskazywało skarżące Zrzeszenie (art. 271 pkt 2 P.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2002 r., sygn. akt III SA 2347/02, nie może być uwzględniona.
Postanowieniem z 20 grudnia 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił wznowić postępowanie sądowe zakończone wyżej wymienionym postanowieniem. Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona
w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
Istotą instytucji wznowienia postępowania jest dążenie do wydania orzeczenia zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia, tylko w sytuacji, gdy zapadło ono z pogwałceniem obowiązujących zasad prawa i jest sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy.
Zgodnie z art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia,
w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Art. 271 pkt 2 P.p.s.a stwierdza natomiast, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania.
W niniejszej sprawie strona podniosła, że została pozbawiona możliwości działania, w rozumieniu art. 271 pkt 2 P.p.s.a., ponieważ nie wiedziała
o wezwaniu do uiszczenia wpisu ani o postanowieniu odrzucającym skargę. Uzasadniając swe stanowisko strona powołała się na argumentację zawartą
w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 7 lipca 1999 r., sygn. III RN 27/99, publ. OSNP 2000/12/457.
Zdaniem Sądu argumentacja zawarta w powoływanym postanowieniu Sądu Najwyższego nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy, bowiem stany faktyczne tych spraw są różne.
Powodem uchylenia przez Sąd Najwyższy postanowienia (w sprawie III RN 27/99) było uznanie doręczenia, pisma zwróconego Sądowi przez Urząd Pocztowy z dokonaną na kopercie listu adnotacją "mieszkanie zamknięte, awizowano, nie podjęto w terminie", bez wypełnionego przez doręczyciela załączonego do listu urzędowego druku potwierdzenia doręczenia wezwania.
W niniejszej sprawie, uznanie za doręczone wezwania do uiszczenia wpisu sądowego oraz postanowienia odrzucającego skargę było prawidłowe.
Zgodnie z dyspozycją art. 59, obowiązującej wówczas ustawy o NSA należało stosować odpowiednio przepisy art. 39 - 49 K.p.a. o doręczeniach.
Art. 44 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym na datę uznania doręczenia stwierdzał, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 pismo składa się na okres 7 dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję lub, gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata albo biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy;
w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu.
W sprawie, doręczyciel prawidłowo wypełnił urzędowy druk potwierdzenia odbioru, dlatego też należało uznać, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego oraz postanowienie o odrzuceniu skargi, za doręczone.
Odnosząc się zatem do podniesionego przez stronę, w skardze
o wznowienie postępowania, zarzutu pozbawienia możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa należy stwierdzić, iż jest on niezasadny.
Pojęcie niemożności działania nie posiada bliższego określenia zarówno w teorii jak i w orzecznictwie. Istnieje spory margines dla swobody interpretacyjnej dla tego pojęcia. Orzecznictwo i teoria nie wypracowały tezy generalnej, wyznaczającej podstawowe cechy niemożności działania.
Jednakże, zdaniem Sądu, niemożność działania czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym wskazać, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania.
Ponadto należy stwierdzić, że o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania.
Dodatkowo Sąd wskazuje, że niewykonywanie lub nienależyte wykonywanie obowiązków procesowych przez pełnomocnika procesowego doprowadziło w niniejszej sprawie do odrzucenia skargi przez Sąd. Korespondencja sądowa, była bowiem przekazywana - prawidłowo - na wskazany adres pełnomocnika strony. Pełnomocnik jednak nie podejmował otrzymywanej korespondencji. Dotąd powiedziane świadczy o zaniedbaniu obowiązków profesjonalnego pełnomocnika i nie znajduje żadnego usprawiedliwienia, w związku z czym strona poniosła negatywne skutki.
Zgodnie z art. 282 § 1 sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza ( § 2 cyt. wyżej przepisu).
Oddalenie skargi o wznowienie postępowania następuje, jeżeli powołane przez skarżącego przyczyny wznowienia okazały się nieistniejące. Orzeczenie takie jest wynikiem negatywnej oceny zasadności zgłoszonej podstawy wznowienia postępowania.
Z tych przyczyn na podstawie art. 282 § 1 i 2 orzeczono, jak na wstępie.