Uzasadnienie
Skarżąca – M. Sp. z o.o., w odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 37.717 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (formularz PPPr z 9 grudnia 2016 r. i 4 stycznia 2017 r.). Wyjaśniła, że z uwagi na działania podjęte przez organy administracji skarbowej znajduje się w trudnej sytuacji. Ma zaburzoną płynność płatniczą, stąd nie ma możliwości wygospodarowania środków na poczet kosztów postępowania. Na rachunku posiada 358 zł, a w kasie 247,08 zł przysługują jej należności z tytułu dostaw w wysokości 116.352 zł, z tytułu podatków – 78.620,17zł, inne należności – 15.322,02 zł. Skarżącą obciążają zobowiązania w wysokości 145.859,22 zł.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca poinformowała, m.in., o tym, że:
- - koszty za 11 miesięcy 2016 r. wyniosły 732.995,62 zł;
- - zarząd nie pobiera wynagrodzenia;
- - zadłużenie na 30 listopada 2016 r. wynosi 145.859,22 zł;
- - spółka jest finansowana z kapitału podstawowego ([...]. zł) i z kapitału zapasowego utworzonego z niewypłaconych zysków ([...] zł);
- - w ostatnich sześciu miesiącach Spółka uzyskiwała wpływy jedynie z odsprzedaży materiałów i robót budowlanych – wpływy netto (bez VAT) wyniosły 295.855,78 zł;
- - z uwagi na działania organów administracji, Skarżąca znalazła się w stanie zaburzenia płynności finansowej;
- - w wypadku nieuwzględniania wniosku Skarżącej, nie będzie ona w stanie wykonywać działalności gospodarczej, zostanie pozbawiona prawa do Sądu.
Skarżąca nadesłała ewidencję VAT za okres od czerwca do listopada 2016r.; ewidencję zakupów za ten sam okres, rachunek zysków i strat od stycznia do listopada 2016 r., odpisy wyciągów bankowych Spółki oraz Wspólników, aktualny odpis z KRS.
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej kwoty 19.000 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że zgromadzenie pełnej kwoty w krótkim siedmiodniowym okresie mogłoby spowodować zakłócenie bieżącej działalności gospodarczej względnie ponoszenie dodatkowych kosztów w związku z "pomocą" szeroko pojętych instytucji finansowych. Natomiast kwota wyrażona w sentencji, zważywszy na wielkość obrotów wynikających z nadesłanej dokumentacji, jest możliwa, przy zachowaniu zapobiegliwości wymaganej od przedsiębiorcy, do wygospodarowania.
W sprzeciwie, Skarżąca wskazała, że z przedstawionej dokumentacji wynika, że Spółka w 2016 r. poniosła stratę na kwotę 785.675,18 zł Ponadto zadłużenie na 30 listopada 2016 r. wyniosło 145.859,22 zł, a w chwili obecnej Spółka finansowana jest z kapitału podstawowego i z kapitału zapasowego utworzonego z niewypłaconych zysków. W ocenie Skarżącej jej kondycja nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości nieobjętej prawem pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." (w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Oznacza to, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe.
Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od wyrażonej art. 199 P.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie; powoduje przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może zatem być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a.
To na wnioskodawcy zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.).
Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi wymagany w kwocie 37.717 zł.
Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu przychody. Z nadesłanego rachunku zysków i strat wynika, że w 2016 r. Skarżąca uzyskała przychód w kwocie 436.664,20 zł. Ponadto w urzędowym formularzu PPPr. Skarżąca wskazała, że posiada kapitał zapasowy w kwocie 303.056,32 zł. Są to w ocenie Sądu okoliczności dające Skarżącej możliwość uiszczenia należnego w sprawie wpisu od skargi.
Odnosząc się natomiast do argumentacji Skarżącej, że w 2016 r. poniosła stratę z działalności, należy stwierdzić, że nie jest to okoliczność z powodu której należy przyznać Skarżącej prawo pomocy. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Z nadesłanych natomiast dokumentów wynika, że Skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, wręcz przeciwnie uzyskuje z tego tytułu przychody.
Jednakże biorąc pod uwagę (na co słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy), kwotę zobowiązań (145.859,22 zł) Skarżącej oraz fakt, że w wyniku działań organów skarbowych Skarżąca zmuszona była ograniczyć zakres działalności gospodarczej, należało przyjąć, iż uiszczenie wpisu sądowego w pełnej wysokości będzie dla Skarżącej zbyt dużym obciążeniem. Prawidłowo też wskazał referendarz sądowy, że Strona nie wykazała, by którykolwiek z jej wydatków korzystał z pierwszeństwa zaspokojenia przez zobowiązaniami z tytułu kosztów postępowania sądowego.
Prawidłowo ocenił również referendarz sądowy fakt zwolnienia (i zakres zwolnienia) tym, że zgromadzenie pełnej (wymaganej) kwoty w krótkim terminie siedmiu dni mogłoby spowodować zakłócenie bieżącej działalności gospodarczej, względnie ponoszenie dodatkowych kosztów. Natomiast kwota wyrażona w sentencji postanowienia referendarza sądowego z 20 stycznia 2017 r., zważywszy na wielkość obrotów wynikających z nadesłanej dokumentacji, w ocenie Sądu, jest możliwa do wygospodarowania, przy zachowaniu zapobiegliwości wymaganej od przedsiębiorcy.
Zatem, z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że Skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy w kwocie powyżej 19.000 zł.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 20 stycznia 2016 r., co orzekł jak w sentencji.