Uzasadnienie
Skarżący R. K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. Do skargi dołączył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając złożony wniosek Skarżący wskazał, iż uiszczenie zobowiązania podatkowego w kwocie ponad 13 mln zł, wynikającego z zaskarżonej decyzji będzie się wiązało z trudnymi do odwrócenia skutkami. Skarżący podkreślił, iż nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, a jedynym źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu E. sp. z o.o. w kwocie 1200 zł.
Skarżący wskazał, iż w wyniku prowadzenia w dalszym ciągu egzekucji w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej i zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżący utraci płynność finansową i znajdzie się w dramatycznej sytuacji tracąc możliwość zapewnienia minimum egzystencji sobie i swoim małoletnim dzieciom. Podał, iż już obecnie nie jest w stanie łożyć na utrzymanie małoletnich dzieci, które zamieszkują z jego małżonką. Zaznaczył, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej i wkrótce zostanie wszczęte postępowanie sądowe w celu ustalenia wysokości jego zobowiązania alimentacyjnego względem dzieci.
Ponadto w uzasadnieniu wniosku nadmieniono, iż po uiszczeniu kosztów najmu mieszkania skarżący dysponuje kwotą 650 zł, nie posiada żadnych oszczędności, wartościowego majątku ruchomego, papierów wartościowych, ani innych praw majątkowych, które pozwoliłyby na uregulowanie należności wskazanych w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazano, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadnia argumentacja merytoryczna, co do wadliwości przedmiotowej decyzji, zawarta w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze. zm., dalej jako P.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu.
Instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy. Z reguły wiąże się z obawą wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś jej zastosowanie nie może być poprzedzone merytoryczną oceną zasadności skargi lub obawą wystąpienia jakiejkolwiek straty. Podstawową przesłanką wstrzymania jest wykazanie we wniosku niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym ostatnim wypadku chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), kiedy nie będzie możliwe przywrócenie stanu pierwotnego, w szczególności która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. Chodzi zatem o sytuację, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004r. Sygn. akt GZ 138/04).
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazał, iż zostały spełnione przesłanki wstrzymanie wykonania decyzji opisane w art. 61 § 3 p.p.s.a..
Z dokumentacji przedłożonej przez Skarżącego w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy wynika, iż Skarżący obecnie zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę zawartą 1 lutego 2019 r. z której otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.750 zł. Nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Będąc udziałowcem w sp. z o.o. nie otrzymuje z tego tytułu żadnych świadczeń finansowych. Prowadzona jest wobec niego egzekucja w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej i zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego co doprowadziło do zablokowania rachunku bankowego.
Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych. Nie jest w posiadaniu wartościowego majątku ruchomego, którego spieniężenie pozwoliłoby na uregulowanie należności wskazanych w zaskarżonej decyzji i ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego. Wszystkie środki finansowe są zgromadzone na rachunku bankowym, który jest zajęty przez komornika.
W toku postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał, iż obecnie z uwagi na separację z małżonką, u której przebywają ich małoletnie dzieci zamieszkuje sam. Zwrócił uwagę, iż żona złożyła pozew o alimenty na dzieci domagając się łącznie kwoty ponad 2.400 zł. Podał, iż to małżonka w przeważającej mierze ponosi koszty utrzymania domu i małoletnich dzieci.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych czy też wierzytelności. Jest we władaniu (50%) działki rolnej o powierzchni 0,38 ha o szacunkowej wartości 10.000 zł. Posiada samochód [...] o wartości 50.000 zł, który został zajęty prze ABW. Wysokość miesięcznych wydatków Skarżący oszacował w kwocie 550 zł (koszty najmu mieszkania oraz koszty eksploatacyjne). W piśmie z dnia 21 marca 2019 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku o prawo pomocy zaznaczył, że wobec prowadzonych wobec niego postepowań podatkowych i wstrzymaniu zwrotu na jego rzecz podatku VAT został zmuszony ostatecznie do likwidacji prowadzonej przez wiele lat działalności gospodarczej, która to działalność była jego głównym źródłem dochodu, sprzedaży prowadzonej firmy i rozpoczęcie poszukiwania zatrudnienia w charakterze pracownika. Otrzymywane przez niego obecnie wynagrodzenie przelewane jest na zajęty prze komornika rachunek bankowy, w efekcie czego pozostaje bez środków do życia.
Skarżący zaznaczył, że nie posiada oprócz przedmiotów gospodarstwa domowego oraz odzieży istotnego majątku trwałego, który mógłby zbyć. Powtórzył, iż nie prowadzi z małżonką gospodarstwa domowego. Po odliczeniu kosztów czynszu i opłat pozostaje mu kwota około 1.100 zł, która i tak zostaje zajęta.
Według wiedzy Skarżącego przychody jego żony w 2018 r. wynosiły ok. 130.000 zł, zaś dochody będące przedmiotem opodatkowania podatkiem PIT – 70.000 zł. Jego dochody w 2017 r. wyniosły 193.618,14 zł, jednak z uwagi na koszty poniesiona została strata – 28.656,71 zł. Dodatkowo z tytułu zatrudnienia w 2017 r. oraz pełnionych funkcji zarządczych uzyskała przychód w wysokości 30.580,95 zł, czego po odjęciu kosztów osiągnął dochód w wysokości 29.468,45 zł. Z innych tytułów osiągnął w tym okresie 52.055 zł przychodu. Jednak z uwagi na wysokość kosztów również w tym zakresie odnotował stratę w wysokości 211 zł. Natomiast w 2018 r. uzyskał z działalności gospodarczej przychód w wysokości 19.553,36 zł jednak z uwagi na koszty podatkowe nie wykazał dochodu do opodatkowania z tego tytułu, lecz poniósł stratę w wysokości 41.032,52 zł. Dodatkowo z tytułu zatrudnienia w 2018 r. oraz pełnionych funkcji zarządczych uzyskał przychód w wysokości 72.926 zł z czego po odjęciu kosztów osiągnął dochód w wysokości 70.172,57 zł.
Powyższe dane świadczą o trudnej sytuacji finansowej Skarżącego, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2019 r., sygn. akt. III SPP/Wa 187/19 przyznającego Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 10 000 zł.
Podkreślić jednak należy, iż fakt przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie ma istotnego znaczenia dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie. Nie sposób nie zauważyć, że przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Gdyby tak przyjąć, to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu.
W przedmiotowym przypadku Skarżący natomiast argumentował wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji głównie powołując się na swoją trudną sytuację materialną, która nie może przesądzać o tym, iż w sprawie istnieje prawdopodobieństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć bowiem należy, iż wbrew twierdzeniom Skarżącego prowadzenie w stosunku do niego egzekucji nie pozbawi Skarżącego i jego małoletnich dzieci minimum egzystencji, co wynika z zakresu egzekucji w przypadku wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) w zw. z art. 871 § 1 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 2019 r. poz. 1049 ze zm.). Wskazany przepis kodeksu pracy określa bowiem kwotę wolną od potrąceń w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne.
Od dnia 1 stycznia 2019 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 2250 zł brutto (§ 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2019 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1749). Wbrew twierdzeniom Skarżącego posiadane przez niego środki z tytułu wynagrodzenia do wysokości kwoty minimalnego wynagrodzenia nie podlegają więc zajęciu, co zapewnia Skarżącemu minimum środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
W zakresie obowiązku alimentacyjnego Skarżącego wobec małoletnich dzieci, należy wskazać natomiast, iż Skarżący już składając przedmiotowy wniosek wskazywał, iż nie ma środków na wywiązywanie się z ww. obowiązku, w związku z toczącym się wobec niego postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym należności innych, niż te które dotyczy zaskarżona decyzja. Ewentualne wszczęcie kolejnego postępowania egzekucyjnego nie wpłynie zatem w sposób istotny na możliwość regulowania przez Skarżącego należności z tytułu alimentów. Sąd zauważa ponadto, iż środki na utrzymanie małoletnich dzieci zapewnia żona Skarżącego, która dysponuje stałymi i znacznymi przychodami. Wykonanie zaskarżonej decyzji nie zagrozi więc również minimum egzystencji małoletnich synów Skarżącego.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd wziął również pod uwagę fakt, iż Skarżący nie posiada nieruchomości i ruchomości o istotnej wartości, a jego potrzeby mieszkaniowe są zabezpieczone, gdyż wynajmuje lokal z posiadanych środków niepodlegających zajęciu. W związku z ewentualnym postępowaniem egzekucyjnym Skarżącemu nie grozi całkowita utrata środków do życia, mienia znacznej wartości, czy też miejsca zamieszkania. W takim stanie rzeczy wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez wszczęcie egzekucji Skarżącego nie doprowadzi do powstania nieodwracalnych skutków lub wyrządzenia znacznej szkody, nawet przy uwzględnieniu znacznej kwoty należności wskazanej w zaskarżonej decyzji. Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13; LEX nr 1432682).
Końcowo Sąd wskazuje, iż podniesione przez Skarżącego zarzuty co do zaskarżonej decyzji nie mogą być uwzględnione przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku. Nie jest bowiem dopuszczalne w ramach badania wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd (por. np. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 250/14, LEX nr 1447295).
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.