Uzasadnienie
Skarżąca A. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, na urzędowym formularzu PPF wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że Urząd Skarbowy w L. przez bezwzględną egzekucję doprowadził do upadku obydwu zakładów prowadzonych przez Skarżącą. Skarżąca zlikwidowała działalność gospodarczą w 2001 r. z powodu zajęcia środków obrotowych. Następnie urząd skarbowy, w 2006 r. zajął świadczenia emerytalne obydwu małżonków i potrącał z nich do końca 2009 r. Ta sytuacja doprowadziła do skrajnego zubożenia Skarżącej i braku możliwości uiszczenia wpisu od skargi.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz że nie posiada żadnego majątku. Skarżąca wskazała, że z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód 1.176,31 zł, a jej mąż z tego samego tytułu dochód w kwocie 1.359,69 zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżąca przedłożyła roczne obliczenie podatku przez organ rentowy, z którego wynika, że w 2010 r. osiągnęła dochód w kwocie 16.330,30 zł natomiast jej mąż dochód 18.742,54 zł. skarżąca przedłożyła również decyzje o waloryzacji emerytury swojej oraz męża. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada konta bankowego, nie zbyła w ciągu ostatnich dwóch lat żadnych nieruchomości, a wydatki na bieżące utrzymanie wynoszą 2.550 zł. W stosunku do skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na kwotę 65.400,39 zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów.
Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 200 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.
Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).
Skarżąca będąc zobowiązana do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, przedłożyła roczne obliczenie podatku przez organ rentowy oraz decyzje o waloryzacji emerytury swojej i męża. Wskazała ponadto, że wydatki jej i męża zamykają się w kwocie 2.550 zł., a w tym zawarte jest ubezpieczenie NW wydatki na leczenie stomatologiczne, zakup leków oraz opał. Podniosła również, że w stosunku do niej toczy się postępowanie egzekucyjne na kwotę 65.400,39 zł.
Informacje te należało uznać za niekompletne, bowiem Skarżąca będąc zobowiązana do przedłożenia i udokumentowania miesięcznych wydatków, takich informacji nie przedłożyła. Ograniczyła się jedynie do podania ogólnej kwoty 2.550 zł pokrywającej w całości miesięczny dochód małżonków.
Skarżąca powinna udokumentować albo przynajmniej wyliczyć jakie konkretnie miesięczne wydatki ponosi np. na żywność, leki itp. Natomiast na podstawie informacji przedłożonych przez Skarżącą nie można stwierdzić czy Skarżąca posiada środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Nie można również na podstawie samych tylko oświadczeń Skarżącej ocenić w jakiej faktycznie sytuacji finansowej obecnie znajduje się Skarżąca i jej rodzina. Zatem nie można dokonać zestawienia posiadanych środków z kosztami jakie ponosi Skarżąca. Samo natomiast subiektywne przekonanie Skarżącej, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych jest niewystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku Strony.
Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.