Uzasadnienie
Wójt Gminy Z.(dalej również jako: "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. uchylił własną decyzję nr [...] z dnia [...] października 2015 roku i ustalił T. i Z. W.(dalej: "Skarżący") nową kwotę podatku rolnego na rok 2015 r. w wysokości 261,00 zł płatnego w czterech ratach.
Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie, w którym zażądali jej unieważnienia i przywrócenia wielkości ich gospodarstwa do stanu pierwotnego sprzed wydania decyzji zmniejszającej wielkość gospodarstwa o działki rolne nr 42, 49 i 60 oraz wysokości podatku rolnego.
Skarżący zażądali ponadto zakazania K. S. użytkowania działek nr 49 i 60, położonych w miejscowości M. D., przywrócenia na jego koszt zniszczonej infrastruktury tychże działek do stanu sprzed 22 października 2015 roku, a także zakazania M. K. i L. użytkowania działki nr 42, położonej w miejscowości M. D. oraz przywrócenia na jego koszt infrastruktury tej działki do stanu sprzed 23 listopada 2015 roku, oczekując jednocześnie ukarania K.S. i M.K.L. za zniszczenie infrastruktury oraz za bezprawne użytkowanie działek nr 42, 49 i 60.
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że przedmiotowa decyzja została wydana bezprawnie i przedwcześnie z uwagi na toczące się postępowania sądowe w sprawie nielegalnego i bezprawnego przywłaszczenia części gospodarstwa rolnego Skarżących w postaci działek nr 42, 49 i 60.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.(dalej również jako: "organ drugiej instancji" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] maja 2016 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] lutego 2016 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przyjął następujący stan faktyczny sprawy:
Z zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów z dnia 2 listopada 2015 r., wydanego przez Starostwo Powiatowe w S. wynika, iż Skarżący, zamieszkali w miejscowości M. D. są właścicielami nieruchomości gruntowej - działka nr 70, położonej w miejscowości M. D., Jednostka ewidencyjna: Z. o łącznej powierzchni 3,5900 ha. Organ odwoławczy wskazał, że z powyższego dokumentu wynika, iż dokonano zmiany - nabycie własności z licytacji, polegającej na wykreśleniu nieruchomości gruntowej - działka nr 42, położonej w miejscowości M. D., Jednostka ewidencyjna: Z., o łącznej powierzchni 1,6300 ha, a jej właścicielem (udział 1/1) po dokonanej zmianie stał się M.K.L..
W odniesieniu do tak ustalonego stanu faktycznego sprawy organ drugiej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków znajdujących się w aktach sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, że argumenty i żądania Skarżących podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ stan faktyczny sprawy będący podstawą ustalenia wysokości podatku rolnego na 2015 r. został potwierdzony dokumentami, o których mowa wyżej, zaś istnienie prawnej możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów (art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, tekst jedn. Dz. U. z 2015 roku, poz. 613 ze zm., przywoływana dalej jako: "O.p.", "Ordynacja podatkowa") nie może oznaczać uprawnienia organu podatkowego do dokonywania zmian w tych dokumentach.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że kwestionowanie danych w ewidencji gruntów i budynków odbywać się może tylko i wyłącznie w toku odrębnych postępowań uregulowanych przepisami prawa. Podatnik, który kwestionuje dane wynikające z dokumentów czy stan faktyczny ustalony przez organ podatkowy, winien dążyć do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, jak również na Podatniku spoczywa obowiązek poinformowania organu podatkowego o zmianie danych.
Pismem z dnia 7 czerwca 2016 r. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której sformułowali żądanie zmiany ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2016 r. oraz przywrócenia działek rolnych nr 42, 49 i 60 do ich gospodarstwa rolnego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 września 2016r. sygn. akt III SA/Wa 2117/16 odrzucił skargę na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., zwana dalej" "P.p.s.a.").
W następstwie złożonego przez Skarżących zażalenia postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016r. sygn. akt III SA/Wa 2117/16.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
1. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwanej "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
- 2. Przedmiotem sporu jest prawidłowość nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji w podstawie opodatkowania działek o nr 42, 49 i 60, a w tym rozstrzygnięcie, czy organ wydając decyzję ustalającą podatek mógł odstąpić od treści ewidencji gruntów i budynków.
- 3. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić granice przedmiotowe rozpoznawanej sprawy.
Przedmiotem rozstrzyganej sprawy jest kontrola zgodności z prawem decyzji ustalającej podatek rolny na 2015 r. Nie jest przedmiotem niniejszego postępowania oraz nie było przedmiotem postępowania podatkowego rozstrzyganie kwestii własności działek rolnych nr 42, 49 i 60, które jak wynika z treści ewidencji są własnością innych osób niż Skarżący. Zgodność treści ewidencji gruntów i budynków ze stanem rzeczywistym może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego na gruncie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.). Ta kwestia nie jest jednak przedmiotem postępowania podatkowego więc nie może być przedmiotem postępowania przed tutejszym Sądem, w tej sprawie.
Kompetencją sądu administracyjnego nie jest też rozstrzyganie o prawie własności nieruchomości ani też pośrednie "przysądzanie" własności poprzez wpływanie na podstawę opodatkowania podatkiem rolnym.
4. Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jako dokument rozstrzygający o klasyfikowaniu gruntów dla potrzeb opodatkowania podatkiem rolnym, ewidencję gruntów i budynków wskazuje też art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 617 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne będące właścicielami gruntów.
5. Dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 194 O.p. są ewidencje gruntów i budynków. Dokument urzędowy spełniający wymogi Ordynacji podatkowej ma zwiększoną (szczególną) moc dowodową. Zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego sprowadza się do przyjęcia dwóch domniemań, a mianowicie prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). W konsekwencji organ podatkowy nie może odrzucić – bez przeprowadzenia przeciwdowodu – istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Pominięcie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym bez przeprowadzenia przeciwdowodu stanowiłoby naruszenie O.p. Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Z kolei domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością.
6. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt II FSK 3099/12 (dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej zwanej CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej).
Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).
W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. ww. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13 - CBOSA), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12 - CBOSA).
7. Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości, co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej dotyczące własności. Księgi wieczyste, podobnie zresztą jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 ze zm.).
Artykuł 194 § 3 O.p. pozwala więc na obalenie domniemania poprawności danych z ewidencji gruntów i budynków w zakresie własności nieruchomości, w przypadku gdy istnieje inny dokument, który świadczy o wadliwości zapisów w ewidencji.
8. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że Skarżący nie przedstawili żadnego dokumentu wskazującego, że byli w 2015 r. właścicielami działek rolnych nr 42, 49 i 60. Z tego względu organ podatkowy wydając decyzję ustalającą podatek na 2015 r. nie mógł potraktować Skarżących jako właścicieli wskazanych działek i wymierzyć im z tego tytułu podatek. Organ podatkowy nie może dowolnie odstępować od treści ewidencji gruntów i zignorować zawiadomienia Starostwa Powiatowego, które są dokumentami urzędowymi. Skarżący nie przeprowadzili żadnego dowodu, który podważałby treść tej ewidencji i dokumentów Starostwa Powiatowego.
Nie można przyjąć, że dane z ewidencji gruntów i budynków mogą być dla potrzeb wymiaru podatku rolnego czy podatku od nieruchomości korygowane w postępowaniu podatkowym przez organ podatkowy, za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3108/12 i z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1581/12, CBOSA). Co więcej, w aktach niniejszej sprawy nie ma żadnego dowodu obalającego treść ewidencji gruntów i budynków.
Dopiero ewentualna zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków (dokonana przez uprawnione do tego organy geodezyjne, w odrębnym postępowaniu) mogłaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie ustalonego podatku.
- 9. Skarżący powołują się na to, że przedmiotowa decyzja została wydana bezprawnie i przedwcześnie z uwagi na toczące się postępowania sądowe w sprawie nielegalnego i bezprawnego przywłaszczenia części gospodarstwa rolnego Skarżących w postaci działek nr 42, 49 i 60. Argument ten nie może jednak w ocenie Sądu spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż z prawidłowo zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby – jak na razie - stan własności gruntów był inny, niż to wynika z ewidencji. Dla celów podatkowych Organ podatkowy nie mógł zatem przyjąć wbrew zapisom ewidencji, że Skarżący są właścicielami działek rolnych nr 42, 49 i 60.
- 10. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub w części.
- 11. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.