Uzasadnienie
Skarżący – J.P. – pismem z dnia 13 lutego 2018 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. i 2013 r.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, nie posiada majątku własnego, a jego miesięczny dochód to 232,98 zł netto miesięcznie z tytułu zatrudnienia na 1/8 etatu. Ponadto wskazał, że żona uzyskuje dochody w wysokości 6949 zł miesięcznie, a także posiada kredyt hipoteczny w kwocie 340.000 zł, opłaca rachunki w wysokości 900 zł miesięcznie oraz ponosi wydatki na szkołę i przedszkole w łącznej kwocie 350 zł. Skarżący wskazał również, że opłaca kredyt hipoteczny w wysokości 30.538 CHF oraz ubezpieczenie na życie w kwocie 243 zł. Skarżący posiada 459 zł oszczędności, 5 % udziałów w M. sp. z o.o. o kapitale zakładowym 5000 zł oraz 40 % udziałów w I. Sp. z o.o. o wartości szacunkowej 0 PLN.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący nadesłał zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu żony, wyciągi z rachunków bankowych, zeznanie podatkowe PIT -37, z którego wynika, że Skarżący w 2017 r. uzyskał dochód w kwocie 1.665 zł (w 2016 r. 1.545 zł), a jego żona w 2017 r. uzyskała dochód w kwocie 99.964,96 zł (w 2016 r. 99.344,55 zł).
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2018 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody w łącznej wysokości 7.182,56 zł, a więc wygospodarowanie jednorazowo kwoty 500 zł na wpis od skargi jest w sytuacji finansowej strony jak najbardziej możliwe. Co prawda Strona posiada zobowiązania finansowe w postaci kredytów hipotecznych oraz bieżących kosztów utrzymania (rachunki, szkoła, przedszkole), jednak i one nie powodują w ocenie referendarza sądowego, że niemożliwym jest uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia 30 lipca 2018 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym postanowieniu sprowadzającym się do tego, że żona Skarżącego ma obowiązek udzielania mu pomocy w zakresie pokrycia wpisu od skargi. W ocenie Skarżącego przy rozstrzygnięciu wniosku powinna być brana pod uwagę sytuacja majątkowa wnioskodawcy, a nie jego małżonki, zwłaszcza w przypadku ustroju rozdzielności małżeńskiej, a dochody Skarżącego ze stosunku pracy w kwocie 232,98 zł miesięcznie nie pozwalają na poniesienie kosztu wpisu od skargi w kwocie 500 zł bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Ponadto Skarżący wskazał, że wniósł skargi w trzech innych sprawach, w których również wysokość wpisu sądowego wynosi 500 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Prawo pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania sądowego, jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalszym jego etapie mogą, ale nie muszą, pojawić się dalsze koszty postępowania.
Mając na względzie z jednej strony przedstawioną na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach sytuację materialną i rodzinną Skarżącego, z drugiej zaś strony wielkość obciążeń finansowych w sprawie niniejszej, stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.
W przekonaniu Sądu rozstrzygnięcie Referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy i zaprezentowana na jego poparcie argumentacja są w pełni uzasadnione.
Sytuacja materialna rodziny Skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie. Za powyższym stanowiskiem przemawia fakt, że Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody, które opiewają na łączną kwotę 7.182,56 zł, a więc wygospodarowanie jednorazowo kwoty 500 zł na wpis od skargi jest w sytuacji finansowej strony jak najbardziej możliwe.
Wskazać należy, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie, bądź z pomocą osób bliskich, zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 88/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nawet jeśli przyjąć, że żona Skarżącego nie prowadzi ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego, to jednak stosownie do art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Nawet w sytuacji, jeśli małżonkowie nie pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, pozostają w separacji faktycznej, to okoliczność ta nie stanowi przeszkody w uzyskaniu pomocy od małżonka w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 42/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu nawet konieczność uiszczenia czterech wpisów od skarg w różnych sprawach po 500 zł każdy nie uzasadnia zwolnienia Strony od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bowiem dochody jego rodziny i możliwości zarobkowe Skarżącego pozwalają na uiszczenie wpisów od skarg w każdej ze spraw.
Mając zatem na uwadze stałe dochody Skarżącego i jego żony oraz realną możliwość zwiększenia swoich dochodów przez Stronę stwierdzić należy, iż w sprawie nie wykazano, że Skarżący nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, także przy pomocy osoby bliskiej, było i jest dla niego obiektywnie niemożliwe.
W świetle wskazanych okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.