Uzasadnienie
UZASADNIENIE.
Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) odmówił W.B. (dalej strona lub skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. (dalej Naczelnik US lub organ pierwszej instancji) wydanej [...] lipca 2019 r.
Z uzasadnienia powyższego postanowienia Dyrektora IAS wynikało, że Naczelnik US decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego, jako członka zarządu Przedsiębiorstwa [...] sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej (dalej: spółka) wraz z W.S. i z tą spółką, za niewykonane zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług za: grudzień 2013 r., styczeń, luty, marzec, kwiecień oraz maj 2014 r. Powyższa decyzja została doręczona stronie 8 sierpnia 2019 r. w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm.; dalej: Ordynacja podatkowa).
Organ odwoławczy ustalił dalej, że wnioskiem z 12 listopada 2019 r. skarżący wystąpił do Urzędu Skarbowego w O. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z [...] lipca 2019 r. Z powyższym wnioskiem skarżący nie złożył odwołania, którego dotyczył wniosek o przywrócenie terminu. Strona w uzasadnieniu powyższego wniosku wyjaśniła, że niedotrzymanie terminu na wniesienie odwołania było spowodowane nieuwzględnieniem przez Naczelnika US aktualizacji adresu strony do doręczeń. Skarżący zaznaczył, że wszelka korespondencja wysyłana na jedyny adres, tj. [...] O., ul. [...] była każdorazowo odbierana. Prowadząc działalność gospodarczą pod firmą W.B. od chwili jej zarejestrowania, czyli od 1 grudnia 2017 r. skarżący wskazywał powyższy adres, jako miejsce wykonywania działalności gospodarczej, jak również jako adres do doręczeń.
Powołanym na wstępie postanowieniem, Dyrektor IAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ ten powołał się na art. 162 Ordynacji podatkowej, wskazując, że w art. 162 § 2 i 3 zakreślony został nieprzywracalny 7-dniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie naruszonego terminu procesowego oraz, że jednocześnie z wniesieniem tego podania należy dopełnić uchybionej "czasowo" czynności, dla której przekroczony termin był określony. Tymczasem, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z [...] lipca 2019r., strona nie złożyła przedmiotowego odwołania.
Mając na uwadze stwierdzony powyżej brak dopełnienia "uchybionej czasowo" czynności, którą było odwołanie, Dyrektor IAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora IAS strona wniosła o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 150 Ordynacji podatkowej, przez jego błędne zastosowanie, bowiem w sprawie nie było podstaw prawnych, ani faktycznych do dokonania doręczenia zastępczego;
- 2) art. 162 Ordynacji podatkowej, przez odmowę przywrócenia terminu, a także uniemożliwienia stronie zapoznania się z treścią wydanej decyzji, uniemożliwiając złożenie odwołania w terminie;
- 3) art. 191 Ordynacji podatkowej, przez dokonanie oceny zebranych w sprawie materiałów dowodowych z przekroczeniem wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ w sposób celowy odmówił mu dostępu do wydanej decyzji, czyniąc tym samym złożenie odwołania za niemożliwe. Ponadto, brak jednoczesnego złożenia odwołania skutkować powinien wezwaniem strony do jego usunięcia. Przyjęcie odmiennej konsekwencji niedopełnienia czynności (w tym przypadku złożenia wraz z wnioskiem odwołania) narusza zasadę ograniczonego formalizmu.
W dalszej części skargi strona przytoczyła okoliczności świadczące, jej zdaniem, o niezawinionym uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, sprowadzające się do stwierdzenia, że decyzja Naczelnika US została doręczona stronie skutecznie.
Dyrektor IAS nie zgodził się także z zarzutem skarżącego dotyczącym naruszenia art. 162 Ordynacji podatkowej, wskazując, że warunkiem koniecznym przywrócenia terminu jest dopełnienie czynności, dla której termin uchybiono. Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie złożył odwołania, czego nie kwestionuje, brak było podstaw do przywrócenia terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
W niniejszej sprawie skarżący 12 listopada 2019 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wydanej [...] lipca 2019 r. Bezspornym sprawie było, że strona jednocześnie z powyższym wnioskiem nie złożyła odwołania. Skarżący zatem nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 162 § 2 zd. drugie Ordynacji podatkowej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia, organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę – na podstawie art. 169 § 1 wspomnianej ustawy – do usunięcia braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienia podania bez rozpatrzenia (uchwała 7 sędziów NSA z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 9/08, oraz późniejsze orzeczenia sądów administracyjnych, np. wyrok WSA w Poznaniu z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 180/19, dostępne, tak jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie organ nie wezwał skarżącego do usunięcia powyższego braku, błędnie stwierdzając w zaskarżonym postanowieniu, że niewniesienie odwołania skutkuje odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W analizowanym stanie faktycznym organ odwoławczy był natomiast zobowiązany do wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W przypadku dokonania tej czynności, organ byłby zobowiązany do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, natomiast w przypadku niewniesienia odwołania organ byłby zobligowany do pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpatrzenia w trybie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Uchybienie to jest istotne i ma wpływ na wynik postępowania. W omawianej sprawie ten brak formalny wniosku niweczy możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zaznaczyć też należy, że przy merytorycznym rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności badaniu przez organ podlega okoliczność, czy wnioskodawca (tu: skarżący) dochował 7 – dniowego terminu na wniesienie tego wniosku.
Organ odwoławczy natomiast tej okoliczności w ogóle nie zbadał. W przypadku skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu (po usunięciu braków formalnych), organ zatem w pierwszej kolejności będzie także zobowiązany do poczynienia ustaleń, czy w sprawie został dochowany termin 7 dni, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. W tej sprawie, jako że wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera twierdzeń strony w tym przedmiocie, organ wezwie skarżącego do wskazania, kiedy - wedle jego twierdzeń - ustała przyczyna w uchybieniu terminowi. Okoliczność ta będzie podlegała badaniu przez organ. Nie ma bowiem dostatecznych podstaw prawnych aby uznać, że brak w postaci wskazania daty ustania przyczyny w uchybieniu terminowi, z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, na gruncie tej ustawy traktować także jako brak formalny, podlegający usunięciu w trybie art. 169 § 1 tej ustawy. Jest to bowiem kwestia dowodowa, a brak dopełnienia terminu 7 dni na dopełnienie czynności w postaci skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu, skutkuje odmową uwzględnienia wniosku (por. wyrok WSA w Łodzi sygn. akt 993/17, czy wyrok WSA w Warszawie z 16 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 914/17).
Zatem dopiero po skutecznym wniesieniu wniosku o przywrócenie terminu (tj. bez braków formalnych) organ mógłby być uprawiony do odmowy przywrócenia terminu, gdyby ustalił, że strona uchybiła terminowi 7 dni na dopełnienie tejże czynności.
W sprawie tej należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną istotna kwestię, mianowicie organ podatkowy rozważy też, że skoro skarżący w istocie we wniosku o przywrócenie terminu kwestionuje prawidłowość doręczenia mu decyzji organu pierwszej instancji, to czy badanie kwestii uchybienia terminowi nie jest w ogóle przedwczesne (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 1109/19, wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 2656/18).
Reasumując, organ odwoławczy dopuścił się w sprawie naruszenia przepisu art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie i brak wezwania skarżącego do osunięcia braku, który uniemożliwia sprawie nadanie prawidłowego dalszego biegu. Naruszenie to niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019.2325, dalej p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. W sprawie skarżący poniósł koszty w kwocie 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi.
W niniejszej sprawie, pomimo wniosku skarżącego o rozpoznanie skargi na rozprawie, sprawa została rozpoznana przez sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Oznacza to, że w przypadku skarg na postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu, skierowanie sprawy na rozprawę nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też, pomimo że skarżący wniosła o rozpoznanie skargi na rozprawie, uwzględniając treść art. 122 p.p.s.a., powyższy wniosek nie wiązał sądu, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne (por. B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r. str. 527; także wyrok WSA w Krakowie z 9 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Kr 59/16).
Kierując tę sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym, sąd miał na uwadze, że zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny rozpoznawanej sprawy nie budził wątpliwości, zatem nie było podstaw do skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu jawnym. Spór w istocie dotyczył wyłącznie kwestii prawnych, a ich przesądzenie nie wymagało przeprowadzenia rozprawy.
Z tych przyczyn orzeczono jak w wyroku.