Uzasadnienie
1. Skarżący J. R. złożył formularz PPF, w którym wyjaśnił, że jest osobą niepełnosprawną (po przebytym [...] i [...]), zarejestrowaną jako poszukujący pracy. Skarżący utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która po potrąceniu alimentów wynosi 230 zł. W chwili obecnej stan zdrowia nie pozwala mu na pracę dorywczą. Z żoną Skarżący pozostaje w separacji – 6 marca br. ma się odbyć ostatnia sprawa rozwodowa. Ujawnił, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką dzieci. Skarżący nie posiada majątku, do majątku żony zaliczył zaś mieszkanie własnościowe o pow. 73m2. Wysokości osiąganych przez nią dochodów nie zna.
2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący określił zakres żądanej pomocy wskazując, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wyjaśnił że żona nie uczestniczy w kosztach jego utrzymania. W ciągu dwóch lat nie sprzedał żadnej nieruchomości, lub ruchomości o wartości ponad 10.000 zł. Rentę, którą otrzymuje przeznacza na jedzenie, z którego również częściowo korzystają dzieci. Do pisma Skarżący dołączył kartę kontroli potwierdzenia gotowości do pracy, umowę kupna-sprzedaży pojazdu (udziału) marki [...], pierwszą stronę formularza PPF z wypełnioną rubryką 4, wyciąg bankowy za ostatni miesiąc, decyzję o ponownym ustaleniu i waloryzacji renty.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje.
- 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
- 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
- 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.).
- 6. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika.
- 7. Z nadesłanych dokumentów wynika, że Skarżący osiąga dochód z renty w kwocie 244 zł netto, którą to kwotę przeznacza na jedzenie.
Dane te dają podstawy do przyjęcia, że Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych oraz wynagrodzenia względem wybranego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika. Stąd też zasadne jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Rozstrzygając o przyznaniu prawa pomocy oraz o jego zakresie referendarz sądowy kierował się także argumentacją zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 240/08). Sąd ten stanął mianowicie na stanowisku, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski (podkr. własne).
Ostatnio wymieniony element nabiera szczególnego znaczenia w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z akt sprawy postanowieniem z 21 stycznia 2009 r. Sąd odrzucił – jako spóźnioną – skargę Skarżącego na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za listopad 2005 r. Złożenie przez Skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy zdaje się zaś sugerować, iż od postanowienia tego zamierza on wnieść skargę kasacyjną. Tymczasem w świetle art. 175 p.p.s.a. wyłącznie uprawnionym do sporządzenia skargi kasacyjnej jest profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego.
Wobec powyższego, a nadto wobec złożonych przez Skarżącego oświadczeń o wysokości uzyskiwanych dochodów (244 zł) należało, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowić jak w sentencji.
Ubocznie jedynie referendarz sądowy zauważa, że podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia nie mógł zmienić fakt sprzedaży (za cenę 1.400 zł) przez Skarżącego w dniu 18 marca 2009 r. udziału we własności samochodu [...]. Referendarz sądowy uznał bowiem, iż przy tak niskim poziomie osiąganych przez niego dochodów, nie można wymagać, by dodatkowe, a przy tym jednorazowe przysporzenie przeznaczył on na koszty postępowania. Zwłaszcza jeśli uwzględni się zły stan zdrowia Skarżącego potwierdzony, znajdującym się w aktach administracyjnych, orzeczeniem o zaliczeniu go do [...]grupy inwalidów.