Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o który wnioskujące ubiegają się, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.).
Jeżeli skarżący zamierzają skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego.
A. W. wraz z M. I., dalej jako wnioskujące, w skardze a następnie w formularzach z 15 kwietnia 2012 r. wniosły o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu A. W. wskazała, że: - utrzymuje się z emerytury w wysokości 1677 zł netto; -ma męża, inwalidę [...] grupy, "bezrentowego", który uzyskuje zasiłek z OPS (529 zł); - strona, z uwagi na brak środków do życia, podjęła dodatkową pracę w F.; - dochody strony z tytułu umowy zlecenia wynoszą ok. 200 zł; - podstawowe zobowiązania to światło (149), czynsz (528), telewizja i telefon (93), leki (140 zł miesięcznie), opłacenie raty kredytu (828 zł); - posiada z siostrą dom o pow 70 m.kw., - mieszkanie o powierzchni 48,91 m.kw., nieruchomość zabudowaną 367 m.kw., budynek 200 m.kw. po byłej stolarni; - strona nie posiada oszczędności; jest po [...], [...], po zabiegach [...].
Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego A. W. nadesłała także kserokopię PIT 37; fakturę VAT za lekarstwa, kserokopię umowy pożyczki, harmonogram spłaty, faktury za abonament, energię, kalkulację czynszu, zestawienie transakcji na rachunku bankowym, obliczenie podatku przez organ rentowy, zaświadczenie komisji lekarskiej ds. inwalidztwa i zatrudnienia, decyzję o przyznaniu zasiłku bezzwrotnego, zaświadczenie o wysokości zarobków, kserokopię umowy zlecenia z F., decyzję o waloryzacji emerytury.
M. I. z kolei poinformowała o tym, ze:- ma bardzo niskie dochody; - otrzymuje rentę w wysokości 1142 zł; - ma córkę ([...] klasa liceum), która otrzymuje miesięcznie 500 zł (alimenty); - wyaje na energie elektryczną, kredyt (dwa banki), internet wywóz nieczystości, gaz (razem 1408); - ma zadłużenie w PGNiG, wystąpiła do OPS o pomoc w spłacie zadłużenia; - jest po operacji [...]; leczy się na [...]. Do formularza strona załączył m.in.a deklaracje podatkowe, wyciąg z rachunku bankowego.
Sytuacja majątkowa i życiowa A. W., podobnie jak M. I. była już badana w postępowaniach o prawo pomocy. Z dokumentów nadesłanych przez strony i z ich deklaracji nie wynika, żeby sytuacja ta uległa zmianie uzasadniającej zmianę rodzaju wydanego względem nich rozstrzygnięcia.
Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowieni z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Zarazem, na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeśli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Uwzględniając dokumenty źródłowe przekazane przez A. W. oraz jej oświadczenia składane (pod rygorem odpowiedzialności karnej) w toczącym się postępowaniu o prawo pomocy w sprawie, referendarz sądowy przykłada szczególne znaczenie do zabezpieczenia środków na poratowanie przez stronę zdrowia. Na moralną konieczność takiego postępowania wskazują stwierdzenia z karty informacyjnej o "krytycznym [...]", czy o "[...]", "[...]". Uwaga ta odnosi się także do M. I. oraz wskazanych przez nia dolegliwości ([...], [...]) Na ocenę w tym względzie ma też całkowita niezdolność do pracy orzeczona względem męża A. W. i urzędowe zakwalifikowanie go do grupy pobierającej zasiłek z OPS (444 zł). Fakt prowadzenia zdyscyplinowanej gospodarki finansowej i terminowe regulowanie rachunków – większości – nie jest okolicznością uzasadniającą, wobec szczupłości posiadanych przez wnioskującą środków, odmowę przyznania prawa pomocy. Dodatkowo uwagi o prowadzeniu zdyscyplinowanej gospodarki finansowej, jakkolwiek postępowanie strony byłoby uzasadnione, nie można odnieść do M. I., z uwagi na zaległości względem PGNiG.
Fakt przyznania pełnomocnika z urzędu wnioskującej referendarz sądowy uzasadnia, oprócz szczupłością środków posiadanych przez skarżące, także ich kondycją zdrowotną wzmiankowaną w części historycznej. Zdaniem referendarza sądowego, wystąpienie w sprawie zmiennych związanych ze złym stanem zdrowia wnioskujących może, niezależnie od ich złej kondycji majątkowej, uzasadniać zapewnienie szczególnych gwarancji dostępu do Sądu I instancji w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Z przedłożonych przez A. W. informacji wynika bowiem, iż nie jest Ona w stanie ponieść żadnych kosztów. Skarżąca oświadczyła, że uzyskuje emeryturę w kwocie 1.677 zł oraz 200 zł z tytułu umowy zlecenia. Mąż Skarżącej tytułem pomocy społecznej uzyskuje zasiłek stały w kwocie ok. 500 zł. Skarżąca posiada zobowiązania, które usiłuje spłacać Ze zgromadzonych informacji wynika ponadto, że Skarżąca nie posiada żadnego majątku, który mógłby zostać spieniężony w krótkim czasie na potrzeby uiszczenia kosztów sądowych. Odnośnie M. I. ani posiadanie stałych dochodów z renty, ani alimenty, którymi dysponuje jej córka (500zł) nie są okolicznościami uzasadniającymi odmowę przyznania prawa pomocy a to chociażby z uwagi na obowiązek uwzględnienia w kalkulacji kosztów życia stałych zobowiązań ciążących na niej, także z tytułu kredytów bankowych.
Do oznaczonej kwoty wymagalnych kosztów z tytułu wpisu od skargi (100,- zł) referendarz sądowy ogranicza rozpoznanie wniosku o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, ponieważ warunkiem badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania jest zestawienie konkretnych kosztów sądowych z aktualną sytuacją majątkową strony. Wobec podejmowania prób aktywności zarobkowej przez wnioskujące nie można ograniczać możliwości zgromadzenia przez nie środków w przyszłości.
Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.