Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym przez referendarza sądowego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył sprzeciw od tego postanowienia.
Z informacji zawartych przez zainteresowanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że koszt utrzymania jego trzyosobowego gospodarstwa domowego wynosi około [...] zł miesięcznie, a składają się nań następujące opłaty stałe: za gaz – [...] zł, za prąd – [...] zł, za wodę – [...] zł, za telefon – [...] zł, za opał [...] zł, za wizyty lekarskie i lekarstwa – [...] zł, za żywność – [...] zł, za dojazd do miejsca zatrudnienia – [...] zł, wydatki na artykuły szkolne – [...] zł (łącznie [...] zł – [...] zł). Podał także, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, jego miesięczny dochód to uzyskiwana z prowadzonego gospodarstwa rolnego kwota [...] zł (brutto), jego żona uzyskuje natomiast miesięcznie dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie [...] zł (brutto). Z dołączonych przez skarżącego dokumentów wynika, że w [...] r. jego żona uzyskała łączny dochód w wysokości [...] zł, wnioskodawca korzysta z kredytu w kwocie [...] zł udzielonego na preferencyjnych warunkach w związku ze wznowieniem produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnych poszkodowanych na skutek działania naturalnych żywiołów.
W [...] r. A. B. dokonał zakupu środków produkcji za kwotę [...] zł. Z rachunku skarżącego w banku "A" prowadzona jest egzekucja należności dochodzonej przez Dyrektora Izby Celnej we W. w kwocie [...] zł. Z kolei na rachunek bankowy wnioskodawcy i jego żony, prowadzony przez "B" w D., dokonywane są przez kontrahentów wnioskodawcy wpłaty kwot od [...] zł do [...] zł, a stan tego rachunku na dzień [...] r. wynosił [...]zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, skarżący wskazał, że zgromadzone na rachunku bankowym środki przeznacza w całości na podtrzymywanie produkcji rolnej. Aktywa znajdujące się na tym koncie nie mogą być – jak podkreślił wnioskodawca – przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, ponieważ obecna pora roku wymaga inwestowania w zbiory.
Skarżący dodał, że obecnie nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności, a prowadzona produkcja rolna przyniesie mu dochód dopiero jesienią. Podkreślił ponadto, że uprawiane przez niego grunty znajdują się na terenach zalewowych, co zwiększa koszty związane z ich uprawą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu.
W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja materialna i rodzinna nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że żona skarżącego otrzymuje stały dochód z tytułu umowy o pracę, natomiast na konto skarżącego dokonywane są przez jego kontrahentów wpłaty z tytułu wystawionych przez wnioskodawcę faktur. Stan tego rachunku na dzień [...] r. wynosił [...] zł, a więc przekraczał wysokość kosztów sądowych, do których poniesienia jest zobowiązany na obecnym etapie postępowania skarżący (wpis sądowy od skargi wynosi w niniejszej sprawie [...] zł).
Zauważyć także trzeba, że prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne przynosi stały dochód, a na rachunku bankowym wnioskodawcy, pomimo konieczności ponoszenia kosztów zakupu środków produkcji, pozostają środki umożliwiające pokrycie wpisu sądowego od skargi. Za niedopuszczalne uznać przy tym należy regulowanie przez skarżącego w pierwszej kolejności jego zobowiązań cywilnoprawnych przy jednoczesnym żądaniu przeniesienia na budżet Państwa, i w konsekwencji na wszystkich podatników, ciężaru kosztów sądowych w sprawie dotyczącej indywidualnego interesu prawnego wnioskodawcy.
Podsumowując powyższe wywody sytuacja majątkowa skarżącego – zdaniem Sądu – nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych. W konsekwencji na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.