Uzasadnienie
W dniu [...] r. K.M. (dalej jako skarżący) złożył ustnie, do protokołu sporządzonego przez pracownika II Inspektoratu ZUS we W., oświadczenie zakwalifikowane przez ZUS jako skargę na decyzję z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia zaległych należności z tytułu składek.
W protokole zawarto również prośbę skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wskazanego wyżej wniosku. Wyjaśnił on, że decyzja z dnia [...] r. została odebrana przez jego syna. Nie wiadomo jednak kiedy to nastąpiło bowiem syn wyrzucił otrzymaną wraz z nią kopertę. Samo zaś rozstrzygnięcie zostało opatrzone dwiema datami, co spowodowało, że skarżący nie wiedział, do której z nich ma się odnieść.
ZUS przesłał opisaną skargę do tutejszego Sądu w dniu [...] r. celem jej rozpoznania, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skargę złożoną w przedmiotowej sprawie w formie ustnej do protokołu sporządzonego przez pracownika ZUS należało odrzucić jako niedopuszczalną.
Stosownie do art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej jako "p.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość określonym w art. 46 § 1 wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
- 2. oznaczenie rodzaju pisma;
- 3. osnowa wniosku lub oświadczenia;
- 4. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
- 5. wymienienie załączników), a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;
- 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;
- 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.
Z brzmienia zacytowanego przepisu należy wyinterpretować obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego zasadę pisemności, tak dla sporządzania skargi na akty administracji publicznej, jak i innych pism wnoszonych w tym postępowaniu. Wobec tego skarga do sądu administracyjnego obligatoryjnie powinna mieć w aktualnym stanie prawnym formę pisma, rozumianego jako tekst napisany odręcznie lub maszynowo na papierze. Jakkolwiek protokół sporządzany jest na piśmie, jednakże stanowi on jedynie zapisaną formę oświadczenia składanego przez stronę ustnie, zaś podpis strony złożony na protokole stanowi jedynie potwierdzenie uczestniczenia jej w czynności sporządzenia protokołu przez pracownika organu. Niewątpliwie protokołu nie można uznać za pismo strony, gdyż nie ona go sporządza, nie ona nadaje mu kształt i wypełnia treścią, potwierdzając jedynie ostatecznie treść złożonych do protokołu swych ustnych oświadczeń woli własnoręcznym podpisem.
Za słusznością prezentowanego powyżej stanowiska przemawia fakt, iż zasada pisemności stanowi regułę także w innych procedurach sądowych, natomiast odstępstwo od tej reguły ustawodawca wyraża wprost jedynie w określonych przypadkach. Brak zatem podstaw do uznania dopuszczalności takiego odstępstwa w sposób dorozumiany. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że ustawodawca nie przewidział wprost w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwości wniesienia skargi ustnie do protokołu, Sąd uznał, iż w tej formie złożona skarga nie jest dopuszczalna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym samym podlegając odrzuceniu. Stanowisko takie jest reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide postanowienia: WSA w Łodzi z dnia 8 stycznia 2016 r., III SA/Łd 813/15, WSA z Białymstoku z dnia 10 lipca 2014r., I SA/Bk 220/14, NSA z dnia 5 listopada 2010 r., I GSK 383/09, WSA w Gorzowie Wlkp. II SA/Go 21/17 z dnia 3 lutego 2017 r.).
Z kolei możliwość wnoszenia podań w formie oświadczeń ustnych wciągniętych do protokołu sporządzanego przez pracownika organu przewidziana na gruncie uregulowań Kodeksu postępowania administracyjnego (w art. 63 § 1 tego Kodeksu) nie dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, tym samym nie odnosi się do skargi uregulowanej jako środek zaskarżenia w rozdziale 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naturalnie, tą drogą (ustnie do protokołu) mogą być zaś składane wszelkie podania w toku postępowania administracyjnego, a wobec tego także wnioski o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioski tego rodzaju składa się jednak nie do sądu administracyjnego, lecz do organu (w rozpatrywanym przypadku – do właściwego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych).
W omówionym kontekście sprawy Sąd stwierdził, że skarga złożona do tutejszego Sądu przez skarżącego, w formie ustnej do protokołu sporządzonego przez ZUS, jest niedopuszczalna. Na ocenę w tym zakresie bez wpływu pozostaje fakt, iż skarżący złożył skargę w taki właśnie sposób stosując się do błędnego pouczenia udzielonego przez organ w decyzji z dnia [...] r., który podał, iż skargę należy wnieść na piśmie, za pośrednictwem Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydał niniejszą decyzję, lub ustnie do protokołu w tym Oddziale, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.
Niewątpliwie jednak okoliczność błędnego pouczenia skarżącego przez organ w tym zakresie stanowić może podstawę do złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] skarżący powinien złożyć w ustawowym terminie 7 dni od dnia odebrania przesyłki zawierającej odpis niniejszego postanowienia (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Z treści tego postanowienia skarżący dopiero bowiem poweźmie wiedzę o uchybieniu terminu do wniesienia skargi i przyczynie uchybienia. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy złożyć w terminie 7 dni za pośrednictwem organu tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 86 § 3 p.p.s.a.). We wniosku skarżący powinien podać jako okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi fakt błędnego pouczenia przez organ w decyzji z dnia 16 sierpnia 2016 r. co do możliwości złożenia skargi ustnie do protokołu (art. 86 § 2 p.p.s.a.).
Ponadto do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący powinien załączyć sporządzoną na piśmie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 sierpnia 2016 r. (art. 86 § 4 p.p.s.a.). Składając wszakże ewentualną skargę na decyzję ZUS z dnia 16 sierpnia 2016 r. skarżący winien mieć na uwadze, że skarga i jej zarzuty powinny dotyczyć tylko prawidłowości tej decyzji – stwierdzającej uchybienie czternastodniowego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności (tycząc się więc ustalenia, czy doszło do niezachowania tego terminu), a nie może skarga sama w sobie stanowić jedynie prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności, gdyż taką prośbę w trybie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego składa się najpierw do organu (ZUS), a nie do sądu administracyjnego. Godzi się zauważyć, że w istocie taką prośbę skarżący zawarł w sporządzonym protokole z dnia [...] r., zakwalifikowanym przez organ wadliwie jako skarga do sądu.
Z akt sprawy wszakże wynika, że organ nie wydał postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności (na które służy odrębnie skarga do sądu administracyjnego).
W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 57 p.p.s.a. odrzucił skargę.