Uzasadnienie
Postanowieniem z 3 kwietnia 2017 r., Sąd utrzymał w mocy skarżone zarządzenie referendarza sądowego z 20 lutego 2017 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na opisaną w sentencji decyzję.
Ze zwróconej Sądowi przesyłki poleconej adresowanej do skarżącego, zawierającej w/w rozstrzygnięcie, wynika, że - pomimo jej dwukrotnego awizowania i zawiadomienia o tym fakcie adresata - nie została ona podjęta w czternastodniowym terminie. W tych okolicznościach uznano, że została ona doręczona skarżącemu prawidłowo przy przyjęciu - wynikającej z art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.) -fikcji doręczenia w dniu 26 kwietnia 2017 r.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 13 kwietnia 2017 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia.
Przesyłka polecona adresowana do skarżącego, zawierająca powyższe wezwanie
- - pomimo jej dwukrotnego awizowania i zawiadomienia o tym fakcie adresata - nie została podjęta w czternastodniowym terminie. Przyjęto, że wezwanie dotyczące uzupełnienia braku fiskalnego zostało doręczone skarżącemu prawidłowo (fikcja doręczenia w dniu 3 maja 2017 r.). Tym samym, siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 10 maja 2017 r. (środa). W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wymaganego wpisu.
Pismem z 22 czerwca 2017 r., skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz do złożenia zażalenia na postanowienie z 3 kwietnia 2017 r. Motywował, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, gdyż zarówno postanowienie z dnia 3 kwietnia 2017 r., jak i wezwanie do uiszczenia wpisu, zostały przesłane na adres: O., ul. B. [...], pod którym nie przebywał, ani nie przebywa. Wskazał, że od kilku lat mieszka poza granicami kraju, w czasie pobytów w Polsce przebywa w W., zaś w stosunku do lokalu położonego na ulicy B. [...] w O. toczyła się egzekucja z nieruchomości, w wyniku której przeszedł on na własność osoby trzeciej (skarżący nie ma do niego dostępu).
Wobec tego upoważnił sąsiadów z nieruchomości przy ul. B. [...] do odbierania jego przesyłek, o czym poinformował listonosza, Starostwo Powiatowe w O. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.. Dodał, że problemy z doręczeniem wynikają także z faktu, iż w budynku nie ma skrzynek na listy i jest do niego kilka wejść. Zlikwidowana została przy tym skrzynka pod adresem nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Warunkiem skuteczności wniosku jest: 1) złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, 3) równoczesne - ze złożeniem wniosku - dokonanie uchybionej czynności, 4) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2, art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu.
Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uzasadni brak swojej winy (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 219). Brak winy należy z kolei oceniać mając na względzie wszystkie okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych lekkim niedbalstwem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Warszawa 2005, s. 333). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (por. postanowienie NSA z 20 września 2013 r., I OZ 794/13, CBOSA).
Skarżący, jako przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, przywołał okoliczność, że przesyłka zawierająca skarżone zażaleniem postanowienie oraz przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu zostały wysłane na niewłaściwy adres, tj.: O. ul. B. [...], pod którym on nie przebywa.
W ocenie Sądu, okoliczność ta nie może uzasadniać wniosku o przywrócenie terminu. Wskazać trzeba, że jakkolwiek rację ma skarżący, iż w toku postępowania administracyjnego adresowana do niego korespondencja wysyłana była na wskazany przez niego adres do doręczeń (O., ul. B. [...]) i tam odbierana, to jednak już na etapie wnoszenia skargi do Sądu skarżący, w jej treści, jako adres podał ul. B. [...]. W konsekwencji to ten adres - wskazany przez samego skarżącego - został uznany za aktualny i właściwy dla doręczeń. Wobec zatem braku zastrzeżenia innego adresu do doręczeń (np. ul. B. [...]), wszelka korespondencja sądowa kierowana do skarżącego była tam adresowana i - co istotne - odbierana. W aktach sprawy sądowoadministracyjnej znajdują się bowiem zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek adresowanych do skarżącego na oznaczony w skardze adres, które były przez niego odbierane (k. 13, 14, 24), co potwierdził on własnoręcznym podpisem.
Sąd uznał, że - w realiach niniejszej sprawy - skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a zatem w przypadku zaistnienia obiektywnych i występujących poza wolą strony okoliczności, które - mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw - udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt
I sentencji postanowienia.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II sentencji znajduje uzasadnienie w brzmieniu art. 88 p.p.s.a. traktującym, że wniosek o przywrócenie terminu, który jest z mocy ustawy niedopuszczalny, Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Za taki należało zaś uznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia od postanowienia Sądu z 3 kwietnia 2017 r. utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, gdyż objęte zażaleniem rozstrzygnięcie Sądu nie podlega zaskarżeniu. Zgodnie bowiem z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy (Sąd orzeka tu w ramach drugiej instancji stosując przepisy o zażaleniu). Ustawa nie przewiduje wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie.
Zatem, skoro postanowienie Sądu w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia referendarza sądowego nie podlega zaskarżeniu, złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na takie postanowienie, jest niedopuszczalny. Przy braku środka zaskarżenia nie może bowiem wystąpić uchybienie terminowi do jego wniesienia. W tym stanie rzeczy, przedmiotowy wniosek podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a., o czym Sąd postanowił w pkt II sentencji.