Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, zwana dalej u.s.u.s.), po rozpatrzeniu wniosku J. S. (dalej: strona, skarżąca), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi (dalej: ZUS, organ) odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą płatnikiem składek w łącznej kwocie 25.718,75 zł.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2020 r. skarżąca zwróciła się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w razie braku możliwości utrzymania warunków umowy ratalnej nr [...] zawartej 31 października 2018 r. Wniosek uzasadniła, że z powodu zmiany warunków ratalnych polegających na podwyższeniu miesięcznej raty nie będzie mogła dokonywać spłat. Podkreśliła, że sytuacja rodzinna i majątkowa, a w szczególności zdrowotna uległa pogorszeniu.
Po przeprowadzeniu postępowania opisaną wyżej decyzją z dnia 3 kwietnia 2020 r. nr 586/2020 ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 28 u.s.u.s.
W uzasadnieniu organ opierając się na materiale dowodowym, w tym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, wyjaśnił, że prowadząc działalność gospodarczą skarżąca zobowiązana była odprowadzać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na własne ubezpieczenia.
ZUS ustalił, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Rodzina utrzymuje się z dochodu męża w kwocie 3.000 zł netto, wynagrodzenia z umowy o pracę skarżącej w kwocie 2.563,19 zł netto, umowy zlecenia w kwocie 30 zł za każdą faktycznie przepracowaną godzinę oraz renty z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 780 zł netto. Rodzina skarżącej ponosi miesięczne wydatki z tytułu czynszu w kwocie 145 zł, opłat eksploatacyjnych w wysokości 500 zł, kosztów leczenia średnio 650 zł. Skarżąca posiada zobowiązania z tytułu kredytów w łącznej kwocie 3.500 zł, które spłaca w układzie ratalnym po 200 zł miesięcznie. Jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m², na którym ZUS dokonał zabezpieczenia należności poprzez wpis do hipoteki na łączną kwotę 32.699 zł.
Organ wskazał, że w stosunku do działalności skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia świadczenia rentowego oraz rachunku bankowego, zawieszono postępowanie egzekucyjne z uwagi na układ ratalny, nie stwierdzono braku majątku z którego można prowadzić egzekucję.
Biorąc pod uwagę powyższe ZUS uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w rozumieniu przepisów u.s.u.s. Wobec nie stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia organ rozpatrzył wniosek skarżącej w oparciu o podstawę prawną dającą możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności - art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Wskazał, że zgodnie z tym przepisem należności z tytułu składek mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności wyłącznie w uzasadnionych przypadkach z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej. Szczegółowe warunki umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 3b powołanej ustawy, określił Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr.141 poz. 1365, dalej: Rozporządzenie).
Wyjaśnił, że umorzenie jest zasadne w stosunku do tych dłużników, których stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwala na egzystencję, ponieważ powoduje ciężkie, negatywne skutki dla jego rodziny. Oznacza to stan, w którym spłacanie zadłużenia z tytułu składek na własne ubezpieczenie pozbawia rodzinę dłużnika niezbędnych środków utrzymania i nie pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.
Organ wskazał, że zadłużenie skarżącej nie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych lecz było związane z nieopłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Organ podkreślił, że rodzina skarżącej nie jest pozbawiona środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Osiągany przez rodzinę skarżącej dochód jest kwotą wyższą od minimum socjalnego, który w III kwartale dla 2-osobowego gospodarstwa domowego wynosi 2.030,92 zł zatem nie stwierdzono, że w sprawie zachodzi ubóstwo. Skarżąca dysponuje wprawdzie orzeczeniem o niepełnosprawności, jednak pracuje zawodowo. Umorzenie zaległości jest możliwe w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości.
W ocenie organu taka sytuacja nie zachodzi bowiem skarżąca posiada stałe źródło dochodu. Organ wskazał, że skarżąca spłaca zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu, a zaległości cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem publicznoprawnym. Nie zostało udowodnione istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Zdaniem organu zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nie opłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenie społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Organ nie stwierdził zatem zaistnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Organ nie stwierdził także zaistnienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Wskazał, że liczne zmiany [...] stały się w 1997 r. powodem leczenia operacyjnego skarżącej, po którym od roku 2000 skarżąca uzyskała prawo do pobierania renty stałej. Dolegliwości pogłębiły się w związku z wypadkiem komunikacyjnym, któremu skarżąca uległa w 2010 r. i utrudniają codzienne funkcjonowanie. Jednak stan zdrowia nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy. Przewlekła choroba zobowiązanej może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. Taka sytuacja w stosunku do skarżącej nie ma miejsca ponieważ posiada ona źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę, umowy zlecenia oraz pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając:
- 1. naruszenie przepisu § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w związku z art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącą jako zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- 2. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, a w szczególności w zakresie nadzwyczajnej zmiany okoliczności, spowodowanej obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanem epidemii, który trwa do dziś, a który spowodował i nadal powoduje, że opłacenie składek może pozbawić skarżącą możliwości uzyskiwania dochodów na dotychczasowym poziomie, które organ rentowy już ocenił jako trudny do przezwyciężenia;
- 3. pobieżność uzasadnienia decyzji, poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Skarżąca wniosła o:
- 1. uwzględnienie odwołania przez zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą płatnikiem składek w łącznej kwocie 25.718,75 zł;
- 2. przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia z dnia 13 marca 2020 r. z zakładu pracy męża skarżącej, zatrudnionego w [...] a.s. z siedzibą w M. w Republice Czeskiej, który w wyniku ogłoszenia stanu epidemii dnia 18 marca 2020 r. zmuszony został wrócić do Polski, gdzie przebywa do dzisiaj i jednocześnie zwolniono go z obowiązku świadczenia pracy, a następnie zostały mu znacznie ograniczone dochody;
- 3. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącej;
- 4. przesłuchanie skarżącej na okoliczność twierdzeń zawartych w skardze, w szczególności na okoliczność aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek może pozbawić skarżącą jako zobowiązaną możliwości dalszego uzyskiwania dochodów na dotychczasowym poziomie.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji lub zaskarżonego postanowienia. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; j.t.
Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej przywoływana jako "p.p.s.a."), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit."c").
Należy też dodać, że w myśl art. 134 "p.p.s.a." sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
W świetle powołanych przepisów sądy administracyjne nie mają kompetencji do zmiany decyzji i umarzania zaległości z tytułu składek.
Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Skarga okazała się niezasadna. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić.
Zważywszy na przedmiot kontrolowanego aktu wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, stanowi przepis art. 28 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle regulacji tej nie budzi wątpliwości, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzeniu należności z tytułu składek jest decyzją uznaniową. Nie oznacza to jednak pozostawienia Zakładowi pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej, tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2007r. w sprawie II GSK 345/06 (publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), granice uznania administracyjnego wyznaczają przesłanki sformułowane w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć zarzutu dowolności decyzji, organ musi wyjaśnić przyczyny z powodu których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia. Wyjaśnienie to musi przy tym nastąpić z uwzględnieniem zarówno ważnego interesu zobowiązanej, jak i stanu finansów ubezpieczeń społecznych.
W art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały granice przedmiotowe możliwego umorzenia (umorzenie składek, odsetek - w całości lub części), zaś w ust. 2 i ust. 3 sprecyzowana została zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie - nieściągalność należności. Ustawodawca użył dla jej określenia sformułowania "całkowita nieściągalność" i wyczerpująco wskazał w jakich przypadkach ona występuje (art. 28 ust. 3 pkt 1-6). W art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidziana zaś została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane, mimo braku całkowitej nieściągalności, w sytuacjach określonych w ww. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.
Z art. 28 ust. 3b ustawy dodatkowo wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazane zasady, wynikające z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego dotyczą skarżącej jako osoby zobowiązanej z racji prowadzenia działalności gospodarczej do opłacania składek na własne ubezpieczenie.
W myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" wynika, że decyzja wydana w oparciu o powyższe uregulowania prawne daje podstawy zakładowi ubezpieczeń społecznych do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że przepis ten pozostawia do uznania organu istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Nie może to jednak oznaczać dowolności rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji musi być bowiem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.
Ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tym celu obliguje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pod kątem okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, wynikających z norm prawa materialnego.
W postępowaniu toczącym się wskutek wniosku o umorzenie należności z tytułu składek to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa obowiązek współdziałania z organem na okoliczność wykazania, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wynika to przede wszystkim z faktu, że to wnioskująca posiada wiedzę obrazującą jej sytuację.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie skarżącej którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
W stosunku do działalności skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia świadczenia rentowego oraz rachunku bankowego, zawieszono postępowanie egzekucyjne z uwagi na układ ratalny, nie stwierdzono braku majątku z którego można prowadzić egzekucję.
Prawidłowo zatem przyjął organ, że nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Organ zasadnie następnie przeanalizował przesłanki wymienione w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Należało przeanalizować czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych
Z ustaleń organu wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Rodzina utrzymuje się z dochodu męża w kwocie 3.000 zł netto, wynagrodzenia z umowy o pracę skarżącej w kwocie 2.563,19 zł netto, umowy zlecenia w kwocie 30 zł za każdą faktycznie przepracowaną godzinę oraz renty z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 780 zł netto. Rodzina skarżącej ponosi miesięczne wydatki z tytułu czynszu w kwocie 145 zł, opłat eksploatacyjnych w wysokości 500 zł, kosztów leczenia średnio 650 zł. Skarżąca posiada zobowiązania z tytułu kredytów w łącznej kwocie 3.500 zł, które spłaca w układzie ratalnym po 200 zł miesięcznie. Jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2, na którym ZUS dokonał zabezpieczenia należności poprzez wpis do hipoteki na łączną kwotę 32.699 zł.
W ocenie Sądu organ ocenił zgromadzone dowody, odniósł się do obecnego stanu majątkowego i zdrowotnego strony. Istotne w sprawie jest to, że rodzina skarżącej nie jest pozbawiona środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Osiągany przez rodzinę skarżącej dochód jest kwotą wyższą od minimum socjalnego, który w III kwartale dla 2-osobowego gospodarstwa domowego wynosi 2.030,92 zł zatem, że w sprawie zachodzi ubóstwo. W tym miejscu należy zaznaczyć, że aby mówić, że strona znajduje się w stanie ubóstwa stan taki musiałby mieć charakter trwały, nie rokujący poprawy. W sprawie istotne jest to, że skarżąca uzyskuje dochody. W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia prawidłowo przyjął organ, że zadłużenie skarżącej nie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych lecz było związane z nieopłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.
Odnosząc się do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wskazać należy, że skarżąca dysponuje wprawdzie orzeczeniem o niepełnosprawności, jednak pracuje zawodowo. Zatem choroba nie pozbawia zobowiązanej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności Organ prawidłowo zaznaczył, że sytuacja finansowa jest trudna jednak nie ma charakteru trwałego. Nie bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że skarżąca osiąga dochody z tytułu pracy, umowy zlecenia oraz renty.
Dodatkowo należy wskazać, że trudna sytuacja materialna (finansowa) nie stanowi automatycznie o umorzeniu, a subiektywne przekonanie strony o spełnieniu przesłanek i brak bieżących wolnych środków pieniężnych u dłużnika nie uzasadnia rezygnację z dochodzenia zaległości.
Każdy rozpoczynający działalność gospodarczą, robi to na własne ryzyko, tak z ponoszeniem strat jak i osiąganiem dochodów. Skutki prowadzenia nierentownej działalności obciążają przedsiębiorcę. Nie można dopuścić, by koszty prowadzonej działalności przenosić na instytucje państwowe i innych płatników. Argumenty skarżącej związane z trudną sytuacja materialną i zdrowotną nie mogą uzasadniać rezygnacji wierzyciela publicznoprawnego z dochodzenia zadłużenia. Okoliczność, że skarżąca nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów zebranych w sprawie nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone. Tym samym zarzuty naruszenia prawa procesowego należy uznać za bezzasadne.
Reasumując, należy jeszcze raz podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w niniejszej sprawie nie zachodzą. Ponadto, umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno-rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo indywidualizując okoliczności sprawy ważyć zasadność wniosku o umorzenie należności składkowych co, zdaniem Sądu, nastąpiło w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wbrew twierdzeniom skargi organ odniósł się do wszystkich kwestii podniesionych przez skarżącą w trakcie toczącego się postępowania i wskazał dowody na których się oparł.
Wobec powyższego Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów, na których oparł swoją decyzję, zaskarżona decyzja została też należycie uzasadniona, bez pominięcia któregokolwiek elementu mającego znaczenie dla ostatecznego, niewadliwego załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu za nietrafny należy uznać zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia przez organ nadzwyczajnej zmiany okoliczności spowodowanej obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanem epidemii. Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżąca przed wydaniem zaskarżonej decyzji powoływała się na zmianę sytuacji materialnej związanej ze stanem epidemii. Nie powoływała się na obniżenie uzyskiwanych przez jej rodzinę dochodów. Z akt sprawy nie wynika aby przedłożyła organowi dokument, który załączyła do skargi tj. zaświadczenie z dnia 13 marca 2020 r. z zakładu pracy męża skarżącej.
Zatem nie może stawiać skutecznego zarzutu, że organ nie uwzględnił okoliczności, o których skarżąca go nie poinformowała. Tym samym nie może zarzucać organowi, że nie uwzględnił zmiany okoliczności, na które skarżąca się przed organem nie powoływała. To na skarżącej bowiem spoczywa ciężar udowodnienia, że nie ma żadnej możliwości spłaty zadłużenia.
W tym miejscu należy wskazać, że w przypadku zmiany okoliczności faktycznych sprawy jak np. obniżenie wysokości zarobków jej bądź męża, skarżąca w każdym czasie może wystąpić do organu z kolejnym wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu składek.
Końcowo, odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania, wyjaśnić należy, że z przepisu art. 133 § 3 p.p.s.a. stanowiącego, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 55 § 2 p.p.s.a., wprost wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również w tej mierze, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów. Podkreślić więc należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwość prowadzenia dowodów jest wyjątkowa, bo obejmuje tylko dowód z dokumentów i tylko o tyle, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.
Sąd nie mógł zatem przesłuchać wskazywanego świadka, gdyż taki środek dowodowy nie jest dopuszczalny w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wszelkie dowody i wnioski dowodowe strona powinna składać we właściwym, merytorycznym postępowaniu, czyli przed organem, bo ten podmiot dokonuje oceny wniosku. Sąd takich kompetencji nie posiada, gdyż kontroluje tylko sposób działania organu.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.