Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 17 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 303/20

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, Dyrektor IAS, organ II instancji) postanowieniem z 28 maja 2020 r., nr 0201-IEE2.711.65.2020.2.AK, po rozpatrzeniu zażalenia M. A. (dalej: zobowiązany, strona, skarżący), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej: NUS, organ I instancji) z 24 lutego 2020 r., nr 0214-SEE.711.78.2020-P, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie wystawionego przez P. SA – D. - tytułu wykonawczego z 21 sierpnia 2019 r. nr [...], obejmującego zaległości z tytułu abonamentu RTV za poszczególne miesiące od stycznia 2014 roku do marca 2019 roku. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 22 sierpnia 2019 roku nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 27 sierpnia 2019 roku.

Pismem z 3 września 2019 roku, strona wyjaśniła, że nie przypomina sobie, aby kiedykolwiek rejestrowała odbiornik radiowo-telewizyjny, jak również żeby kiedykolwiek otrzymała wezwanie do zapłaty oraz indywidualny numer identyfikacyjny. Wskazała, że według ustawy obowiązkiem operatora było doręczenie indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Ponadto zobowiązany wskazał, że odbiornik jest własnością jego matki, która jest zwolniona od opłat abonamentowych z racji wieku.

Organ egzekucyjny uznał, że w piśmie z 3 września 2019 r. zobowiązany domagał się umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 i zm., dalej: u.p.e.a.), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał oraz na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie umarza się jeżeli zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż taki obowiązek ciążył na wierzycielu. Pismem z 27 września 2019 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o wyrażenie opinii w sprawie złożonego wniosku.

Pismem z 2 stycznia 2020 r. wierzyciel stwierdził brak podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W piśmie wierzyciel wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego na dane osobowe M. A., a operator nadał dla dokonanej rejestracji indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat. Wierzyciel wskazał, że 3 września 2008 r. P. S.A. wysłała do zobowiązanego zawiadomienie o nadaniu tego numeru na adres: D C. Wierzyciel wyjaśnił, że wobec zaprzestania wnoszenia opłat abonamentowych, zostało wysłane do zobowiązanego upomnienie o sygnaturze [...] pismem z 15 kwietnia 2019 r., wzywające do dobrowolnego uregulowania zaległości za okres od stycznia 2014 r. do marca 2019 r. Upomnienie nie zostało odebrane przez stronę i zostało zwrócone wierzycielowi jako niepodjęte w terminie.

Wierzyciel odniósł się do przekazanej przez M. A. informacji o użytkowaniu odbiornika rtv pod adresem: D. przez matkę zobowiązanego. Wierzyciel poinformował, że w bazie abonentów P. S.A. nie odnotowano rejestracji odbiorników na dane mamy zobowiązanego pod wskazanym adresem. Do pisma wierzyciel załączył duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nr [...] oraz kopię upomnienia nr [...].

Postanowieniem z 24 lutego 2020 r. nr 0214-SEE.711.78.2020-P, Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji przywołał treść art. 2, art. 26 §1 i § 2, art. 29 §1, art. 59 §1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. i stwierdził, że obowiązek objęty tytułem nie został wykonany, nie został umorzony, nie wygasł, istnieje i jest wymagalny. Z tytułu wykonawczego oraz przedłożonych przez wierzyciela innych dokumentów wynika, iż upomnienie zostało zobowiązanemu doręczone.

W efekcie wniesionego zażalenia DIAS utrzymując zaskarżonym postanowieniem rozstrzygnięcie NUS powołał art. 59 § 1ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stwierdził, że działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w przedmiotowej sprawie było prawidłowe. W opinii DIAS Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, jakimi przesłankami faktycznymi i prawnymi kierował się przy rozstrzygnięciu sprawy powołując się na stanowisko wierzyciela. Dyrektor IAS przywołał art. 2 ust. 2 i 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. (Dz. U. z 2005 r., nr 85 poz. 728 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutów wynikających z zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że ustawa o opłatach abonamentowych na użytkowników nakłada obowiązek nie tylko rejestracji odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego i wnoszenia opłat abonamentowych, ale również zgłaszania w placówce pocztowej wszelkich zmian statusu prawnego lub faktycznego mających wpływ na istniejący obowiązek. Z tego powodu, w opinii Dyrektora IAS, pomimo, że zobowiązany nie przypomina sobie faktu dokonanej rejestracji odbiorników, jak również ewentualnego nieotrzymania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie zwalnia to go z ustawowego obowiązku dokonywania opłat abonamentowych oraz dokonywania wszelkich aktualizacji wniosku rejestracyjnego zgodnym ze stanem faktycznym.

Natomiast w sytuacji prowadzenia z wspólnego gospodarstwa z mamą, posiadającą uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych, należy wyrejestrować swój odbiornik radiofoniczny/telewizyjny, a następnie dokonać jego rejestracji na dane mamy, przedstawiając stosowne dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia.

Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W skardze wskazał, że organy w żaden sposób nie udowodniły dochodzonego przez roszczenia, nie wykazały stosownych dokumentów a na samym domniemaniu długu nie można nikogo obciążać kosztami. Skarżący podkreślił, że nie poradzi sobie w tej sprawie, nie zna się za paragrafach i przepisach prawnych, a duży stres związany z rozprawą sądową mógłby się negatywnie odbić na jego stanie zdrowia (stan po zawale serca i problemach kardiologicznych) Skarżący wniósł o przyznanie obrońcy z urzędu.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z 13 października 2020 r. ustanowiono skarżącemu adwokata opłacanego z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że kontroli tut. Sądu poddane zostało postanowienie DIAS wydane – w oparciu o regulacje przewidziane w art. 59 i nast. u.p.e.a. – w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego w celu wyegzekwowania tzw. opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2014 r. do marca 2019 r. W tej sprawie wierzyciel zajął stanowisko w piśmie procesowym z 2 stycznia 2020 r.

Na wstępie należy wskazać, że art. 1 pkt 31 lit. b ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), które to przepisy weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r., zmieniły brzmienie art. 59 § 1 u.p.e.a., które regulują podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz tryb postępowania w tej sprawie. Jednakże z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy regulujące środek zaskarżenia w postaci zarzutów na postępowanie egzekucyjne w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020r. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. 1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,
2. 2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,
3. 3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa,
4. 4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,
5. 5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,
6. 6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,
7. 7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu,
8. 8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania,
9. 9. na żądanie wierzyciela,
10. 10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z treści pism skarżącego oraz z wniesionej skargi wynika, że kwestionuje on istnienie dochodzonego od niego w niniejszym postępowaniu długu (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oraz doręczenie upomnienia (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

W tym miejscu uzasadnienia wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 2 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1). Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2). Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 stawy abonamentowej, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U.2020 r. poz. 1041). Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest więc obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa.

Wskazać należy, że w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. nr 187, poz. 1342), operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wskazane rozporządzenie Ministra Transportu z 2007 r. weszło w życie w dniu 13 grudnia 2007 r., a zatem, zgodnie z § 5 ust. 2, jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia (a więc dniu 13 grudnia 2007 r.) skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Przede wszystkim jednak, w § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. prawodawca wskazał, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5) jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Przypomnienia wymaga, że skarżący w swoim piśmie z 3 września 2019 r. stwierdził, ze nie przypomina sobie aby kiedykolwiek rejestrował odbiornik radiowy czy telewizyjny i zaprzecza aby kiedykolwiek otrzymał indywidualny numer identyfikacyjny.

Sąd stwierdza, że na zarejestrowanie odbiorników RTV przez zobowiązanego nie wskazują dołączone do sprawy akta administracyjne. Z akt niniejszej sprawy w żaden sposób nie wynika, by skarżący składał wniosek o rejestrację odbiorników radiowych lub telewizyjnych, w aktach sprawy brak bowiem wniosku o rejestrację ww. odbiorników. Natomiast wierzyciel załączył do akt jako dowód nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, duplikat zawiadomienia opatrzony datą 3 września 2008 r., który wygenerowany został na podstawie danych przechowywanych w systemie w dniu 2 stycznia 2020 r. Zaznaczyć jednak należy, iż w aktach brak jest jakiegokolwiek śladu, że takie zawiadomienie zostało faktycznie do skarżącego wysłane. Skoro wierzyciel dysponuje duplikatem zawiadomienia, to tym bardziej powinien dysponować jakimkolwiek dowodem wysłania tego pisma do strony.

Sąd uznał, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust.

2. Normodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16). W ocenie Sądu, mimo że obowiązek uiszczania opłaty wynika z ustawy abonamentowej i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika, to realizacja przez P. powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. miała istotne znaczenie. P. miała przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz z pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom RTV (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że wierzyciel wykazał, że wykonał względem skarżącego ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów. Bezwzględnie obowiązkiem P. było skuteczne powiadomienie zobowiązanego o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego i nawet w sytuacji, gdy nie była zobowiązana do przesłania rzeczonej przesyłki, jako rejestrowanej. Nie zmienia to jednak tego, że powinna ona zabezpieczyć swój interes, aby być w stanie wykazać – choćby w innej formie – dopełnienie obowiązku powiadomienia abonenta o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Tymczasem P. w sprawie w żaden sposób nie wykazała, aby stosowne zawiadomienie zostało do skarżącego faktycznie przesłane. Poza samym twierdzeniem o jego przesłaniu nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tym przedmiocie.

W ocenie Sądu, organy nie przedstawiły wiarygodnego dowodu, że poza wygenerowaniem 3 września 2008 r. zawiadomienia, w istocie doszło do jego wysłania skarżącemu. Dostrzec przy tym należy, że wierzyciel przedłożył dowód, który sam sporządził i to w sposób, który nie pozwala zweryfikować przedstawionego przezeń stanowiska. Skarżący zaś kategorycznie stwierdził, że powyższego spornego pisma nie otrzymał i że nie istnieje wobec niego w ogóle obowiązek. Wierzyciel nie dysponuje przy tym dowodem nadania przesyłki doręczycielowi, a w każdym razie w toku postępowania administracyjnego takowego nie przedstawił. Co prawda żaden przepis ustawy abonamentowej nie wymaga, aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych, jednakże nie ulega wątpliwości, że w przypadku sporu, ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny.

Zdaniem Sądu, organ II instancji przedwcześnie przyjął, nie dysponując ku temu wystarczającym materiałem dowodowym, że doręczono skarżącemu ww. sporne pismo, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią. Skoro zatem obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Dopiero w sytuacji, gdy Sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie się w kwestii prawidłowości stanowiska organów w względem zarzutów skarżącej co do nieistnienia obowiązku.

W ocenie Sądu, z akt sprawy nie wynika zatem, aby skarżący został prawidłowo zawiadomiony o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, choć wierzyciel na taki fakt wskazuje. Ponadto zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to rolą organów egzekwujących ten obowiązek jest wykazanie tego faktu w sposób niebudzący wątpliwości. Tymczasem w aktach sprawy brak jest dowodu zarejestrowania odbiorników na nazwisko skarżącego. Ustalenie tych faktów przesądzało zaś o prawidłowym zastosowaniu przepisów prawa skutkujących uznaniem, że skarżący był zobowiązany do ponoszenia opłat abonamentowych.

Niewyjaśnienie ww. okoliczności przez Dyrektora IAS skutkowało naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania przewidzianych przepisami k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w szczególności przepisu art. 6, 7, 8 k.p.a.

Odnosząc się do kolejnej kwestii podnoszonej przez skarżącego, braku doręczenia upomnienia, to przypomnieć należy, że w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania (por. wyrok NSA z dnia 20.09.2019 r., sygn. akt II OSK 2647/17). Ocena zatem twierdzenia zobowiązanego o nieprzesłaniu upomnienia, rzutująca przecież na poprawność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, byłaby możliwa, gdyby cały istotny dla weryfikacji prowadzonego postępowania materiał dowodowy znajdował się w aktach administracyjnych sprawy. Brak zatem w aktach dowodów, na które powołuje się organ II instancji (dowodu potwierdzającego doręczenie upomnienia) uniemożliwia ocenę jego stanowiska, tj. potwierdzenie, że obowiązek wynikający z art. 15 § 1 u.p.e.a. został spełniony.

W rozpoznawanej sprawie z nadesłanych przez organ akt administracyjnych (k.

26) wynika, że przesyłka skierowana do skarżącego nie została przez niego odebrana i wróciła do organu z adnotacją " nie zastano awizowano 17.04.2019 zwrot. Zwrot nie podjęto w terminie 06.05 nieczytelny rok" DIAS uznał, że przesyłka została doręczona z datą zwrotu korespondencji nadawcy, tj. 6 maja 2019 r. Na załączonej do akt kserokopii jednej strony koperty, mającej zawierać skierowane do strony upomnienie z 15 kwietnia 2019 r., brak jest informacji o pozostawieniu w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia oraz informacji, że w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawione zostało powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia, jak również informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia oraz podpisu doręczyciela.

Zauważyć w tym miejscu należy, że w myśl art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1. 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2. 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Stosownie natomiast do treści art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanego unormowania, które tutejszy Sąd w pełni podziela, podkreśla się, że procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a., zostały spełnione. Takim dowodem dla organu jest zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie jego odbioru, z datą i podpisem doręczyciela.

Zatem, aby uznać prawidłowość doręczenia upomnienia w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania (nie natomiast z datą zwrotu korespondencji nadawcy, jak przyjął wierzyciel w niniejszej sprawie), a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 k.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki.

W razie niedopełnienia jednej z tych czynności przez operatora pocztowego niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja (postanowienie) została doręczona prawidłowo. O fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 31.05.2012 r. sygn. akt I OSK 2105/11 - Lex nr 1403125, 09.01.2015 r. sygn. akt II GSK 2893/14 - Lex nr 1624414, 12.01.2016 r. sygn. akt II OSK 1158/14 - Lex nr 2033967, 10.04.2014 r. sygn. akt II OSK 855/14 - Lex nr 1461905, 02.07.2013 r. sygn. akt II OSK 572/12 - Lex nr 1372126, 04.12.2012 r. sygn. akt II OSK 1367/11 - Lex nr 1367240, 0404.2012 r. sygn. akt II OSK 695/12 - Lex nr 1145634 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z 08.12.2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 820/16 - Lex nr 2178589, z 28.06.2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 470/16 - Lex nr 2113665, 23.05.2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 816/16 - Lex nr 2055989, Opolu z 16.06.2016 r. sygn. akt II SA/Op 221/16 - Lex nr 2086483, Bydgoszczy z 28.10.2015 r. sygn. akt II SA/Bd 758/15 - Lex nr 1929988).

W orzecznictwie przyjęto również, że w zawiadomieniu o przesyłce należy precyzyjnie podać miejsce poprzez określenie nazwy podmiotu, który przesyłkę przechowuje oraz jego adresu. Nie wystarczy w szczególności umieścić na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki. Niewskazanie w zawiadomieniu miejsca, w którym złożono przesyłkę do awiza, stanowi istotny brak tego dokumentu (zob. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., I OSK 1280/13, LEX nr 1808763). Zawiadomienie powinno zawierać także szczegółowe pouczenie o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie (zob. wyrok NSA z 23.06.2017 r., I OSK 1870/16, LEX nr 2339611).

W rozpoznawanej sprawie, załączona do akt kserokopia koperty mającej zawierać skierowane do skarżącego upomnienie z 15 kwietnia 2019 r., uniemożliwia prześledzenie i rzeczywiste ustalenia kolejnych czynności, które zobligowany był wykonać doręczyciel w trybie art. 44 k.p.a., a niewątpliwie, bezsporne potwierdzenie dokonania tych działań jest konieczne, aby przyjąć fikcję doręczenia zastępczego w odniesieniu do doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Powyższe oznacza, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu - w trybie art. 44 k.p.a. upomnienia z 15 kwietnia 2019 r. Podniesiony zatem zarzut z art. 59 §1 pkt 7 u.p.e.a., uznać należy za zasadny.

Skarżący kwestionując fakt zarejestrowania przez siebie odbiornika radiowego i telewizyjnego wyjaśnił, że odbiorniki, którymi dysponuje w miejscu zamieszkania należą do jego mamy, która z racji wieku zwolniona jest od ponoszenia opłat abonamentowych. Odnosząc się do tej okoliczności Dyrektor IAS poinformował jedynie, że wierzyciel w piśmie z dnia 2 stycznia 2020 r. wyjaśnił, że w bazie abonentów P. S.A. nie odnotowano rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych na dane mamy skarżącego pod wskazanym adresem zamieszkania. Zdaniem Sądu w tej sprawie wyjaśnienia wymaga, czy mama zobowiązanego kiedykolwiek posiadała zarejestrowany odbiornik radiowy bądź telewizyjny i pod jakim adresem, ważne jest również czy go wyrejestrowała. Wyjaśnienia wierzyciela zawarte w piśmie z 2 stycznia 2020 r. nie są ani wystarczające ani poparte jakimikolwiek dowodami. Z doświadczenia życiowego trudno jest Sądowi dać wiarę aby osoba w starszym wieku nigdy nie posiadała ani telewizora ani radia

Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu, sposób załatwienia kontrolowanej sprawy administracyjnej narusza zasady o jakich mowa art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W rozpoznawanej sprawie powyższe zasady powinny być brane pod uwagę ze szczególną starannością gdyż zarówno z treści skargi wniesionej do Sądu, jak i z treści wcześniejszych pism zobowiązanego wynika, że skarżący zupełnie nie orientuje się w swojej sytuacji prawnej i faktycznej, a dezorientacja skarżącego pokrywa się z pobieżnymi działania wierzyciela - P. Działania te w opinii Sądu na tym etapie postępowania nie są wystarczające do przypisania skarżącemu roli dłużnika w tej sprawie.

Z tego też powodu Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienia Dyrektora IAS z 28 maja 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.