Uzasadnienie
W dniu (...) lutego 2021 r. R. J. (dalej: skarżący) zwrócił się do Starosty Górowskiego (dalej: Starosta, organ) z wnioskiem o wymianę dokumentu prawa jazdy. Do wniosku dołączył m.in. następujące dokumenty:
- - świadectwo kwalifikacji zawodowej z dnia (...) lutego 2021 r. (nr(...)) potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie kategorii C1, C1+E, C, C+E;
- - orzeczenie lekarskie nr(...), w którym stwierdzono, że wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych skarżący jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy transportu drogowego, w orzeczeniu tym określono datę następnego badania okresowego na dzień (...) lutego 2026 r.;
- - orzeczenie psychologiczne nr (...), w którym stwierdzono brak przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i określono termin następnego badania psychologicznego na dzień (...) lutego 2026 r.
Po rozpoznaniu wniosku, Starosta wydał skarżącemu prawo jazdy, w którym oznaczył daty ważności poszczególnych kategorii uprawnień: uprawnienia kategorii AM – 1 marca 2036 r.; A1 – bezterminowo; A2 – 1 marca 2036 r.; A, B1, B i B+E – bezterminowo; C1, C1+E, C, C+E – 19 lutego 2026 r.; T – bezterminowo.
Pismem z dnia (...) marca 2021 r. skarżący zwrócił się o "sprostowanie sprawy i wydanie nowego dokumentu prawa jazdy", wskazując, że wnioskował o wpis kodu 95 do kategorii prawa jazdy C i CE, natomiast nie składał żadnych dokumentów pozwalających na wpisanie zmian/terminu ważności uprawnień w pozycji nr 11, które zostały dokonane przez organ. Podał, że jego prawo jazdy zostało wydane jako bezterminowe i taki wpis powinien pozostać w nowym dokumencie. Pismem z dnia (...) marca 2021 r. Starosta poinformował skarżącego, że czynność materialno – techniczna polegająca na wpisaniu w pozycji 11 i 12 prawa jazdy na podstawie świadectwa kwalifikacji, orzeczenia lekarskiego oraz psychologicznego świadczy o ważności kwalifikacji kierowcy zawodowego.
Następnie strona w piśmie z dnia (...) marca 2021 r. wniosła o wydanie decyzji w sprawie, ze względu na złożenie w dniu (...) marca 2021 r. odwołania. W piśmie z dnia (...) kwietnia 2021 r. organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w poprzednim piśmie, wskazując, że wymiana prawa jazdy w związku z dokonaniem wpisu potwierdzającego kwalifikację zawodową kierowcy jest czynnością materialno – techniczną, która nie jest rozstrzygana w drodze decyzji. Ponadto zdaniem organu, prawidłowo wpisano w dokumencie prawa jazdy w pozycji nr 11 datę ważności uprawnienia, przyjmując datę najwcześniejszego terminu ważności przedłożonego badania lekarskiego i psychologicznego.
Pismem z dnia (...) maja 2021 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na stanowisko Starosty, domagając się stwierdzenia bezskuteczności wpisów daty ważności uprawnień w dokumencie prawa jazdy w rubryce 11, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zobowiązanie organu do zmiany wpisu w dokumencie prawa jazdy w rubryce 11 poprzez wpisanie tam jednej kreski przy kategoriach: C1, C, C1E, CE, jako informacji, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Strona w skardze zarzuciła organowi:
- - naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm., dalej jako u.k.p.) poprzez błędne przyjęcie, że do utraty uprawnienia (ustalenia ważności prawa jazdy, vide rubryka 11 prawa jazdy) jest wystarczające orzeczenie lekarskie stwierdzające przeciwskazania do kierowania pojazdami, a nie decyzja administracyjna wydana w ślad za takim orzeczeniem;
- - naruszenie rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r., w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 702), wydane w oparciu o art. 20 ust. 1 u.k.p., które weszło w życie z dniem 25 maja 2016 r., poprzez dokonanie w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy daty ważności uprawnień w zakresie kategorii C. C1, CE i C!E bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, albowiem skarżący w zakresie tych kategorii nabył uprawnienia bezterminowo;
- - naruszenie § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w dacie wejścia w życie u.k.p. skarżący posiadał bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanych kategorii, których data ważności nie została ograniczona żadnym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w konsekwencji czego w dokumencie prawa jazdy w rubryce 11 powinno być wpisane po jednej kresce, tj. informacja, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo;
- - naruszenie załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych dla celów przewidzianych w Kodeksie pracy poprzez błędną wykładnię obowiązującego wzoru orzeczenia lekarskiego, polegającą na nadaniu nieprawidłowego znaczenia wskazanemu w orzeczeniu terminowi następnego badania okresowego, poprzez przyjęcie, że wyznaczenie przez lekarza terminu następnego badania okresowego jest równoznaczne z określeniem terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego wzoru przez organ powinna prowadzić do wniosku, że termin ten jest wyznaczany przez lekarza jedynie na potrzeby realizacji obowiązku podlegania nadaniom okresowym przez kierowców i w przypadku nie stwierdzenia przeciwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy nie ogranicza ono jego bezterminowych bezterminowych.
Starosta, przekazując skargę do Sądu, wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie odnośnie prawidłowości wpisu w dokumencie wydanego prawa jazdy i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca określił przesłanki uwzględnienia skargi sądowoadministracyjnej wniesionej na decyzję administracyjną lub postanowienie.
W pierwszej kolejności należy dostrzec, iż skarżący w skardze wskazywał, z jednej strony, że zaskarża "stanowisko" organu w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień w dokumencie prawa jazdy (dostrzegając w działaniu organu elementy rozstrzygnięcia), z drugiej jednak strony wnosił o stwierdzenie bezskuteczności dokonanych wpisów (traktując działanie organu jako czynność). Z kolei organ cały czas stał na stanowisku, że w sprawie dokonał wyłącznie czynności materialno – technicznej polegającej na dokonaniu kwestionowanych przez skarżącego wpisów.
Zauważyć jednocześnie należy, że na odwrocie wypełnionego przez stronę wniosku z dnia (...) lutego 2021 r. znajduje się druk zatytułowany "decyzja", podpisany przez pracownika organu i odebrany przez skarżącego, w którym w tabeli zamieszczono informacje o poszczególnych kategoriach uprawnień do kierowania pojazdami, przysługujących skarżącemu od momentu wydania nowego dokumentu prawa jazdy. Zbadaniu podlegał zatem charakter prawny podjętego przez organ działania.
W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do wydania decyzji, lecz dokonano w niej wyłącznie czynności materialno – technicznej, polegającej na dokonaniu wpisów w dokumencie prawa jazdy. Samo zaś użycie na odwrocie wypełnianego przez stronę wniosku słowa "decyzja", nie powoduje, że dokument ten nosi cechy władczego rozstrzygnięcia organu administracji o prawach strony.
Sąd zważył, że zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p., osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na powyższy wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Z przepisu tego wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę. Jeśli natomiast zmiana ta wynika z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, to tylko wówczas te nowe uprawnienia wynikają ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Omawiany problem prawny był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach z: 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 374/22, z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20, z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1421/21, z 17 marca 2022 sygn. akt II GSK 98/22, CBOSA).
Sąd podziela zasadnicze motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniach powyższych orzeczeń w odniesieniu do tego, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy w warunkach wskazanych w art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. (analogicznie należy potraktować sytuację określoną w art. 15 ust. 1 i 4 u.k.p., w której nie dochodzi do nabycia nowych uprawnień) stanowi czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wobec powyższego, Sąd przyjął, że przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie była czynność materialno-techniczna Starosty, dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami.
Biorąc przy tym pod uwagę, że skarżący zaskarżył działanie organu polegające na wpisaniu w dokumencie prawa jazdy terminu ważności uprawnień w całości, a jedynie we wnioskach skargi domagał się stwierdzenia bezskuteczności wpisu w zakresie wpisania tam terminu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C1, C, C1+E, C+E, Sąd dokonał kontroli czynności wpisania terminu ważności uprawnień w pełnym zakresie dokonanym przez organ, czyli dotyczącym wpisania daty ważności uprawnień kategorii AM, A2, C1, C, C1+E i C+E.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozstrzygnięcia, należy jeszcze wskazać, że stosownie do brzmienia art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący dowiedział się o kwestionowanej czynności w dniu (...) marca 2021 r. (kiedy odebrał prawo jazdy), a skargę wniósł w dniu (...) maja 2021 r., czyli z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Mając jednak na uwadze charakter zaskarżonej czynności, brak pouczenia skarżącego o możliwości wniesienia skargi do Sądu oraz podejmowane przez skarżącego czynności, należało uznać, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego.
Przechodząc do merytorycznych aspektów sprawy, Sąd zauważa, że w podobnej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (wyrok z 17 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Po 169/21, CBOSA), jak również tutejszy Sąd (wyrok z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn.. akt III SA/Wr 307/21, CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w powyższych wyrokach i przyjmuje je za własne. Tezy i twierdzenia tych wyroków (ich fragmenty) zostaną powołane wielokrotnie niżej, jako szczególnie trafne.
Zaskarżona czynność została podjęta w związku z wnioskiem skarżącego o dokonanie w prawie jazdy wpisu potwierdzającego posiadanie świadectwa kwalifikacji zawodowej (potwierdzenie odbycia szkolenia okresowego). Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.k.p., starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Stosownie do art. 15 ust. 4 u.k.p. wpis ten jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy.
W sprawie rozważenia wymagało, czy wymiana prawa jazdy przez Starostę w oparciu o przywołane powyżej przepisy prawa materialnego, upoważniała organ do ingerencji w uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami, poprzez wpisanie daty ważności przysługujących skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C1, C, C1+E, C+E, jak również kategorii AM i A2.
W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1135/19, wyrok WSA w Poznaniu z 22 marca 2018r. sygn. akt II SA/Po 1173/17, CBOSA) podkreśla się, że pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu, jest rozumiane jako uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Natomiast w drugim znaczeniu jest używane na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego, posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. W tym znaczeniu prawo jazdy stanowi urzędowy dowód posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami. Dlatego wymaga wyraźnego zaznaczenia konieczności odróżnienia uprawnień do kierowania pojazdami, które stanowią publiczne prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem od samego dokumentu prawa jazdy, który w świetle art. 4 ust. 1 u.k.p. stanowi wyłącznie dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składający się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy.
Prawo jazdy jest więc urzędowym dowodem posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (art. 76 § 1 k.p.a.). Jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy uprawnienia stwierdzone decyzją właściwego organu są ważne, czy też wygasły, np. wskutek upływu czasu (por. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., I OSK 1686/15). Słusznie podkreśla się także w orzecznictwie, że czym innym jest data ważności prawa jazdy, jako dokumentu, a czym innym jest data ważności uprawnienia, wpisywana na drugiej stronie dokumentu prawa jazdy w kolumnie (pozycji) 11, korespondującej z pozycją w kolumnie 9 wskazującą na konkretną kategorię posiadanego uprawnienia. Czym innym jest także potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej, wpisywane w pozycji 12 odnoszącej się do ograniczeń jako data ważności posiadanego świadectwa kwalifikacji zawodowej korespondującej z pozycją w kolumnie 9 (kategorią posiadanego uprawnienia) i pozycją w kolumnie 11 (datą ważności uprawnienia).
W przywołanych powyżej fragmentach art. 15 u.k.p. mowa jest o prawie jazdy, jako dokumencie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy. Wynika z niego bowiem jasno, że starosta "dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej (...), szkolenia okresowego" (ust. 1), a także, że następuje to "w formie wymiany prawa jazdy" (ust. 4). Przepisy te stanowią zatem o dokonaniu określonego wpisu w dokumencie prawa jazdy, z uwzględnieniem jego terminu ważności, co nastąpić ma poprzez wymianę tego dokumentu na dokument nowy. Poza rzeczonym wpisem, który potwierdzać ma zdobycie przez posiadacza dokumentu prawa jazdy kwalifikacji zawodowych, wymaganych w świetle regulacji rozdziału 7a ustawy o transporcie drogowym do wykonywania przewozów drogowych jako kierowca, przepisy te nie uprawniają organu administracji publicznej do dokonania jakichkolwiek dalszych zmian, co oznacza, że w pozostałym zakresie nowo wydany przy tej okazji dokument powinien - co do zasady - stwierdzać dotychczasowy odnoszący się do kierującego pojazdami stan faktyczny.
Z akt administracyjnych sprawy, w szczególności z kserokopii dotychczasowego dokumentu prawa jazdy wydanego w dniu 4 grudnia 2006 r. wynika bezspornie, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, C, B+E, C+E i T bezterminowo (w pozycji 11 "data ważności uprawnienia" w odniesieniu do tych wszystkich kategorii widnieje symbol "-"). Zauważyć przy tym trzeba, że posiadanie przez skarżącego tych uprawnień oznacza tym samym - na gruncie art. 6 ust. 1 u.k.p. - równoczesne posiadanie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, B1, C1, C1+E. Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231, dalej: rozporządzenie) w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy (o kierujących pojazdami, to jest w dniu 19 stycznia 2013 r. - przyp. tut.
Sądu) uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo (ust. 1). W przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a rozporządzenia, nie może być dłuższa niż 15 lat (ust. 2). Zauważyć trzeba, że w § 29 rozporządzenia dodany został ust. 3 (§ 1 pkt 10 rozporządzenia z dnia 15 kwietnia 2022 r., Dz. U. z 2022 r., poz. 874 zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 7 maja 2022 r.), który w sprawie nie miał jednak zastosowania.
Skarżący na dzień (...) marca 2021 r. posiadał zatem - stwierdzone poprzednim dokumentem prawa jazdy - bezterminowe uprawnienia kategorii A, B, C, B+E, C+E oraz T. Starosta w nowym dokumencie prawa jazdy w odniesieniu do kategorii A, A1, B, B1, B+E i T oznaczył datę ważności tych uprawnień jako bezterminową. Powinien jednak także w odniesieniu do kategorii AM, A2, C1, C1+E, C, C+E umieścić symbol "-", czego wymagał od organu § 29 ust. 1 rozporządzenia (kategorie AM i A2 mieszczą się w zakresie kategorii A – art. 6 ust. 1 pkt 4 u.k.p., kategoria C1 mieści się w zakresie kategorii C- art. 6 ust. 1 pkt 8 u.k.p., C1+E w zakresie kategorii C+E – art.
- 6. ust. 1 pkt 12 i odpowiednio § 10 ust. 6 pkt 1 lit. g) i j) rozporządzenia).
Wskazać przy tym należy, że art. 13 ust. 1 u.k.p., zgodnie z którym prawo jazdy kategorii:
- 1) AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T wydaje się na okres 15 lat, z tym że: a) okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a, b) prawo jazdy kategorii B uzyskane po raz pierwszy wydaje się na okres, o którym mowa w art. 91 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 92 ust. 1;
- 2) C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15 - określa termin ważności dokumentu prawa jazdy, a nie ważności uprawnień określonych kategorii.
W sprawie w odniesieniu do kategorii AM i A2 Starosta nieprawidłowo wpisał datę ważności uprawnienia: 1 marca 2036 r. Jak wynika z kserokopii dotychczasowego prawa jazdy, uprawnienie w zakresie kategorii A (w którego zakresie – według art. 6 ust. 1 u.k.p. - mieszczą się kategorie AM i A2) skarżący nabył w dniu 4 grudnia 2006 r., czyli przed 19 stycznia 2013 r., bez ograniczenia terminu ważności. W konsekwencji Starosta nie był uprawniony do modyfikowania terminu ważności uprawnienia kategorii AM i A2.
Jeżeli chodzi o kategorie: C1, C1+E, C, C+E Starosta również nieprawidłowo wpisał jako datę ważności uprawnienia datę kolejnego badania wynikającą z orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Takie stanowisko nie może zostać wywiedzione ani z przytoczonej wyżej treści art. 15 u.k.p, ani z przepisów rozporządzenia z 24 lutego 2016 r.
Według § 10 ust. 4 rozporządzenia wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E.
Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej. Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 rozporządzenia dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego."
W odniesieniu do przywołanych wyżej regulacji, NSA w wyroku z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20 (CBOSA) wskazał, że literalne odczytanie przepisu § 10 ust. 5 rozporządzenia może potwierdzać sposób interpretacji organu (to jest ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami - przyp. tut. Sądu), bowiem użyte w tym przepisie określenie: "w pozycji data ważności uprawnienia" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko uprawnień, o których mowa w art. 15 u.k.p. (uprawnień kierowcy zawodowego – posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej, przyp. tut. Sądu), ale również uprawnień nabytych bezterminowo, to jednak taki rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego, w tym argumentacji a rubrica. Taka interpretacja pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia".
Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu powinny podlegać odrębnie - data ważności prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Dodatkowo dokonuje się wpisu potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w postaci kodu na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39 ust. 6 u.t.d., posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu (w pozycji "ograniczenia") jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p., dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.Urz.UE Seria L z 2006 r. Nr 403, s. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych (czy jak w rozpatrywanej sprawie celem potwierdzenia kwalifikacji zawodowych w oparciu o art. 15 u.k.p.), stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych.
Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 2030/21, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii AM, A2, C1, C1+E, C i C+E w dokumencie prawa jazdy.