Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] października 2013 r. M. D. (skarżący, płatnik, zobowiązany) wniósł o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za rok 2008 i 2009. Wniosek uzasadnił bardzo trudną sytuacja życiową związaną z problemami mieszkaniowymi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że nie posiada żadnego majątku, jest jedynie współwłaścicielem trzynastoletniego samochodu, mieszka z żoną, która nie pracuje i pełnoletnią córką osiągająca dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, że opiekuje się chorą 88 - letnią mamą, ponadto oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej i z żoną pozostają na utrzymaniu córki.
W dniu [...] stycznia 2014 r. Inspektorat ZUS w K. G. wydał decyzję o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: od września 2008 r. do października 2008 r., od grudnia 2008 r. do maja 2009 r., od sierpnia 2009 r. do września 2009 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc marzec 2009 r.
W dniu [...] stycznia 2014 r. wpłynął wniosek M. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku M. D. powołał się na trudną sytuację życiową związaną z oczekiwaniem na decyzję Sądu o eksmisji z dotychczasowego miejsca zamieszkania. Ponadto zobowiązany wskazał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. umorzył prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne, stwierdzając nieściągalność zadłużenia. M. D. dołączył do wniosku kopię tego postanowienia. Jednocześnie zobowiązany wskazał, że pismem z dnia [...] października 2013 r. został poinformowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o umorzeniu długów za nieopłacone składki za okres od stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r., przedłożył kopie przedmiotowego pisma. M. D. podnosił, że opiekuje się przewlekle chorymi rodzicami: 89-letnią matką oraz 85-letnim ojczymem. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący dołączył ponadto kopie dwóch zaświadczeń lekarskich z dnia [...] lipca 2009 r. oraz [...] czerwca 2010 r., z których wynika,że ojczym płatnika cierpi na chorobę Alzheimera wymaga stałego leczenia i opieki.
Dodatkowo zobowiązany załączył kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego matki z dnia [...] października 2013 r., w epikryzie której wskazano, że matka skarżącego ma zaawansowaną miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, została wypisana pod opiekę rodziny. Skarżący wyjaśnił, że poprzedni samochód, którego był właścicielem, który służył mu do zarabiania został zajęty na poczet zadłużenia, natomiast obecne auto kupiła jego córka, aby mógł dalej pracować.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267, dalej w skrócie k.p.a.), art. 83 ust. 4, art. 28, art. 32 i art. 123 ustawy z dnia13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm. dalej w skrócie u.s.u.s.), utrzymano w mocy decyzję z [...] stycznia 2008 r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.
W uzasadnieniu decyzji organ opisał sytuację życiową skarżącego przywołując, że zobowiązany ma trudną sytuację mieszkaniową opiekuje się chorymi rodzicami, wskazał również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. umorzył postepowanie egzekucyjne toczące się przeciwko skarżącemu i wskazał, że zobowiązany został poinformowany przez ZUS o umorzeniu długu - niezapłaconych składek za okres od stycznia 1999 r. do lutego 2009 r. Organ drugiej instancji uzasadniając rozstrzygnięcie powołał art. 28 ust. 2, 3 u.s.u.s. i wyjaśnił, że wobec M. D. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieściągalność.
Natomiast z danych zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że płatnik wznowił wykonywanie działalności gospodarczej z datą [...] grudnia 2013 r. i z tego powodu umorzenie należności byłoby przedwczesne. Z tego powodu w ocenie organu odwoławczego w chwili obecnej nie zaistniały przesłanki prawne, określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pozwalające stwierdzić całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek.
W postępowaniu przywołano też przesłanki umorzenia zaległych należności określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365) wydanym na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wyjaśniono, że nie mają one zastosowania w sytuacji skarżącego bowiem gospodarstwo domowe zobowiązanego nie jest pozbawione źródła dochodu. M. D. wznowił prowadzenie działalności gospodarczej, a z przedłożonych kopii raportów fiskalnych wynika, że w okresie od [...] stycznia 2014 r. do [...] stycznia 2014 r. uzyskał przychód w kwocie [...] zł, natomiast w okresie od [...] lutego 2014 r. do [...] lutego 2014 r. w kwocie [...] zł. Organ wskazał również, że pozostająca w zobowiązanym we wspólnym gospodarstwie domowym córka uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto.
Organ podkreślił, że wykazane przez M. D. stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat stanowią kwotę ok. [...] zł, a koszty związane z leczeniem ok. [...] zł, a zatem nie można uznać, że uregulowanie należności z tytułu składek miałoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dodatkowo organ wskazał na możliwość ratalnej spłaty należności. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono również, że podane przez zobowiązanego okoliczności dotyczące umorzenia należności za okres od stycznia 1999 r. do lutego 2009 r. nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym, bowiem skarżący wnioskiem złożonym dnia [...] maja 2013 r. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012r., poz. 1551).
Natomiast w treści powołanego przez M. D. pisma wskazano jedynie, iż w myśl art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy umorzeniu podlegają nieopłacone składki za okres od dnia [...] stycznia 1999 r. do [...] lutego 2009 r. nie stwierdzono natomiast, że zadłużenie za ten okres zostało zobowiązanemu umorzone.
Organ administracyjny podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek, określone w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest instytucją nadzwyczajną, tym samym za umorzeniem mogą przemawiać wypadki niezależne od sposobu postępowania zobowiązanego, bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie może on mieć wpływu. Natomiast z dokumentacji zgromadzonej w toku prowadzonych postępowań nie wynika, że zadłużenie powstało wskutek takich właśnie okoliczności.
Zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie godząc się z tym rozstrzygnięciem. W skardze M. D. podkreślił ponownie trudną sytuację życiową w jakiej się znalazł, wskazał na umorzenie toczącego się przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku. Ponownie wskazał, że w piśmie z dnia [...] października 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował go o umorzeniu składek. Skarżący wyjaśnił, że na poczet jego zadłużenia wyegzekwowano od niego [...] zł, dokonano zajęcia samochodu marki [...], który służył mu do zarabiania. M. D. wyjaśnił, że do zadłużenia przyczyniły się jego choroby, a w trakcie choroby nie otrzymywał żadnych świadczeń.
Skarżący podkreślił że, nie wie gdzie będzie mieszkał z rodziną bowiem toczy się przeciwko niemu postępowanie eksmisyjne, podkreślił ponownie, że opiekuje się chorymi rodzicami, którzy są w podeszłym wieku, mama skarżącego ma 89 lat, ojczym 85 lat i choruje na Alzheimera.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2014 r, skarżący nie godząc się ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę podkreśli, że jego dług na dzień [...] marca 2014 r. wynosił [...] zł, natomiast do chwili obecnej wyegzekwowano od niego kwotę [...] zł. Ponownie wskazał, że prawie cały rok 2008 r. i połowę 2009 r. przechorował, w tym czasie nie otrzymywał żadnych świadczeń, przedłożył kopie swoich wpłat wraz z decyzją o stwierdzonej u skarżącego umiarkowanej niepełnosprawności. Podkreślił, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął, co następuje;
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Mając na względzie powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga zasługuje na uwzględnienie, Sąd dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Należy zaznaczyć, że przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja dotycząca odmowy umorzenia zaległości płatnika - z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2009 r.
Wobec treści wniosku skarżącego, zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej w skrócie rozporządzenie).
Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s, należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s ustawodawca wymienił przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy;
- 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
- 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art.361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r - Prawo upadłościowe i naprawcze;
- 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa;
- 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym;
- 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
- 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w art. 28 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy określone zostały we wskazanym wcześniej rozporządzeniu.
Powołane rozporządzenie w § 3 w ust.1 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Określona w art. 28 u.s.u.s instytucja umorzenia należności z tytułu składek w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle, ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny, musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i uwzględniać treści kierunkowe dyrektyw wyboru rozstrzygnięcia.
Uznanie administracyjne nie może więc oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183, wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 651/13 inernetowa baza orzecznictwa administracyjnego).
Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Z kolei, ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak, więc, uzasadnienie, jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.
Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, " (...) czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być, bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.
Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, w tym kierunkowe dyrektywy wyboru mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności.
Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Akta administracyjne sprawy, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazują, że Prezes Zakładu nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska, co do nie wystąpienia w sprawie przesłanek do umorzenia należności na podstawie zarówno art. 28 ust. 2 i 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Analizując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki możliwości ściągalności należności z tytułu zaległych składek organ nie odniósł konkretnej sytuacji życiowej skarżącego do treści poszczególnych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. Prezes ZUS jedynie wskazał, że w tej sprawie nie umorzenie należności byłoby przedwczesne wobec okoliczności, że skarżący wznowił wykonywanie działalności gospodarczej z datą [...] grudnia 2013 r.
Organ II instancji nie wyjaśnił jak należałoby skutecznie egzekwować powyższe należności, wobec faktu, że w aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy znajduje się postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] listopada 2013 r., w uzasadnieniu którego wyjaśniono, że: "W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego stwierdzono nieściągalność dochodzonego obowiązku, co potwierdza załączony protokół o stanie majątkowym...." Organ nie wyjaśnił również jaka jest rzeczywista możliwość spłaty zadłużenia, nie uwzględnił również faktu, że skarżący zagrożony jest eksmisją. Takiego działania organu nie można uznać za prawidłowe.
Również odnośnie przesłanki umorzenia wskazanej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w szczególności w § 3 w ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., uznać należy także, że Zakład nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska.
Jak wskazano wcześniej, uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru określonego zachowania organu, w tym zawarte w § 3 w ust. 3 rozporządzenia. Wskazany przepis stanowi w tym zakresie m.in., że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności – co ma podstawowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie - w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z ustaleń organu (w aktach sprawy: – K nr 103 - znajduje się karta leczenia szpitalnego B. D.-O. – matki skarżącego, z której wynika, że cierpi ona na zaawansowane proces miażdżycowy, nadciśnienie tętnicze, pogorszenie sprawności intelektualnej, dezorientacje, niepokoje, zawroty głowy, w epikryzie karty informacyjnej zaznaczono, że została wypisana pod opiekę rodziny; – K nr 104 zaświadczenie o stanie zdrowia J. O. ojczyma skarżącego, u którego stwierdzono chorobę Alzheimera wymagająca opieki drugiej osoby) wynika, że rodzice skarżącego są przewlekle chorzy i bezwzględnie wymagają opieki. Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie dla prawidłowej oceny sytuacji życiowej skarżącego, a skarżący już w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia [...] listopada 2013 r. zaznaczył, że opiekuje się chorą matką, a we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyraźnie wskazał, że opiekuje się rodzicami: chorą matką i ojczymem.
Natomiast okoliczności te nie znalazły swojego odniesienia w treści zaskarżonej decyzji, w jej uzasadnieniu, w zakresie odniesienia do przesłanki o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 wymienionego rozporządzenia, tj. rozważenie zależności pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorymi rodzicami przez skarżącego i wpływem tego obowiązku na możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie zaległych należności. Organ powinien rozważyć w jaki sposób konieczna, co wynika z przedłożonej dokumentacji lekarskiej, opieka na rodzicami ogranicza skarżącemu możliwość pracy i w efekcie spłatę zobowiązań
Tym samym ZUS - w rozpatrywanej sprawie - odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do sytuacji życiowej i finansowej skarżącego nie ustalił, czy opieka nad chorymi rodzicami ma i o ile ma to w jakim stopniu wpływ na możliwości zarobkowe skarżącego oraz czy w sytuacji życiowej w jakiej znalazł się skarżący możliwe jest realne wywiązanie się skarżącego ze zobowiązania wobec ZUS. Powyższe ustalenia mają znaczenie z punktu widzenia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Organ nie odniósł więc warunków umorzenia określonych w wymienionym przepisie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. konkretnych warunków skarżącego.
Powyższe uwagi mają istotne znaczenie dla oceny prawidłowości przeprowadzonego przez orany w niniejszej sprawie postępowania wobec treści art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ powinien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W myśl z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływającą na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Organ winien generalnie przeprowadzać niezbędne dowody z urzędu (zasada oficjalności postępowania) oraz wnioskowane przez stronę (zob. m.in., B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 68-69).
Dodatkowo wyjaśnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wymaga podnoszona przez skarżącego już w odwołaniu (ponowiona w skardze) kwestia zajęcia na poczet długu skarżącego jego samochodu marki [...] i odpowiedzi na pytanie: jak wobec tego zajęcia wygląda zadłużenie skarżącego? Powyższa okoliczność ma podstawowe znaczenia dla oceny przez organ odwoławczy aktualności ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji, a tego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2014 r. zabrakło.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to ogranicza się bowiem w zasadzie do wybiórczego przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności i stwierdzenia, że wystąpienie w sprawie okoliczności świadczących o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Uzasadnienie decyzji Zakładu powinno wskazywać na bardzo wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i życiowej wnioskodawcy, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu tej sytuacji czyli choroby rodziców oraz warunków mieszkaniowych.
Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (zwłaszcza art. 28 ust. 3 pkt 5, ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności.
Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości.
Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I wyroku. Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie II wyroku.