Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 5 października 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 154/23

Uzasadnienie

G. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w C. Wskazał, że w dniu 8 maja 2023 r. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 127 k.p.a.

Wskazał, że organ ani nie wydał mu żądanego zaświadczenia, ani nie wydał postanowienia o odmowie jego wydania. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie na jego rzecz "grzywny" w kwocie 1000 zł. Do skargi dołączył przedmiotowy wniosek, z którego wynika, że skarżący domagał się wydania zaświadczenia dotyczącego trzech pytań: jaką opieką medyczną skarżący został otoczony przez tutejszą służbę zdrowia z dokładnym wyszczególnieniem opieki, na kiedy skarżący ma zaplanowany "zabieg oka", na który został skierowany, jaki jest stan zdrowia skarżącego na dzień dzisiejszy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w C. wniósł o odrzucenie skargi wobec braku właściwości sądu administracyjnego. Organ wskazał, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności. Zasady odbywania kary pozbawienia wolności uregulowane są w Kodeksie karnym wykonawczym oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Na podstawie przepisów w/w rozporządzenia załatwiane są wszystkie prośby, wnioski i skargi osób odbywających karę pozbawienia wolności. Zgodnie z § 7 ust.1 w/w rozporządzenia wnioski, prośby i skargi powinny być załatwione bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 30 dni. Wniosek skarżącego wpłynął do tutejszego szpitala w dniu 15 maja 2023 r. i w dniu 13 czerwca 2023 r. został zaopiniowany przez dyrektora szpitala, a stosowna informacja została przekazana skarżącemu.

W ocenie organu treść skargi skarżącego jak i jego status - osoba odbywająca karę pozbawienia wolności - wskazują, że skarga stanowi wyraz niezadowolenia skarżącego z działalności administracji zakładu karnego, wobec czego okoliczności przywołane w skardze powinny być skierowane do właściwego w tym zakresie organu, którym w pierwszej kolejności jest sędzia penitencjarny. Zgodnie z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza lub pracownika Służby Więziennej załatwiają w zależności od treści skargi odpowiednio: kierownik danej jednostki organizacyjnej, dyrektor okręgowy Służby Więziennej i Dyrektor Generalny Służby Więziennej.

Z akt administracyjnych wynika, że na wniosku skarżącego Dyrektor Szpitala i Ambulatorium Zakładu Karnego w C. uczynił zapis, z którego wynika, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie są wystawiane zaświadczenia lekarskie bezpośrednio dla osadzonego; zaświadczenia takie są wystawiane tylko na prośbę instytucji państwowych (sądy, ZUS, itp.), jeśli te zwrócą się bezpośrednio; termin zabiegu okulistycznego wyznaczony został na grudzień 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

4b) 3 opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art.3 § 2a p.p.s.a.).

Z powyższych przepisów wynika, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności. Jeżeli wskazany akt nie podlega kontroli sądowej, to również skarga na bezczynność w jego wydaniu nie podlega takiej kontroli.

Zgodnie z art. 217 k.p.a., na który powołał się w skardze skarżący, organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

1. 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

W niniejszej sprawie konieczne jest rozważenie, czy skazanemu, przebywającemu w zakładzie karnym, przysługuje prawo składania do organu zakładu karnego wniosków o wydanie zaświadczenia w trybie k.p.a. w kształcie wynikającym z tej ustawy, czy też wydanie zaświadczenia przez organ postępowania wykonawczego uregulowana jest przepisami ustawy – Kodeks karny wykonawczy.

W ocenie Sądu skazany może zwrócić się z wnioskiem do organu postępowania wykonawczego o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. Jednak brak jest przeszkód, by na zasadzie lex specialis derogat legi generali przepis szczególny modyfikował zasady i tryb postępowania, także sądowego, w sprawie wydania takiego zaświadczenia w sytuacji, w której wniosek skazanego kierowany jest do organu postępowania wykonawczego w rozumieniu ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 127 ze zm.), dalej jako "k.k.w.". Na gruncie k.k.w. prawo składania takich wniosków uregulowane jest w art. 6 § 2 tej ustawy (patrz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 1405/22, internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia jest uproszczonym postępowaniem administracyjnym, zaś w razie bezczynności organu wnioskodawcy przysługuje co do zasady skarga do sądu administracyjnego.

Skarżącemu przysługuje prawo do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a., jednak realizacja tego uprawnienia następuje z uwzględnieniem przepisów szczególnych, wynikających ze specyfiki postępowania karnego wykonawczego. Z Kodeksu karnego wykonawczego wprost wynika prawo skazanego do składania wniosków kierowanych do organów postępowania wykonawczego, co oznacza, że postanowienia k.k.w. stanowią lex specialis w stosunku do przepisów działu VII k.p.a. "wydawanie zaświadczeń". Postanowienia te mogą nie tylko uszczegóławiać tryb postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, ale także wprowadzać odstępstwa od zasad ogólnych, także w zakresie postępowania skargowego.

Jednak, jak już wskazano powyżej, dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wnoszonej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., jest pochodną dopuszczalności skargi na inny rodzaj działalności administracji (decyzje, postanowienia, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej). Zatem skarga na bezczynność albo przewlekłość nie jest dopuszczalna wówczas, gdy sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na dany akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.

Sytuacja taka występuje w rozpatrywanej sprawie. Jak stanowi art. 7 § 1 i 2 k.k.w. skazany może zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art.

3. Z kolei w myśl art. 3 k.k.w., ustawodawca powierzył kontrolę sądową w sprawach karno-wykonawczych sądowi, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (§ 1) oraz sądowi penitencjarnemu (§ 2). Z powyższych unormowań wynika, że kompetencję do rozpatrzenia skargi na bezczynność w sprawie wydania skazanemu zaświadczenia posiada sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Sąd ten rozpatruje bowiem skargi na decyzje wydawane w postępowaniu wykonawczym. Okoliczność, że art. 7 § 1 k.k.w., stanowi o prawie skazanego do zaskarżenia "decyzji" organu postępowania wykonawczego, powyższego poglądu nie zmienia, bowiem "decyzja" w postępowaniu karnym wykonawczym jest rozumiana szeroko. Decyzją w znaczeniu art. 7 § 1 k.k.w. jest m.in. nieuwzględnienie wniosku skazanego o wydanie mu kserokopii oceny postępu w resocjalizacji, prognozy kryminologiczno-społecznej lub innego dokumentu sporządzonego przez wychowawcę zakładu karnego, znajdujących się w jego aktach osobowych (postanowienie SA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2012 r. II AKzw 1147/01, LEX nr 1163844)" (tak NSA w przywołanym wyżej postanowieniu sygn. akt III OSK 1405/22).

Kompetencje do sprawowania kontroli działalności organów postępowania wykonawczego ustawodawca przypisał sądom powszechnym, tj. sądom, które wydały orzeczenie karne w pierwszej instancji lub sądom penitencjarnym. Skazany może wnieść skargę w trybie określonym w art. 7 § 3 k.k.w., a w sprawach tych sądy stosują przepisy k.k.w. i k.p.k. (art. 1 § 2 k.k.w.). Kodeks karny wykonawczy do sądów właściwych w sprawie skargi na decyzję organu wykonawczego nie zalicza sądów administracyjnych (tak NSA w postanowieniu z 27 kwietnia 2016 r. I OZ 393/16, LEX nr 2025694).

Jak wynika z akt sprawy i odpowiedzi na skargę, zgłaszane przez skarżącego do organu wnioski dotyczące wydania mu zaświadczeń o przebiegu leczenia i stanie zdrowia zostały po rozpatrzeniu uznane za bezzasadne, o czym skarżący został zawiadomiony, jak również został zawiadomiony o terminie planowanego zabiegu.

Na decyzję w sprawie wydania zaświadczenia skazanemu przysługuje skarga do sądu powszechnego na podstawie art. 7 k.k.w. W konsekwencji w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.

Przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd skargę odrzucił.

Sygn. akt III SA/Gd 154/23 Gdańsk, dnia 12 października 2023 r.

Zarządzenie

1. 1. Odnotować w rep.
2. 2. Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć
3. - pełnomocnikowi skarżącego (bez pouczenia),
4. - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Gdańsku z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej do NSA.
5. 3. Po wykonaniu przedłożyć sędziemu sprawozdawcy.