Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 grudnia 2014 r. znak [...] Wójt Gminy odmówił przyznania G. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną A.W.
Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 16 grudnia 2014 r. w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
W dniu 23 grudnia 2014 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynęło odwołanie G.G. od wyżej wskazanej decyzji organu pierwszej instancji skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W dniu 2 stycznia 2015 r. odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęły do organu odwoławczego.
Pismem z dnia 3 marca 2015 r. G.G. zwróciła się do organu odwoławczego z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W treści wezwania odwołująca się wskazała, że organ odwoławczy nie rozpatrzył wniesionego przez nią odwołania, czym naruszył art. 35 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Wyżej wskazane wezwanie wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 9 marca 2015 r. i pozostało bez odpowiedzi.
Następnie w dniu 9 kwietnia 2015 r. G. G. nadała skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność organu odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania. Skarga została wniesiona za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego (data wpływu do organu – 10 kwietnia 2015 r.; data wpływu skargi do WSA w Gdańsku – 8 maja 2015 r.).
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odwoławczy nie rozpatrzył odwołania pomimo tego, że skarżąca zwróciła się do tegoż organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że skarżąca złożyła skargę z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie "k.p.a.") organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.).
Natomiast zgodnie z art. 35 ust. 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy w niniejszej sprawie (art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a.), rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w Rozdziale 10 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 k.p.a. w zw. z art. 133 k.p.a.
Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ pierwszej instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie.
Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji.
Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Jak wskazano bowiem wyżej organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
W ujęciu przepisu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej.
Należy wskazać, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozostawały poza sporem.
Skarżąca G. G., pismem, które wpłynęło do organu pierwszej instancji dnia 23 grudnia 2014 r. odwołała się od decyzji Wójta Gminy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołanie skarżącej (nazwane błędnie zażaleniem) wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w dniu 2 stycznia 2015 r. i zostało zarejestrowane pod sygn. akt [...]. Do chwili obecnej odwołanie to nie zostało rozpoznane.
Ponadto pismem datowanym na dzień 3 marca 2015 roku skarżąca wezwała organ odwoławczy do załatwienia sprawy (pismo wpłynęło do organu 9 marca 2015r.).
Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Zatem w pierwszej kolejności należało ustalić, czy skarżąca zachowała w niniejszej sprawie wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu - poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia.
Niewątpliwie, takim środkiem zaskarżenia, o którym mowa w przywołanym przepisie jest przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie będzie to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Pismo, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 9 marca 2015 r., w którym skarżąca podnosi okoliczność przekroczenia terminu w załatwieniu sprawy, spełniało wymóg wezwania - art. 37 § 1 k.p.a. i stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym prawidłowe było stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które jak wynika z odpowiedzi na skargę, potraktowało to pismo skarżącej, jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu tego przepisu k.p.a. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do uznania, że złożone przed wniesieniem skargi wezwanie nie odpowiadało wymogom prawa.
Jednak odnieść należy się do twierdzenia organu zawartego w odpowiedzi na skargę, że skarga G. G. została złożona z naruszeniem terminu określonego w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Zauważyć wypada, że art. 52 § 3 i 4 dotyczy skarg na akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a. Tymczasem skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności (art. 3 § 2 pkt 8) i przywołany przez organ przepis określający termin do wniesienia skargi nie ma w sprawie zastosowania. Na marginesie jedynie dodać można, że nawet gdyby termin ten miał zastosowanie, to skarga również wniesiona byłaby z jego zachowaniem.
Skoro skarżąca pismem z dnia 3 marca 2015r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa to nadana w urzędzie pocztowym w dniu 9 kwietnia 2015r. skarga (która do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęła w dniu 10 kwietnia 2015r.) spełniała wszystkie wymogi przewidziane przepisami prawa.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, należało uznać jej zasadność.
W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.
W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 2 lutego 2015 r., jak bowiem wynika z akt, w dniu 2 stycznia 2015 r. odwołanie skarżącej wpłynęło do niego za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Nierozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., jak wynika z powyżej dokonanych rozważań, stanowi o bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jednak z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem zauważyć, że skarga została wniesiona przez skarżącą w kwietniu 2015 r. a zatem po trzech miesiącach od wpływu sprawy do organu drugiej instancji.
Ponadto Sądowi z urzędu jest znana sytuacja "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Dodać należy, że niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 k.p.a.). Niewątpliwie też, obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, zawarty w przepisie art. 35 § 1 k.p.a., pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 k.p.a. oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 k.p.a.
Podsumowując, stan bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w załatwieniu sprawy administracyjnej, polegający na nie rozpatrzeniu w ustawowym terminie odwołania skarżącej, niewątpliwie zaistniał.
Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 812/08; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponieważ sprawa dotyczy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, a więc świadczenia z zakresu świadczeń rodzinnych, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia sprawy - odwołania skarżącej w terminie 21 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącej w powyższym terminie stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.