Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III SAB/Gd 37/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę T. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący w zakreślonym mu terminie nie usunął braków formalnych skargi polegających na nieudzieleniu informacji, czy wniesienie skargi poprzedził wniesieniem zażalenia na przewlekłość postępowania skierowanego do organu II instancji. W tej sytuacji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł T. Z., domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 46 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe uznanie, iż nieudzielanie przez skarżącego informacji, czy przed wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania wniesione zostało zażalenie na przewlekłość postępowania Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności do organu wyższego stopnia – Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz niezłożenie jego odpisu – stanowią braki formalne skargi, których nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie stanowi podstawę do odrzucenia skargi.
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OZ 803/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, iż do spraw dotyczących przewlekłego prowadzenia postępowania nie mają przepisy art. 52 § 3 i § 4 p.p.s.a., ale jego § 1 i § 2. Co do tych przepisów ustawodawca nie wprowadził wymogu załączania do skargi dowodu, że skarżący wyczerpał środki zaskarżenia, które służyły mu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, a zatem Sąd I instancji nie miał podstaw prawnych do żądania od skarżącego, pod rygorem odrzucenia skargi, udowodnienia tego faktu. To uchybienie Sądu pociągnęło z kolei za sobą oparcie zaskarżonego postanowienia o błędną podstawę prawną rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Niepodanie przez skarżącego informacji, czy wyczerpał środki zaskarżenia w przedmiotowej sprawie w postępowaniu przed organem, czy też nienadesłanie dowodu na tę okoliczność, nie może być, w sytuacji skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, uznane za jej brak formalny.
Jeżeli zatem Sąd I instancji doszedłby do przekonania, po analizie akt sprawy, że skarżący w istocie nie złożył zażalenia do organu wyższego stopnia, winien był odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Ma to w obecnym stanie prawnym bardzo istotne znaczenie, bowiem od postanowienia odrzucającego skargę w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przysługuje stronie zażalenie, natomiast w przypadku odrzucenia skargi na podstawie pkt 6 tego przepisu stronie przysługuje środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej. Dlatego też nie można uznać, że zaskarżone postanowienie, mimo błędnego uzasadnienia, ostatecznie odpowiada prawu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wymienione w punktach 1-5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn obejmuje w szczególności sytuację, gdy strona skarżąca przed wniesieniem skargi nie wyczerpała środków zaskarżenia, jakie przysługiwały jej w administracyjnym toku instancji. Zgodnie bowiem art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2).
W sprawie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności takim środkiem zaskarżenia jest zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016r., poz. 23, dalej jako "k.p.a."). Powołany przepis stanowi, iż na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Do wnoszącego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania należy wykazanie, że skorzystał z instrumentu prawnego przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a.
Analiza akt rozpoznawanej sprawie wskazuje jednoznacznie na to, iż T. Z. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności nie wyczerpując środków warunkujących jej dopuszczalność tj. nie wniósł zażalenia do organu wyższego stopnia - Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie P.. Zażalenia takiego, ani żadnego pisma, które miałoby cechy tego środka prawnego brak w aktach administracyjnych. Skarżący, wezwany zaś do złożenia oświadczenia, czy przed wniesieniem skargi do sądu wniósł takie zażalenie nie udzielił odpowiedzi, przedkładając jedynie wypełniony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Również pełnomocnik skarżącego ustanowiony dla niego w ramach prawa pomocy nie przedłożył w ciągu całego, trwającego przy jego udziale postępowania, dokumentu świadczącego o tym, że skarżący poprzedził złożenie skargi do sądu wniesieniem zażalenia na przewlekłość postępowania do organu wyższego stopnia. Ani pełnomocnik skarżącego, ani skarżący nie złożyli także oświadczenia o tym, że takie zażalenie zostało złożone, koncentrując się jedynie na tym, że brak takiego oświadczenia lub dowodu wniesienia zażalenia nie jest brakiem formalnym skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego.
Wobec powyższych okoliczności należało uznać, że skarga T. Z. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, z uwagi na niewyczerpanie trybu określonego art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Z tego względu Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia