Uzasadnienie
Pismem z 27 czerwca 2023r. skarżący - Stowarzyszenie M. w S. wniosło skargę na bezczynność Burmistrza Gminy S. w przedmiocie wniosku o udzielenie informacji publicznej.
W piśmie tym skarżący wniósł o:
- - nakazanie organowi załatwienie sprawy w zakreślonym terminie tj. udzielenie informacji publicznej lub wydanie decyzji administracyjnej uzasadniającej odmowę;
- - stwierdzenie, iż nastąpiła bezczynność organu;
- - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu strona wskazała, że pismem z 12 czerwca 2023 r. przesłanym drogą elektroniczną do Urzędu Gminy Stowarzyszenie złożyło wniosek o udzielenie informacji publicznej. Zawierał on prośbę o udzielenie informacji o czynnościach podjętych przez organ w sprawie kilkunastu ton odpadów przemysłowych - gumowych, zlokalizowanych na działce o podanym numerze, stanowiącej wspólnotę gruntową. Stowarzyszenie poprosiło o udostępnienie zanonimizowanej kserokopii dokumentu kończącego postępowanie administracyjne w tej sprawie oraz analogicznych w formie dokumentów obrazujących realizację rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Pismem z 19 czerwca 2023 r., Burmistrz Gminy odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji twierdząc, że ustawa o dostępie do informacji publicznej umożliwia uzyskanie informacji o sprawach publicznych, podczas gdy wniosek dotyczy sprawy prywatnej. Powołując się jednocześnie na stanowisko WSA (winno być NSA – przyp. Sądu) wyrażone w wyroku z 17 marca 2023 r. III OSK 2615/21 stwierdził, że "Dokument prywatny skierowany do organu nie staje się dokumentem urzędowym przez to, że został do niego skierowany i znajduje się w jego posiadaniu." Stwierdził też, że wniosek strony winien być skierowany do Zarządu Spółki [...], który jest właściwy dla reprezentowania tej Spółki.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że wystosowując pismo tej treści organ wykonawczy Gminy odmówił zarówno udzielenia informacji publicznej, jak i odmówił w istocie wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie budzi więc wątpliwości, że organ nie załatwił wniosku Stowarzyszenia w żadnej z form przewidzianych ustawą.
Stowarzyszenie oświadczyło też, że nie podziela stanowiska Burmistrza w tej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że wniosek dotyczy czynności, do których wykonania zobowiązany był Burmistrz, zobligowany obowiązującym prawem, czego nie uczynił, zatem skarga na bezczynność organu wykonawczego Gminy jest konieczna i uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Przyznał, że toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie nakazania w drodze decyzji usunięcia odpadów przemysłowych z nieruchomości o nr geodezyjnym tożsamym z podanym we wniosku i skardze, jednak w ewidencji gruntów figuruje ona jako własność podmiotu prywatnego tj.; Wspólnoty [...], zarządzanej przez Spółkę [...]. Wbrew twierdzeniu skarżącego Spółka ta nie ma przymiotu osoby publicznej, wobec tego rozstrzygana sprawa nie ma charakteru sprawy publicznej, zatem żądane informacje nie mogą być udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W piśmie procesowym z 1 sierpnia 2023r. Stowarzyszenie nie zgodziło się z tym poglądem stwierdzając, że jego wniosek dotyczył wyłącznie czynności organu, do których był on zobowiązany przepisami ustawy, a wszystkie działania organu mają charakter publiczny. Burmistrz natomiast odmówił zarówno udzielenia informacji publicznej, jak i wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy, zatem pozostaje w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) dalej powoływana jako ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902), dalej udip, która w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Art. 2 ust. 1 udip określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.
Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura).
Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną.
W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności.
Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej.
Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Nadto w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) oraz c) udostępnieniu podlegają także stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organ władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kk oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej.
Natomiast po myśli art. 6 ust. 2 udip, dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu Kk w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
Przenosząc powyższe regulacje na stan faktyczny przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że wniosek strony skierowany był do Burmistrza Gminy, który jest organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, a więc organem władzy publicznej. Zresztą swego statusu jako podmiotu co do zasady zobowiązanego do udzielania informacji publicznej Burmistrz nie kwestionował podnosząc jedynie, że sprawa przedmiotowo nie stanowi sprawy publicznej.
Wbrew jednak stanowisku organu wniosek odnosi się do sprawy o charakterze publicznym w rozumieniu wyżej powołanych jednostek redakcyjnych art. 6 ust. 1 udip.
Zauważyć bowiem należy, że wniosek zawierał prośbę o dostarczenie "kserokopii zanonimizowanego dokumentu kończącego to postępowanie (tj. postępowanie w sprawie kilkunastu ton odpadów przemysłowych, zlokalizowanych na wskazanej działce – przyp. Sądu) oraz dokumentów wytworzonych przez Organ obrazujących realizację rozstrzygnięcia Organu." Obejmował zatem żądanie przekazania treści i postaci dokumentu urzędowego (kończącego postępowanie) oraz innych dokumentów, w szczególności zawierających stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organ władzy publicznej i treść innych ich wystąpień (w toku realizacji rozstrzygnięcia organu). Charakteru informacji jako publicznej nie zmienia fakt że grunt, na którym odpady się znajdują jest wspólnotą [...] i jest zarządzany przez prywatną spółkę, gdyż wnioskodawca nie pytał o czynności tej spółki jako podmiotu prywatnego, lecz o czynności organu jako organu władzy publicznej, właściwego także w sprawach określonych w ustawie z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j.
Dz. U. z 2023r., poz. 1587), np. w art. 26 czy 26a tej ustawy. W żaden sposób wniosek nie odnosił się do pisma skierowanego do organu przez podmiot zewnętrzny czy tym bardziej prywatny, dlatego powołany przez organ w piśmie z 19 czerwca 2023r. wyrok NSA był zupełnie nie adekwatny do stanu faktycznego sprawy.
Oznacza to, że zostały spełnione obie przesłanki, wskazujące na konieczność załatwienia wniosku skarżącego Stowarzyszenia w trybie udip.
Prowadzi to do ustalenia, że rozpoznając wniosek strony organ naruszył prawo materialne, a w szczególności:
- - art. 1 ust. 1 udip stanowiący, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie oraz
- - art. 16 ust. 1 udip, w myśl którego odmowa udostępnienia informacji publicznej (...) przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji, poprzez ich niezastosowanie.
Stosownie do art. 13 ust. 1 udip, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Wniosek został złożony do organu 12 czerwca 2023r. a pismo stanowiące odpowiedź z 19 czerwca 2023r. zostało doręczone wnioskodawcy 21 czerwca 2023r., co oznacza, że organ terminowo podjął reakcję na wniosek, tym niemniej reakcja ta nie była materialnie ani formalnie poprawna. Biorąc pod uwagę, że obejmował on żądanie ujawnienia informacji publicznej organ winien był albo przekazać wnioskodawcy interesujące go dane w formie czynności materialno – technicznej albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Stosownie bowiem do art. 16 ust. 1 udip odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Nie przekazując informacji ani nie wydając decyzji administracyjnej o odmowie jej ujawnienia stronie organ popadł w bezczynność, o czym – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa - Sąd orzekł w pkt.
1. wyroku. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała charakter rażący. Świadczy o tym fakt, że - jak już wspomniano – organ nie zlekceważył złożonego wniosku i swych obowiązków w zakresie udip i przystąpił do jego załatwienia w terminie wynikającym z tej ustawy, a jedynie błędnie ocenił charakter żądanej informacji jako prywatny. Z tego też powodu Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1a ppsa.
Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, o czym Sąd orzekł w pkt 2. wyroku.
Ponownie rozpoznając wniosek Stowarzyszenia, organ zastosuje się do wyżej przedstawionej wykładni przepisów udip.
Na zasądzone w pkt.
- 3. koszty postępowania sądowego składa się jedynie 100 zł wpisu od skargi, gdyż strona działała osobiście.
Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.