Uzasadnienie
Pismem z 26 kwietnia 2022 r. C. W. (dalej jako strona, skarżąca) złożyła skargę na bezczynność Wójta Gminy L. (dalej jako organ) w sprawie bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z 15 listopada 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. W skardze zarzuciła naruszenie
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 15 listopada 2021 roku wysłany za pośrednictwem poczty elektronicznej;
2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 6.09.2021 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej udip) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w BIP jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku decyzji odmownej lub powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.
Uzasadniając skargę podniosła, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 udip. Pomimo przekroczenia tego terminu organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Nie skorzystał również z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji. Ponadto nie zawiadomił skarżącej o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi, nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji oraz nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy twierdzić, iż te okoliczności nie wystąpiły. Pozostawienie wniosku bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność organu.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie dokumentów zawierających informacje dotyczące zasobu użytkowanych artykułów piśmienniczych i biurowych w latach 2015-2021, w tym w szczególności:
- - dokumentów zawierających informacje o rokrocznym zapotrzebowaniu na poszczególne rodzaje artykułów,
- - dokumentów zawierających informacje o przetargach ogłaszanych i realizowanych przez podmiot w tym zakresie,
- - dokumentów zawierających informacje o umowach zawieranych na dostawy tychże produktów,
- - dokumentów zawierających informacje o cenach zakupionych towarów / środków na nie przeznaczonych,
- - dokumentów zawierających informacje o tożsamym znaczeniu i zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że zaniechanie udzielenia żądanej informacji nie było zawinione przez organ, który odpowiedź na wniosek wysłał w terminie ustawowym, jednak na błędny adres mailowy. Jednocześnie organ ponownie wysłał pismo stanowiące odpowiedź na wniosek, tym razem już po właściwy adres.
Skarżąca odpowiadając na to pismo 30 maja 2022 r. podniosła, że organ na pytania o:
- - dokumenty zawierające informacje o rokrocznym zapotrzebowaniu na poszczególne rodzaje artykułów,
- - dokumenty zawierające informacje o cenach zakupionych towarów / środków na nie przeznaczonych,
- - dokumenty zawierające informacje o tożsamym znaczeniu i zakresie, udzielił odpowiedzi dopiero po złożeniu skargi.
Na pytanie o dokumenty zawierające informacje o umowach zawieranych na dostawy tychże produktów, organ wskazał, że nie zawiera umów, lecz dostawcę wybiera na podstawie oferty. Takie stanowisko organu nie jest udzieleniem informacji publicznej, ponieważ otrzymana oferta "stanowi niejako umowę – w tym zakresie organ powinien wskazać oferty, na podstawie których doszło do wyboru dostawcy towarów w danym roku kalendarzowym". Nadto organ nadal nie przekazał dokumentów zawierających informacje o przetargach ogłaszanych i realizowanych przez podmiot w tym zakresie.
Pismem z 10 czerwca 2022 r. organ odnosząc się do pytania o przetargi wskazał, że gmina nie przeprowadziła przetargów w zakresie zapytania, z uwagi na brak obowiązku prawnego w tym zakresie. Odnośnie pytania dotyczącego zawieranych umów organ stanął na stanowisku, że zapytanie skarżącej ukierunkowane było wyłącznie na uzyskanie dokumentów zawierających informacje o umowach zawieranych w ramach zapytania. Organ udzielając odpowiedzi nie musiał przeprowadzać wykładni zapytania ani norm prawa cywilnego o oświadczeniach woli, ofertach. Jeżeli skarżąca chciała uzyskać informacje o ofertach winna to wyraźnie zaznaczyć w zapytaniu. Oferta zawarcia umowy nie jest umową. Na żądanie Sądu organ przedłożył wszystkie pisma wysyłane do skarżącej wraz z załącznikami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa, przez zobowiązany do tego organ. Przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 1998 r. sygn. akt IV SAB 124/98 Lex nr 43729).
W ocenie Sądu wójt jest podmiotem zobowiązanym co do zasady do udostepnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, w myśl którego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym organy władzy publicznej. Organ zresztą swojego obowiązku nie kwestionował.
Zaznaczyć przy tym należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane, czy też, co miało miejsce w niniejszej sprawie – doszło do omyłki przy wysyłaniu korespondencji do strony. W ocenie Sądu podanie błędnego adresu e-mail strony, do której organ kierował odpowiedź stanowi o jego winie w nieterminowym załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Bez znaczenia pozostaje to, że organ nie otrzymał maila zwrotnego potwierdzającego błędne zaadresowanie korespondencji.
Nie ulegało też wątpliwości Sądu, że pytania, które zadała skarżąca dotyczą informacji publicznej. Dotyczą bowiem wydatkowania środków publicznych, pozostających w dyspozycji gminy. W związku z powyższym Sąd - na mocy art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, iż organ dopuścił się bezczynności.
Obowiązkiem sądu, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., było stwierdzenie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., oceniając stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością, uznać należy, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. (por. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894) Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób.
Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w ustawie przepisów o terminach załatwienia sprawy, jednak naruszenie to musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894; wyrok WSA w Łodzi z 17.10.2014 r., II SAB/Łd 124/14, LEX nr 1534558).
Zdaniem Sądu błędne zaadresowanie korespondencji nie jest rażącym naruszeniem prawa, lecz omyłką, która nie świadczy o negatywnym nastawieniu organu, o chęci utrudniania dostępu do informacji publicznej, ponieważ organ, choć z opóźnieniem, to żądane dane udostępnił.
Mając na uwadze wymianę korespondencji między stronami już w toku postępowania sądowego Sąd doszedł do przekonania, że strona uzyskała żądane informacje. Spór na datę wyrokowania ograniczał się do dwóch kwestii - dokumentów zawierających informacje o przetargach ogłaszanych i realizowanych przez podmiot w tym zakresie oraz dokumentów zawierających informacje o umowach zawieranych na dostawy tychże produktów. Rację w tym sporze Sąd przyznał organowi.
Jeżeli organ nie organizował przetargów, to zasadnie w piśmie z 10 czerwca 2022 r. podał tą informację.
Odnośnie zaś dokumentów zawierających informacje o umowach, to rzeczywiście pytanie w tym zakresie jest nieprecyzyjne. Strona bowiem nie żądała przesłania umów, lecz dokumentów zawierających informacje o umowach. Jeżeli zaś chciała uzyskać oferty składane gminie, to winna to wyraźnie wyartykułować. Organ zaś odpowiedział, że nie zawierał umów a dostawcę wybierał na podstawie ofert. Taka odpowiedź winna skarżącą skłonić do doprecyzowania pytania, jeżeli oczywiście była zainteresowana uzyskaniem stosownych ofert.
Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku należało zatem umorzyć skoro organ udostępnił przed dniem wyrokowania informacje żądane przez stronę.
O należnych skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości 597 zł, Sąd zaliczył wpis od skargi - 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł, odpowiadające wysokości stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz.1800).