Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 lutego 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 25 czerwca 2023 r., wniesionymi drogą elektroniczną I. Ż. (dalej: skarżąca) złożyał skargę na bezczynność Wójta Gminy Raba Wyżna w przedmiocie wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Również w dniu 26 lutego 2023 r., także drogą elektroniczną, skarżąca złożyła pismo do organu administracji publicznej, które należy uznać za ponaglenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Z kolei 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Zgodnie natomiast z treścią art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: k.p.a.) stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Wymaga przy tym podkreślenia, że ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia przewidzianym w art. 52 § 2 p.p.s.a. Dlatego też dla skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, skarżący powinien uprzednio, a więc przed wniesieniem skargi – wyczerpać opisany powyżej tryb zaskarżenia. Wniesienie bowiem skargi pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia sprawia, że skarga taka jest niedopuszczalna i zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega ona odrzuceniu przez Sąd.
W świetle powyższego uprzednie wniesienie ponaglenia jest przesłanką dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona.
Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w postanowieniach z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. II SAB/Kr 59/21 oraz z dnia 31 marca 2023 r. sygn. III SAB 125/22 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych): "ponaglenie nie może być wniesione w tym samym dniu co sama skarga. Na słuszność takiej tezy wprost wskazuje sfomułowanie »po wniesieniu skargi«, albowiem oznacza ono, że ustawodawca założył pewną sekwencję czasową dokonywania czynności procesowych. Skoro przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (podobnie zresztą jak kodeksu postępowania administracyjnego) nie posługują się przy określaniu terminów systemem godzinowym czy minutowym, a odwołują się do dni, tygodni, miesięcy i lat, to należy uznać, że zwrot, że skargę na bezczynność »można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia« należy rozumieć w ten sposób, że skuteczne wniesienie skargi może nastąpić najwcześniej w dniu następnym po wystąpieniu z ponagleniem".
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 2772/21 (opubl. w CBOSA) podzielił powyższy pogląd. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że: "wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść »po wyczerpaniu środków zaskarżenia«. Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji".
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na samą czynność faktyczną pozostawienia wniosku bez rozpoznania (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. III SAB/Kr 5/23, opubl. w CBOSA).
Z tych względów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia. Zaznaczyć jednak należy, że odrzucenie skargi w niniejszej sprawie, nie zamyka skarżącej możliwości wniesienia skargi na bezczynność po wniesieniu ponaglenia (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. III SAB/Kr 3/23, opubl. w CBOSA).